Historia

mentarz założono najprawdopodobniej w drugiej połowie XIX w. na rzucie czworoboku o powierzchni 0,12 ha z dłuższymi bokami na osi północ – południe. Jeszcze po wojnie otaczał go drewniany płot wraz z bramą od strony drogi. Ostatnim mieszkańcem wsi pochowanym na tym cmentarzu był miejscowy rolnik Ernst Kietzmann, którego pogrzeb odbył się 23 stycznia 1945 r. Do miejsca wiecznego spoczynku zmarłego odprowadził bratanek Erwin Kietzmann z Augustowa wraz z rodziną. Z uwagi na zbliżający się front, ceremonię poprowadzono bez obecności pastora. W 1968 r. ówczesne władze Gromadzkiej Rady Narodowej wystąpiły do Ministerstwa Gospodarki Komunalnej w Warszawie z wnioskiem o zamknięcie nieczynnego cmentarza ewangelickiego. Dokonano inwentaryzacji cmentarza i doliczono się 48 grobów. Przypuszczalny okres pochówków to lata 1870–1945. W latach 80. XX w. na cmentarzu stało jeszcze kilka żeliwnych ogrodzeń grobów oraz trzy żeliwne krzyże. Na leżącym na ziemi krzyżu można było odczytać następującą informację: Wilhelm Krause *1856 – † 1874, a na jedynej zachowanej nagrobnej płycie: Marta Kielman *1868 – † 1917.

Od kilkudziesięciu lat cmentarz jest nieczynny. Upływający czas i ludzkie działanie spowodowały, że uległ on zniszczeniu. Mech porósł tablice inskrypcyjne, kamienne obramowania grobów zapadły się, drzewa i krzewy wrosły w resztki ogrodzeń. Cały cmentarz spowiły barwinek i bluszcz pospolity, które strzegą ciszy i spokoju pochowanych tam osób.

3 sierpnia 2010 r. w miejscu wskazanym przez byłego mieszkańca wsi, Edmunda Dix, Stowarzyszenie „Pomost” z Poznania dokonało ekshumacji szczątków 5 żołnierzy niemieckich, prawdopodobnie zabitych w lutym 1945 r. tuż po przejściu frontu, a następnie pochowanych (bez nieśmiertelników) na miejscowym cmentarzu. Ich szczątki zostały przeniesione na cmentarz Miłostowo w Poznaniu, do kwatery żołnierzy niemieckich.

W 2009 r. cmentarz został ujęty w Gminnym Programie Opieki nad Zabytkami dla Gminy i Miasta Krajenka na lata 2009-2012.

Oprac.: Grzegorz Bąbiński