Poznaj lokalne zabytki


Wyraź zgodę na lokalizację i oglądaj zabytki w najbliższej okolicy

Zmień ustawienia przeglądarki aby zezwolić na pobranie lokalizacji
Strona korzysta z plików cookies. Dowiedz się więcej.

cmentarz żydowski - Zabytek.pl

cmentarz żydowski


cmentarz żydowski XIX w. Kodeń

Adres
Kodeń, Spółdzielcza

Lokalizacja
woj. lubelskie, pow. bialski, gm. Kodeń

Nie wiadomo dokładnie, kiedy Żydzi zaczęli osiedlać się w Kodniu. Istnieją przypuszczenia, że pierwsi mieszkańcy wyznania mojżeszowego pojawili się tam już w 1623 roku, a pod koniec XVII wieku zbudowano pierwszą synagogę, jednak brakuje jednoznacznych dowodów w źródłach. Inne źródła sugerują, że Żydzi pojawili się w Kodniu około 1725 roku, a jeszcze inne, że dopiero pod koniec XVIII wieku.

Na podstawie zachowanych materiałów źródłowych można stwierdzić, że w 1857 roku w Kodniu żyło 748 Żydów, co stanowiło 34% mieszkańców miasta. Ludność żydowska utrzymywała się głównie z handlu i rzemiosła, w szczególności krawiectwa i szewstwa. W drugiej połowie XIX wieku, z powodu znacznego pogorszenia się warunków bytowych po pożarze miasta oraz epidemii cholery, która w 1873 roku zdziesiątkowała mieszkańców Kodnia, gmina żydowska podupadła.

W okresie międzywojennym, mimo trudnej sytuacji ekonomicznej, kodeńska gmina żydowska powoli odbudowywała się. Jednak pod koniec lat 30. XX wieku liczba żydowskich mieszkańców miasta znacząco spadła. W osadzie działały organizacje syjonistyczne, lewicowy Bund, którego komórka została założona już w 1905 roku, oraz ortodoksyjna Aguda.

Pod koniec września 1939 roku, w momencie zajęcia osady przez Niemców, w Kodniu znajdowało się według różnych źródeł od około 100 do 273 Żydów. Wiosną 1940 roku do osady przywieziono 105 żydowskich uchodźców z Krakowa. We wrześniu 1942 roku wszyscy Żydzi z kodeńskiego getta zostali przeniesieni do Międzyrzeca Podlaskiego, skąd następnie wywieziono ich do obozu zagłady w Treblince. Niemcy zniszczyli kodeńską synagogę i cmentarz żydowski (kirkut).

Opis

Cmentarz w Kodniu znajduje się w rejonie ulic Spółdzielczej, Zastodolnej i Polnej i zajmuje około 1 hektara powierzchni. Ostatni pochówek odbył się tam w 1939 roku. W wyniku dewastacji podczas drugiej wojny światowej oraz w okresie powojennym, na cmentarzu nie zachowały się żadne nagrobki. W 1976 roku władze lokalne ogrodziły teren cmentarza, jednak ogrodzenie, z biegiem czasu, uległo zniszczeniu.

W zbiorach Delegatury Wojewódzkiego Urzędu Ochrony Zabytków w Białej Podlaskiej znajduje się zdjęcie wykonane przez R. Szyszkowskiego na cmentarzu w Kodniu w 1938 roku. Fotografia przedstawia macewę Chaima Szmuela, syna Mordechaja, zmarłego 19 ijar 5691 roku (6 maja 1931 roku). Nagrobek prawdopodobnie wykonany był z betonu lub piaskowca, w formie steli z symetrycznymi półkolumnami po bokach. Składał się z trzech części: naczółka, części środkowej i dolnej. Na zwieńczeniu znajdowała się płaskorzeźba księgi religijnej, a płycina inskrypcyjna była polichromowana.

Właściciel praw autorskich do opisu: Muzeum Historii Żydów Polskich POLIN.