Na początku XIX wieku zamieszkał tam handlarz Abraham Perlinski, który założył karczmę dla swoich współwyznawców. Następnie przybyli kolejni kupcy, jak Abraham Bucki, zyskując znaczącą pozycję w gospodarce miasta.

W latach 1834-1835 gostyńscy Żydzi uzyskali 10 patentów naturalizacyjnych (8 handlarzy, 1 nauczyciel, 1 rzezak rytualny), a do 1847 roku liczba ta wzrosła do 25, z dodatkowych 37 certyfikatami tolerancyjnymi. Wydarzenia 1848 roku i proniemiecka postawa Żydów pogłębiły do nich niechęć Polaków, choć były wyjątki, jak doktor Juliusz Samuel Catt, patriota i uczestnik powstania listopadowego oraz Wiosny Ludów. Dr Eliasz Wachtel również brał udział w Wiośnie Ludów i powstaniu styczniowym, pomagając rannym powstańcom.

W 1836 roku gmina żydowska w Gostyniu składała się z 34 rodzin, wzrastając do 49 w 1857 roku. Podatki gminne rosły z biegiem lat, a w zarządzie gminy zasiadali m.in. Leopold Lewin i Heinrich Lachmann. Do rady miejskiej wybrano kupców, takich jak Herrmann Kantorowicz. W wojnie francusko-pruskiej oraz I wojnie światowej uczestniczyło kilku żydowskich żołnierzy z Gostynia, z których trzech poległo.

Po odzyskaniu niepodległości przez Polskę, gmina żydowska w Gostyniu została zlikwidowana w 1922 roku z powodu małej liczby członków uprawnionych do głosowania. Decyzję podpisał wojewoda poznański, przekazując majątek gminy Skarbowi Państwa i oddając go w zarząd magistratowi miasta. Mimo protestów E. Jacubowskiego, przewodniczącego gminy, przejęcia dokonano z pomocą policji. Żydzi z Gostynia złożyli zażalenie na decyzję wojewody, ale nie zostało ono uwzględnione. W rezultacie większość żydowskich mieszkańców wyprowadziła się z miasta, a ostatnia rodzina, Jacubowskich, wyjechała w 1927 roku.

Cmentarz żydowski w Gostyniu znajduje się na obszarze dzisiejszego parku, między ulicami Strzelecką i Leszczyńską. Z oryginalnych elementów zachował się jedynie starodrzew. Współczesne ogrodzenie z siatki drucianej nie odzwierciedla historycznej funkcji cmentarza. Lokalizację można odnaleźć na historycznych mapach topograficznych w skali 1:25 000, w tym na mapie polskiego Wojskowego Instytutu Geograficznego z 1934 roku oraz niemieckich Messtischblatt z 1940 i 1944 roku.

Opis

Cmentarz założono w 1817 roku na niewielkiej działce, położonej na wzniesieniu przy parku gostyńskiej strzelnicy. W miarę rozrastania się gminy okazał się zbyt mały. Od 1872 roku społeczność żydowska starała się o jego powiększenie, co udało się osiągnąć w 1894 roku. 15 marca 1894 roku zakupiono od Giełdy Strzeleckiej sąsiednią parcelę o powierzchni 1717 m², graniczącą od zachodu z dotychczasowym terenem cmentarnym. Cena wyniosła 429,25 marek. Od tego momentu cmentarz miał łączną powierzchnię około 0,35 ha. Cały obszar był otoczony niskim parkanem na podmurówce. Ostatni pochówek miał miejsce w 1921 roku.

Niemcy zniszczyli nekropolię w 1940 roku, usuwając nagrobki, które następnie wykorzystali jako materiał budowlany. Według zachowanych relacji, macewy zgromadzono na terenie boiska szkolnego, gdzie były tłuczone i używane jako gruz do utwardzenia dzisiejszej ulicy Wincentego Witosa. Fragmenty nagrobków wykorzystano również do wyłożenia koryta Rowu Polskiego w okolicach wsi Brzezie, gdzie można je znaleźć do dziś.

Obecnie teren ten stanowi część parku miejskiego.

Właściciel praw autorskich do opisu: Muzeum Historii Żydów Polskich POLIN.