Kościół parafialny pw. św. Michała Archanioła, Cieklin
Narodowy Instytut Dziedzictwa en

Zdjęcie panoramiczne tej lokalizacji jest niedostępne.

Kościół parafialny pw. św. Michała Archanioła

Cieklin

photo

Świątynia w Cieklinie jest jedną z ciekawszych realizacji znanego architekta Jana Sasa Zubrzckiego. Posiada duże walory artystyczne m.in. w postaci opracowanych w kamieniu elewacji - nielicznie występujące rozwiązanie na tym terenie. Z kamienia został także wykonany hełm wieży.

Historia

Parafia w Cieklinie istniała już przed 1480 r., tak samo jak i kościół. Obecna świątynia jest chronologicznie trzecią budowlą sakralną w miejscowości. W 1897 (wg B. Bosak) lub w 1901 r. (K. Stefański) rozpoczęto budowę nowego kościoła wg projektu wykonanego przez Jana Sas Zubrzyckiego. Prace zakończono w 1903 (K. Stefański) lub 1904 r. (B. Bosak). W 1904 nastąpiła konsekracja kościoła przez biskupa przemyskiego Jana Sebastiana Pelczara.

Opis

Kościół zlokalizowany w centralnej części wsi, na wschód od głównej drogi, na prawym brzegu rzeki Bednarki. Orientowany, z lekkim przesunięciem osi w kierunku północnego-wschodu.

Świątynia neoromańska. Wybudowana na planie krzyża łacińskiego, o urozmaiconym rysunku. Kościół trójnawowy (nawy trójprzęsłowe), o oktagonalnym przecięciu się nawy głównej i transeptu. Prezbiterium zakończone półkoliście od południa flankuje kaplica otwarta na transept, a od północy zakrystia. Kościół w Cieklinie jest świątynią halową, o masywnej rozczłonkowanej bryle. Fasada w formie niewysokiej wieży przekrytej strzelistym ostrosłupowym hełmem, u którego podstawy ustawiono narożne sterczyny i niewielkie facjatki. Wieża flankowana jest przez parę niższych półwieżyczek. Nawa główna, prezbiterium i transept równej wysokości. W miejscu skrzyżowania nawy i transeptu zlokalizowano sygnaturkę. Prezbiterium zakończone zostało wyraźnie niższą absydą. Zakrystia i odpowiadająca jej od pd. kaplica mają wysokość zbliżoną do wysokości naw bocznych. Od wschodu do ściany zakrystii dostawiony nieduży przedsionek. Podobnie do ściany kaplicy niewielką absydę. Nad nawą główną, częścią prezbiterium, transeptem oraz przedsionkiem zastosowano dachy dwuspadowe. Nad absydami, zbliżone do półstożków; nad bocznymi półwieżyczkami ostrosłupowe hełmy. Kościół jest budowlą murowaną z zewnątrz z piaskowca, a od wewnątrz z cegły. Oprócz hełmu wieży, który w całości wykonany został z kamienia, pozostałe pokrycia dachów wykonane są z blachy. Fasada jednowieżowa wieżowa z bocznymi półwieżyczkami zdominowana przez monumentalny portal bliźniaczy - o uskokowych, dekoracyjnych archiwoltach, zwieńczony wysoką wimpergą z centralnie umieszczoną rozetą. W półwieżyczkach biforia. Elewacje boczne oszkarpowane, obwiedzione pasami z cegły, fragmentarycznie ceglanymi fryzami ząbkowymi, zwieńczone fryzem podokapowym ze stylizowanych kroksztynów. Podobnie dekorowana elewacja tylna, w której dodatkowo zastosowano cegłę do podkreślenia otworów okiennych. Elewacje wschodnia zakrystii i kaplicy zwieńczone krenelażowymi półszczytami.

Wnętrze. Wysoka nawa główna została otwarta na niskie nawy boczne arkadami na kamiennych kolumnach, nad którymi umieszczono potrójne, ślepe blendy. Na ścianach skrzyżowania nawy i transeptu umieszczono konchowe nisze, w których ustawiono rzeźby. Nawy przekryte sklepieniami krzyżowymi. Na przecięciu sklepienie krzyżowo-żebrowe. Łuki sklepień naw bocznych wsparte zostały m.in. na kamiennych półkolumnach umieszczonych na ścianach naw. Ściany boczne prezbiterium dekoracją nawiązują do nawy głównej. Z prezbiterium dwa kamienne portale prowadzą do zakrystii i kaplicy. We wnętrzu świątyni zwraca uwagę kamienna ambona ukształtowana w formie kielicha (zapewne proj. Zubrzyckiego). Wystrój kościoła, podobnie jak wspomnianej ambony utrzymany jest w konwencji neostylowej i powstał na pocz. XX w. (ołtarz główny i boczne, ambona) i ok. lat 20. XX w. konfesjonały, ławki, boazeria.

Obiekt dostępny dla zwiedzających, możliwość zwiedzania po wcześniejszym uzgodnieniu telefonicznym.

Oprac. Bartosz Podubny, OT NID w Rzeszowie, 30.10.2014 r.

Bibliografia

  • Karta ewidencyjna zabytków architektury i budownictwa, tzw. karta biała, Cieklin, Kościół par. rzym.-kat. pw. Michała Archanioła, oprac. B. Bosak, 2000 r. (Archiwum WUOZ Delegatura w Krośnie)
  • Jan Sas Zubrzycki i Andrzej Lenik - z pracowni architekta i rzeźbiarza, Katalog wystawy, tekst oprac. K. Stefański, Wrocław 2004.
  • Sarna W., Opis powiatu jasielskiego, Jasło 1908.

Informacje ogólne

  • Rodzaj: kościół
  • Chronologia: 1901-1903
  • Forma ochrony: rejestr zabytków
  • Adres: Cieklin
  • Lokalizacja: woj. podkarpackie, pow. jasielski, gmina Dębowiec
  • Źródło: Narodowy Instytut Dziedzictwa

Licencja:

zgłoś problem do konserwatora zabytków

Geoportal

Mapa Google

Zobacz także w najbliższej okolicy