Historia obiekt

Według informacji podawanych w literaturze został on wzniesiony około 1500 r. Dane te potwierdzają przeprowadzone w ostatnich latach badania dendrochronologiczne, zgodnie z którymi drewno na ściany zrębowe zostało ścięte w sezonie zimowym 1510-1511. O wiek późniejsza jest dostawiona do nawy od zachodu wieża. Drewno dębowe, z którego została zbudowana, pozyskano w połowie drugiego dziesięciolecia wieku XVII.

Świątynia w Bąkowie jest jedynym kościołem w konstrukcji drewnianej na terenie powiatu kluczborskiego, który został wzniesiony przed reformacją i w początkowym okresie był kościołem rzymskokatolickim. Hasła reformacyjne upowszechniały się w Kluczborku i jego okolicach od 1518 r., a za zakorzenienie się myśli luterańskiej uważa się przejęcie przez ewangelików kościoła farnego w Kluczborku, które miało miejsce w 1527 r. Skutkiem rozwoju wyznania ewangelickiego było przejmowanie kolejnych kościołów, w tym także kościoła

w Bąkowie. Nastąpiło to najpewniej w latach 30. XVI w., być może po roku 1536, kiedy to Kluczbork przeszedł we władanie książąt brzeskich.

Zapewne równolegle z budową wieży kościoła, w nawie wprowadzono chór muzyczny wraz z emporami bocznymi. W XVII stuleciu empory wbudowano również w prezbiterium. Dostęp do nich był za pomocą zewnętrznych schodów, które wraz z emporami uległy likwidacji w 1956 r. Pierwszy duży remont kościoła miał miejsce w 1729 r. W tym czasie wymieniono więźbę dachową ponad nawą i prezbiterium. Kolejny większy remont obiektu przeprowadzono w 1867 r., kiedy to wymieniono podwaliny, wykonano nową podmurówkę, a także wymieniono szalowanie ścian. Podczas następnego remontu prowadzonego pod okiem konserwatora prowincji śląskiej Ludwiga Burgemaistra latach 1913-1914, w nawie oraz w prezbiterium odkryte zostały figuralne polichromie pochodzące z okresu sprzed przejęcia obiektu przez ewangelików.

Po ponad 500 latach w 1945 r. kościół ponownie stał się świątynią rzymskokatolicką. Zmiana konfesji pociągnęła za sobą zmiany we wnętrzu, ale i na zewnątrz obiektu. W trakcie remontów prowadzonych w latach 50. i 60. XX w. likwidacji uległy empory zlokalizowane w prezbiterium, a także schody prowadzące na nie, przyległe do prezbiterium. W tym czasie odsłonięto dalsze partie polichromii. Ostatni duży remont kościoła przeprowadzono w latach 1995-1996. Polegał on na wymianie podwalin oraz elementów konstrukcji wieży, wymianie stolarki okiennej oraz szalowania ścian.

Opis obiektu

Kościół orientowany, zlokalizowany w północnej części wsi, na niewielkim wyniesieniu terenu. W otoczeniu kościoła znajduje się cmentarz i starodrzew. Nawa założona na planie prostokąta, z przyległymi od północy krytymi schodami prowadzącymi na emporę. Od wschodu do nawy przylega zamknięte trójbocznie prezbiterium, do którego od północy przylega zakrystia, na przedłużeniu której z kolei znajduje się składzik. Od zachodu do korpusu nawowego dostawiona jest kwadratowa w planie wieża. Nawa i prezbiterium nakryte są dachami dwuspadowymi, przy czym ponad zamknięciem prezbiterium kształt dachu odzwierciedla jego formę. Połać północna przedłużona jest ponad zakrystię i składzik. Wieża zwieńczona przysadzistym ośmiobocznym dachem namiotowym.

Ściany w konstrukcji zrębowej, w węzłach łączone na jaskółczy ogon, na podmurówce. Od zewnątrz w całości oszalowane deskami. Więźba dachowa ponad nawą dwustolcowa, ponad prezbiterium jętkowa. Wieża w konstrukcji szkieletowej, na wysokiej podmurówce. Dachy kryte układanym podwójnie gontem. Do budowy kościoła użyto główne drewna sosnowego (nawa, prezbiterium, więźby) oraz dębowego (konstrukcja wieży).

Nawa po stronie południowej trójosiowa, z asymetrycznie rozmieszczonymi otworami okiennymi o zróżnicowanej wielkości. Prezbiterium dwuosiowe. Elewacja zachodnia zdominowana jest przez dwukondygnacyjną, zwężającą się nieznacznie ku górze wieżę, z wejściem od zachodu. Elewacja północna w części prezbiterialnej przesłonięta przez dwuosiową zakrystię. W części nawowej częściowo przesłonięta przez składzik, dwuosiowa, w osi drugiej wejście na emporę. Od wschodu z pojedynczym otworem okiennym w ścianie środkowej trójbocznego zamknięcia oraz z otworem wejściowym do zakrystii. Otwory drzwiowe oraz większość otworów okiennych zamknięta prosto, jedynie otwór okienny w zamknięciu prezbiterium łukiem odcinkowym. Stolarka okienna i drzwiowa współczesne.

Wnętrze przykryte stropem płaskim, pobitym deskami. Chór muzyczny i empory wsparte na słupach, pod chórem strop nagi. Parapet muzyczny z wybrzuszeniem w części środkowej, w polu którego dekoracja akantowa z kartuszem herbowym i inskrypcją. Na ścianach prezbiterium odsłonięte są trzy fragmentu XVI w. polichromii figuralnych. Cennymi elementami wyposażenia są: tryptyk z ok. 1370 r.; datowane na XVII w. ambona i chrzcielnica; XVIII w. prospekt organowy).

Dostępność: dostępny

Autor: Grzegorz Naumowicz, OT NID w Opolu, 30.07.2024 r.