Historia

Obecny kościół pw. św. Leonarda powstał w 1699 roku. Wcześniej istniała tu już świątynia, wzmiankowana w 1664 i 1679 roku, której początki z uwagi m.in. na jej wezwanie według niektórych badaczy mogą sięgać nawet XII wieku. W 1. połowie XVIII wieku kościół został wyremontowany dzięki funduszom Reginy Potockiej. W czasie II wojny światowej budowla ucierpiała. Świątynia była remontowana w 1962 roku, 1968 roku i 1978 roku oraz w latach 1997-98. W latach 2010-2012 w ramach projektu „Skarbiec Świętokrzyski. Szlak architektury drewnianej i średniowiecznej” wykonano zabieg fumigacji kościoła oraz konserwację malowideł na stropie prezbiterium, ołtarza głównego, ołtarza bocznego, „Grupy Ukrzyżowania” na belce tęczowej, obrazu św. Jadwigi Śląskiej, św. Kryspiana i Kryspiniana, stacji drogi krzyżowej oraz drewnianego portalu prowadzącego do świątyni.

Opis

Kościół położony jest na cmentarzu, na południowy - zachód od rynku, przy drodze biegnącej w kierunku Pińczowa (ul. Bohaterów Warszawy). Jest to drewniany budynek wzniesiony w konstrukcji zrębowej, na kamiennej podmurówce, wzmocniony w narożach lisicami. Ściany oszalowane są podwójnie pionowymi deskami. Narożniki zdobią pilastry o kanelowanych trzonach i rzeźbionych głowicach, przedłużone impostami. Do wzniesionej na planie kwadratu nawy od zachodu przylega prostokątna kruchta. Prezbiterium ma plan prostokątny i jest trójbocznie zamknięte. Od północy przylega do niego kwadratowa w planie zakrystia. Nawę i prezbiterium przykrywa dwuspadowy, gontowy dach, którego połacie odginają się lekko nad nawą. Zakrystię przykrywa dach pulpitowy, kruchtę dwuspadowy. Trójkątny półszczyt kruchty ozdobiony jest dekoracyjnym szalowaniem, tworzącym motyw promienistego słońca. Sygnaturka ma formę wieżyczki o sześciobocznej podstawie z arkadową latarnią, nakrytą cebulastym dachem zwieńczonym iglicą z krzyżem na gałce.

Do wnętrza prowadzi wejście przez kruchtę. Drzwi w przejściu z kruchty do nawy ujęte są w drewniany portal. Na nadprożu ozdobionym reliefem „w ośli grzbiet”  wyryto napis IHS/ANNO DOMINI 1699. Wewnątrz świątyni widzimy płaskie, odeskowane stropy z zaskrzynieniami w nawie. W zachodniej części znajdują się dwie profilowane belki, będące pozostałością po chórze muzycznym. Otwór tęczowy ma kształt łuku pełnego. Na belce tęczowej stoi „Grupa Ukrzyżowania” z końca XVII wieku: krucyfiks z wyciętym z blachy Chrystusem oraz drewniane figury Matki Bożej i św. Jana. W rogu umieszczono jeszcze wskazującego na ołtarz główny Putto. Ponadto na belce wyryty jest napis WAL(ENTY) W.C.(IESLA) – A[NNO] D[OMINI] 1699, wskazujący jako budowniczego kościoła nieznanego bliżej cieślę Walentego. W prezbiterium można podziwiać późnobarokowy ołtarz główny z figurą św. Leonarda, który ponadto zawiera również w nadstawie drewnianą figurę Niepokalanego Poczęcia NMP z ruchomymi rękami, zginającymi się w stawach łokciowych i barkowych. Do ołtarza prowadzą schody wykonane z kamiennej płyty nagrobnej datowanej na 2. połowy XV wieku, z zachowanymi resztkami późnogotyckiego napisu [.]E:/[.]OINIS[….]. Na stropie zachowała się jeszcze dawna polichromia z przedstawieniami św. Stanisława i św. Wojciecha – patronów Polski. W kościele na uwagę zasługują również jednolite stylowo stacje Drogi Krzyżowej, będące zapewne dziełem sztuki ludowej.

Zabytek z zewnątrz dostępny, wewnątrz dostępny raz w miesiącu, w innym terminie po uzgodnieniu z proboszczem.

Opr. Nina Glińska, NID OT Kielce, 29.06.2017 r.