cmentarz żydowski - Zabytek.pl
Adres
Kodeń, Spółdzielcza
Lokalizacja
woj. lubelskie,
pow. bialski,
gm. Kodeń
Na podstawie zachowanych materiałów źródłowych można stwierdzić, że w 1857 roku w Kodniu żyło 748 Żydów, co stanowiło 34% mieszkańców miasta. Ludność żydowska utrzymywała się głównie z handlu i rzemiosła, w szczególności krawiectwa i szewstwa. W drugiej połowie XIX wieku, z powodu znacznego pogorszenia się warunków bytowych po pożarze miasta oraz epidemii cholery, która w 1873 roku zdziesiątkowała mieszkańców Kodnia, gmina żydowska podupadła.
W okresie międzywojennym, mimo trudnej sytuacji ekonomicznej, kodeńska gmina żydowska powoli odbudowywała się. Jednak pod koniec lat 30. XX wieku liczba żydowskich mieszkańców miasta znacząco spadła. W osadzie działały organizacje syjonistyczne, lewicowy Bund, którego komórka została założona już w 1905 roku, oraz ortodoksyjna Aguda.
Pod koniec września 1939 roku, w momencie zajęcia osady przez Niemców, w Kodniu znajdowało się według różnych źródeł od około 100 do 273 Żydów. Wiosną 1940 roku do osady przywieziono 105 żydowskich uchodźców z Krakowa. We wrześniu 1942 roku wszyscy Żydzi z kodeńskiego getta zostali przeniesieni do Międzyrzeca Podlaskiego, skąd następnie wywieziono ich do obozu zagłady w Treblince. Niemcy zniszczyli kodeńską synagogę i cmentarz żydowski (kirkut).
Opis
Cmentarz w Kodniu znajduje się w rejonie ulic Spółdzielczej, Zastodolnej i Polnej i zajmuje około 1 hektara powierzchni. Ostatni pochówek odbył się tam w 1939 roku. W wyniku dewastacji podczas drugiej wojny światowej oraz w okresie powojennym, na cmentarzu nie zachowały się żadne nagrobki. W 1976 roku władze lokalne ogrodziły teren cmentarza, jednak ogrodzenie, z biegiem czasu, uległo zniszczeniu.
W zbiorach Delegatury Wojewódzkiego Urzędu Ochrony Zabytków w Białej Podlaskiej znajduje się zdjęcie wykonane przez R. Szyszkowskiego na cmentarzu w Kodniu w 1938 roku. Fotografia przedstawia macewę Chaima Szmuela, syna Mordechaja, zmarłego 19 ijar 5691 roku (6 maja 1931 roku). Nagrobek prawdopodobnie wykonany był z betonu lub piaskowca, w formie steli z symetrycznymi półkolumnami po bokach. Składał się z trzech części: naczółka, części środkowej i dolnej. Na zwieńczeniu znajdowała się płaskorzeźba księgi religijnej, a płycina inskrypcyjna była polichromowana.
Właściciel praw autorskich do opisu: Muzeum Historii Żydów Polskich POLIN.
Rodzaj: cmentarz żydowski
Forma ochrony: Ewidencja zabytków
Inspire id: PL.1.9.ZIPOZ.NID_E_06_CM.43423