Na przełomie XIX i XX w. w miejscowości zaczęło powstawać wiele małych zakładów takich jak młyny, tartaki, odlewnie żelaza, fabryki pilników, gwoździ, osełek, dachówek, farb, a także mebli giętych i beczek. Wśród rzemieślników najwięcej było szewców, pończoszników i krawców. Żydzi byli właścicielami większości sklepów spożywczych i galanteryjnych. Spis z 1921 r. wykazał, że mieszkało tutaj 1590 wyznawców religii mojżeszowej.

Prawa miejskie miejscowość uzyskała w 1923 r., a 5 lat później zmieniła nazwę na Skarżysko-Kamienną. W 1935 r. społeczność żydowska wzniosła synagogę z cegły i kamienia na miejscu wcześniejszej, drewnianej, znajdującej się przy ul. Fabrycznej 17/19. W skład zespołu wchodziła również mykwa i dom rabina.

Po wybuchu II wojny światowej miasto znalazło się pod okupacją niemiecką. W 1941 r. Niemcy utworzyli getto. Jego likwidacja nastąpiła w 1942 r., kiedy większość więźniów wywieziono do niemieckiego nazistowskiego obozu zagłady w Treblince, a pozostałych skierowano do obozu pracy przymusowej Hasag, przy fabryce amunicji Hugo Schneider A.G.

Opis

Cmentarz żydowski w Skarżysku-Kamiennej przy obecnej ul. Głogowej został założony prawdopodobnie w 1891 roku. W 1934 r. został ogrodzony murem, wzniesiono też dom dla dozorcy. Podczas II wojny światowej został zdewastowany przez Niemców, a płyty nagrobne były wykorzystywane do prac budowlanych. W 1964 r. władze miejskie oficjalnie zamknęły cmentarz, a część obszaru została wtedy przejęta przez pobliski cmentarz rzymskokatolicki. W 1982 r. teren ponownie ogrodzono.

Współcześnie na cmentarzu żydowskim w Skarżysku-Kamiennej zachowało się kilkadziesiąt nagrobków wykonanych z piaskowca z typową żydowską ornamentyką i inskrypcjami w języku hebrajskim. Z nietypowych kształtów należy wyróżnić nagrobek w formie sarkofagu oraz złamanego drzewa. Większość grobów pochodzi z okresu międzywojennego. Znajdują się tu też pojedyncze mogiły ofiar Zagłady, m.in. członków rodziny Warszauerów, zamordowanych w obozie Hasag. Najmłodszy nagrobek należy do rodziny dr Zundela Kahana i dr Biny Kahan; Bina Kahan zmarła w 1982 roku.

Oprac. Magda Lucima

Właściciel praw autorskich do opisu: Muzeum Historii Żydów Polskich POLIN.