Kaplica św. Marcina, Chełmno
Narodowy Instytut Dziedzictwa en

Zdjęcie panoramiczne tej lokalizacji jest niedostępne.

Kaplica św. Marcina

Chełmno

photo

Ta ceglana budowla, wzniesiona w wątku gotyckim, jest najmłodsza spośród średniowiecznych budowli sakralnych Chełmna. Wnętrze niegdyś bardzo skromne, obecnie przystosowano do nowej, świeckiej funkcji; na zewnątrz głównym elementem dekoracyjnym prostej bryły jest schodkowy szczyt zachodni.

Zabytek znajduje się w obszarze pomnika historii: Chełmno - Stare Miasto - uznane zostało za Pomnik Historii rozporządzeniem Prezydenta RP z 13 kwietnia 2005 r. (Dz. U. nr 64 z 2005 poz. 568).

Historia

Kaplica została wybudowana zapewne ok. połowy XIV w., wnętrze przekształcono w XVII w. oraz w XIX w. Pełniła funkcje pomocnicze dla kościoła farnego pw. Wniebowzięcia Najświętszej Marii Panny.  Od XIX w. kaplica nie była użytkowana do celów sakralnych. Gruntownie odnowiona w latach 1936 -1938. W 2005 r. wykonano remont dachu i poddasza; w 2013 r. przeprowadzono prace konserwatorskie, badania archeologiczne i kompleksowy remont obiektu oraz zmieniono sposób użytkowania zabytkowej kaplicy na bibliotekę i multitekę.

Obecnie wyposażenie i podział wnętrza są całkowicie nowe, przystosowane do nowej funkcji; z zewnątrz uzupełniono ubytki muru i detal architektoniczny.

Opis

Kaplica pw. św. Marcina  usytuowana w południowo-zachodniej części zespołu staromiejskiego Chełmna, w sąsiedztwie murów miejskich, przy Szkole Podstawowej nr 2 w Chełmnie. Pierwotnie skierowana fasadą w kierunku  ul. Franciszkańskiej, obecnie dojście do obiektu od ul. 22 Stycznia.

Korpus gotyckiej, orientowanej, salowej świątyni wzniesiony na rzucie prostokąta, nakryty dwuspadowym dachem,  kryty dachówką esówką, murowany z cegły w wątku gotyckim, otwory okienne ostrołukowe, rozglifione. Wnętrze nakryte stropem płaskim.

Elewacja frontowa (zachodnia) z ostrołukowym, okazałym portalem, flankowanym w strefie górnej oculusami (obecnie okrągłe okna ), zwieńczona fryzem opaskowym. Szczyt wydzielony odsadzką, trójkątny z siedmioma kątowo ustawionymi lizenami przechodzącymi w sterczyny o zwieńczeniach piramidkowych (lizena środkowa ucięta w górnej części); pomiędzy lizenami blendy ostrołukowe o sfazowanych obramieniach, blendy dwóch pól środkowych mieszczące u dołu okienka strychowe, u góry mniejsze blendy; zwieńczenie przemurowane w XVII w. z nadstawą zakończoną łukiem odcinkowym, wklęsłym, na niej chorągiew z herbem Wieniawa, początkiem daty 16..i literą L.

Elewacja wschodnia pierwotnie z dużym oknem ostrołukowym na osi, przechodzącym w strefę szczytu (zamurowanym zapewne w XVII w.); elewacja zwieńczona szczytem schodkowy ze sterczynami i dwiema ostrołukowymi blendami oraz jedną bliźnią; wierzchołek szczytu ścięty i nakryty prostokątną nadstawą w XVII w., zwieńczony dwiema sterczynami odtworzonymi w XIX w. W elewacji południowej zamurowany portal ostrołukowy, dwuuskokowy.

We wnętrzu kaplicy zachowane ślady malatury gotyckiej o motywach roślinnych, widoczne  w partii strychowej, na ścianie szczytowej zach., zapewne z XV lub XVI w.

Dostęp do obiektu ograniczony. Obiekt dostępny z zewnątrz.

Opr. Marzenna Stocka, 20-01-2016

Bibliografia

  • Chrzanowski T., Kornecki M., Chełmno, 1991, s. 177-178
  • Diecezja toruńska. Historia i teraźniejszość, pod red. Stanisława Kardasza,  t. 4, Dekanat chełmiński, Toruń 1996, s. 77-78
  • Katalog zabytków sztuki w Polsce, t. XI:  Dawne województwo bydgoskie, z. 4: Dawny powiat chełmiński, pod red. Tadeusza Chrzanowskiego i Mariana Korneckiego,  Warszawa 1976, s. 53-54

Informacje ogólne

  • Rodzaj: kaplica
  • Chronologia: poł. XIV w.
  • Forma ochrony: rejestr zabytków
  • Adres: Chełmno
  • Lokalizacja: woj. kujawsko-pomorskie, pow. chełmiński, gmina Chełmno (gm. miejska)
  • Źródło: Narodowy Instytut Dziedzictwa

Licencja:

zgłoś problem do konserwatora zabytków

Geoportal

Mapa Google

Zobacz także w najbliższej okolicy