Zespół kamienic podcieniowych, Bielsko-Biała
Narodowy Instytut Dziedzictwa en

Zdjęcie panoramiczne tej lokalizacji jest niedostępne.

photo

Przykład podcieniowej zabudowy przyrynkowej z XVII i XVIII wieku.

Historia

Początki miasta związane są z osadnictwem z XII w. i kształtowaniem się osady targowej w XIII wieku.Wzniesiono przy niej drewniany kasztel, a następnie w XIV w. murowany zamek. Bielsko otrzymało prawa miejskie na przeł. XIII/XIV wieku. Miast objęło owalny teren w centralnej części wysokiego wzgórza, pośrodku którego wytyczono prostokątny rynek. Otoczono je murem w XV w., drugi obręb murów wzniesiono w XVI wieku. Pierwotna, drewniana zabudowa miasta i rynku, po pożarach w poł. XVII w. i w 1753 r.zostałastopniowo zastąpiona murowaną. Zabudowa rynku powstała w zasadniczym zrębie w XVII i XVIII wieku, przebudowywana była po kolejnych klęskach żywiołowych - pożarach w 1808 i 1836 roku. Wówczas zamurowano podcienia kamienic, które pozostały jedynie w pierzei zachodniej. Kamienica nr 7, narożna z ulicą Celną pełniła do 1819 r. funkcję ratusza, później, do 1855 roku mieścił się w niej urząd celny.

Opis

Ciąg kamienic podcieniowych obejmuje budowle w zach.pierzei rynku oraz ul. Podcienie wybiegającą z pn.-wsch. narożnika rynku w kierunku wschodnim. Barokowo-klasycystyczne kamienice wybudowanow zach. pierzei rynku na wydłużonych prostokątnych działkach usytuowanych w kierunku zachodnim. Dwu- i trzykondygnacyjne, trzyosiowe (nr 3,4, 6) i sześcioosiowe (nr 5), z sieniami przelotowymi w poziomie parteru.Dolne kondygnacje zaprojektowano z podcieniami wspartymi na arkadowych łukach, ze sklepieniami kolebkowo-krzyżowymi. Murowane z kamienia (głównie piwnice) i cegły, otynkowane.W piwnicach i parterach znajdują się sklepienia kolebkowe i kolebkowe z lunetami, a w kamienicy nr 6 w jednym pomieszczeniu sklepienie odcinkowe. Stropy na piętrach płaskie, drewniane. Dachy dwuspadowe z kalenicami ustawionymi równolegle do pierzei. Elewacje kamienic nr 3,4,7 pozbawione detalu architektonicznego z wyjątkiem gzymsów międzykondygnacyjnych.Elewacja kamienicy nr 5mawystrój neobarokowy. Kamienica nr 6, z 1892 r.,eklektyczna, wyróżnia się wystrojem elewacji oraz wypiętrzonym wysoko dachem przypominającym mansardowy, z jednoosiową facjatą z oknem w formie biforium. Kamienice w pn. pierzei ul. Podcienie wybudowano w XVII (nr 1, 3, 5, 7, 9) i XVII/XVIII w. (nr 11 i 13). Stanowiły one przedłużenie podcieni w rynku (zamurowanych w pierzei północnej). Murowane z kamienia i cegły, wzniesione na wąskich prostopadłych działkach. Typowy układem wnętrza w budynkach jest jeden trakt i wąska sień przejściowa lub dwa trakty z sienią przejściową pośrodku. Tylko w młodszych kamienicach (nr 11 i 13), na szerszych działkach, układ pomieszczeń jest inny - cztery trakty i sień. Kamienice te są dwukondygnacjowe, trzyosiowe, usytuowane kalenicą do ulicy. Przykryto je dachami dwuspadowymi. Wyjątkiem jest czteroosiowakamienica nr 11- trzykondygnacyjna z facjatą w podniesionym dachu.Elewacje tych kamienic pozbawione są detalu architektonicznego, otynkowane. W poziomie parterupodcienia wsparte na arkadowych łukach, ze sklepieniami kolebkowymi i kolebkowo-krzyżowymi. W pomieszczeniach parteru sklepienia kolebkowe, kolebkowe z lunetami, kolebkowo-krzyżowe i żaglaste. Stropy na piętrami drewniane.

Obiekty dostępny dla zwiedzających częściowo.

Oprac. Aleksandra Bednarska, OT NID w Katowicach, 01-12-2015 r.

Bibliografia

  • Zabytki Sztuki w Polsce. Śląsk, Brzezicki S., Nielsen Ch. (red.), Warszawa 2006, s. 109, 116.
  • Karta Ewidencyjna,Kamienica, Rynek 2, Bielsko-Biała,oprac. [b.a],1959, Archiwum Wojewódzkiego UrzęduOchrony Zabytków w Bielsku-Białej.
  • Karta Ewidencyjna, Kamienica, Rynek 3, Bielsko-Biała, oprac. [b.a],1959, Archiwum Wojewódzkiego Urzędu Ochrony Zabytków w Bielsku-Białej.
  • Karta Ewidencyjna, Kamienica, Rynek 4, Bielsko-Biała, oprac. [b.a], 1964, Archiwum Wojewódzkiego Urzędu Ochrony Zabytków w Bielsku-Białej.
  • Karta Ewidencyjna, Kamienica, Rynek 6, Bielsko-Biała, oprac. Godek M.,1995, Archiwum Wojewódzkiego Urzędu Ochrony Zabytków w Bielsku-Białej.
  • Karta Ewidencyjna, Kamienica, ul. Podcienie 3, Bielsko-Biała, oprac. [b.a], 1959, Archiwum Wojewódzkiego Urzędu Ochrony Zabytków w Bielsku-Białej.
  • Karta Ewidencyjna, Kamienica, ul. Podcienie 5, Bielsko-Biała, oprac. [b.a],1959 - 1964,  Archiwum Wojewódzkiego Urzędu Ochrony Zabytków w Bielsku-Białej.
  • Karta Ewidencyjna, Kamienica, ul. Podcienie 7, Bielsko-Biała, oprac. [b.a],1959 - 1964,  Archiwum Wojewódzkiego Urzędu Ochrony Zabytków w Bielsku-Białej.
  • Karta Ewidencyjna, Kamienica, ul. Podcienie 9, Bielsko-Biała, oprac. [b.a],1959 - 1964,  Archiwum Wojewódzkiego Urzędu Ochrony Zabytków w Bielsku-Białej.
  • Karta Ewidencyjna, Kamienica, ul. Podcienie 11, Bielsko-Biała, oprac. [b.a],1959 - 1964,  Archiwum Wojewódzkiego Urzędu Ochrony Zabytków w Bielsku-Białej.
  • Karta Ewidencyjna, Kamienica, ul. Podcienie 13, Bielsko-Biała, oprac. [b.a],1959 - 1964,  Archiwum Wojewódzkiego Urzędu Ochrony Zabytków w Bielsku-Białej.

Informacje ogólne

  • Rodzaj: kamienica
  • Chronologia: przełom XVII/XVIII w.
  • Forma ochrony: rejestr zabytków
  • Adres: Rynek; Podcienie 2,3,4,5,6,7; 1,3,5,7,9,11,13, Bielsko-Biała
  • Lokalizacja: woj. śląskie, pow. Bielsko-Biała, gmina Bielsko-Biała
  • Źródło: Narodowy Instytut Dziedzictwa

Licencja:

zgłoś problem do konserwatora zabytków

Geoportal

Mapa Google

Zobacz także w najbliższej okolicy