Historia

Budowa obiektów wchodzących w skład grupy bojowej Maciejkowice związana była z planem zabezpieczenia obrony wokół tzw. klina bytomskiego, tj. terenu niemieckiego bytomia wcinającego się w obszar okręgu przemysłowego położonego na ziemiach polskich. W związku z koniecznością budowy umocnień na tym odcinku granicy przystąpiono także do budowy punktu oporu Łagiewniki, punktu oporu Wzgórze 298 Kamień oraz grupy bojowej Brzeziny. Grupa bojowa Maciejkowice została usytuowana na bagnistych terenach pomiędzy punktami oporu Łagiewniki i Wzgórze 304,7. Ciężki schron bojowy został wybudowany w 1936 roku, a pozostałe obiekty wchodzące w skład grupy w 1938 roku. Umocnienia zabezpieczały linię kolejową łączącą Piekary z Chorzowem, omijającą Bytom. Dodatkowe zabezpieczenie stanowiły występujące na tym obszarze bagna i rozlewiska. Obiekty brały udział w walkach z oddziałami niemieckiego Freikorpsu. 

Opis

Ciężki schron bojowy wchodzący w skład grupy bojowej Maciejkowice został wybudowany w środkowej części grupy bojowej, pomiędzy dwoma obiektami pozorno-bojowymi. Obecnie schron położony jest na pograniczu zespołu przyrodniczo-krajobrazowego Żabie Doły. Schron został wybudowany jako obiekt dwukondygnacyjny, na nieregularnym rzucie zbliżonym kształtem do trapezu, z zaokrąglonymi narożnikami ścian i stropu. Ściany od strony zachodniej, wschodniej i częściowo ściana od strony południowej, są obsypane ziemią. Fragment ściany południowej (w pobliżu otworu wejściowego) oraz ściana północna są odsłonięte. W części zachodniej znajduje się staliwna kopuła na rzucie pierścienia, częściowo zagłębiona w stropie. Schron wybudowano w konstrukcji żelbetowej monolitycznej, zbrojonej prętami stalowymi. Strop nad górną kondygnacją wzmocniono stalowymi belkami. Odstępy pomiędzy belkami zabezpieczono pasami z blachy. W stropie nad kondygnacją dolną zamontowano siatkę przeciwodpryskową. Wejście do schronu znajduje się w ścianie południowej. Pierwotnie było ono chronione kratą przeciwszturmową. Obecnie drzwi w formie kraty zostały odtworzone. W pobliżu wejścia znajduje się niewielka kwadratowa nisza w ścianie. W ścianie północnej mieszczą się dwie strzelnice armaty przeciwpancernej, wyposażone w uskokowe zabezpieczenia przeciwrykoszetowe. Pomiędzy nimi znajduje się strzelnica ckm chroniona płytą pancerną mocowaną w licu ściany. Otwory strzelnic zostały osłonięte od strony zachodniej uskokami ścian. Strzelnice armatnie pełniły także funkcję wyjść ewakuacyjnych. W ścianie zachodniej znajduje się druga strzelnica ckm chroniona płytą pancerną mocowaną w licu ściany. Wewnątrz, na górnej kondygnacji, znajduje się pomieszczenie dawnej izby bojowej, wejście do szybu kopuły oraz dawna izba łączności optycznej. Na kondygnacji dolnej znajdują się pomieszczenia pełniące dawniej funkcje mieszkalne oraz magazynowe. W schronie znajduje się winda służąca do transportu amunicji. Obiekt był wyposażony w instalację wentylacyjną i aparat łączności optycznej. Uzbrojenie stanowiły dwie armaty przeciwpancerne oraz trzy ciężkie karabiny maszynowe, w tym jeden umieszczony w kopule. Obecnie opiekę nad obiektem sprawuje stowarzyszenie Pro Fortalicium.

Oprac. Ewa Waryś, OT NID w Katowicach, 20.10.2025 r.