Historia

Budynek został wzniesiony w bezpośrednim sąsiedztwie założenia klasztornego kanoników regularnych reguły św. Augustyna, którzy zostali sprowadzeni do Żagania w 1284 roku. Wybudowany przez nich zespół, wokół wielobocznego dziedzińca, tworzyły budynki kościoła, klasztoru, szkoły nowicjatu z konwiktem i spichlerza. Zasadniczy trzon powstawał etapami do XIV w., w kolejnych stuleciach ulegając przekształceniom i rozbudowom. Nie jest znana data powstania budynku, ale na podstawie materiałów ikonograficznych wiadomo, że zabudowa mieszkalna w tym miejscu istniała już w XVII w. Obecny budynek powstał na zrębach starszego w drugiej połowie XIX stulecia. Na zachowanych materiałach ikonograficznych widać, że od strony wschodniej otoczony był krużgankiem. Krużganek istniał jeszcze w 1959 roku. Prawdopodobnie w latach 60. XX w. budynek został poddany remontowi, a krużganek został zamurowany. Podobny krużganek musiał przebiegać także po północnej stronie, na co wskazuje zachowany na elewacji fragment kapitelu kolumny.

Opis

Budynek znajduje się w zespole staromiejskim Żagania, przylegając od wschodu do bramy wjazdowej na teren dziedzińca w dawnym zespole klasztornym augustianów. Północno-zachodnim narożnikiem przylega do kamienicy nr 5, która wraz z gotyckim spichlerzem klasztornym stanowi południowy bok dziedzińca. Budynek jest murowany z cegły i częściowo z kamienia, założony na rzucie prostokąta, usytuowany na linii północ-południe z niewielkim odchyleniem w kierunku wschodnim. Zwarta, czterokondygnacyjna, podpiwniczona bryła nakryta jest stropodachem o pokryciu z papy. Od zachodu do budynku głównego przylegają parterowe przybudówki z pomieszczeniami gospodarczymi. Otynkowane elewacje zostały opracowane w oszczędny sposób, artykułowane detalem architektonicznym w formie gzymsu międzykondygnacyjnego, podokiennego oraz wieńczącego. W zabytku zachowała się klatka schodowa z drewnianą balustradą z toczonymi tralkami oraz stolarka drzwiowa zewnętrzna i wewnętrzna. W jednym pomieszczeń na parterze zachowało się sklepienie krzyżowe.

Oprac. Marta Kłaczkowska, OT NID w Zielonej Górze, 22.07.2025 r.