Kościół parafialny pw. św. Katarzyny, Babice
Narodowy Instytut Dziedzictwa en

Zdjęcie panoramiczne tej lokalizacji jest niedostępne.

Kościół parafialny pw. św. Katarzyny

Babice

photo

Wzniesiony pod koniec XVIII wieku staraniem komtura Grobnickich Joannitów kościół pw. św. Katarzyny w Babicach posiada zespół polichromii wykonanych przez Josepha Fahnrotha.

Historia

Pierwszy kościół w Babicach wzniesiony został pod koniec XV wieku z fundacji Jerzego Prószkowskiego. Obecna świątynia, w której częściowo wykorzystano mury z poprzedniej budowli, powstała w latach 1789-92. Zbudowała została dzięki staraniom Karola Gottharda Schaffgotscha, który był komturem Grobnickich Joannitów. Kościół do 1810 pozostawał pod patronatem zakonników.

Ok. połowy XIX wieku zburzona została zakrystia, a na jej miejscu postawiono nową.

W latach 1880-82 kościół został odnowiony. Wtedy też powstała dekoracja malarska oraz obraz św. Katarzyna do ołtarza głównego, będące dziełem mieszkającego wówczas we Wrocławiu Josepha Fahnrotha.

Opis

Kościół znajduje się w zachodniej części miejscowości. Otoczony jest murowanym ogrodzeniem, a na południe od niego znajduje się cmentarz.

Świątynia jest orientowana, murowana z cegły i otynkowana. Trójprzęsłowa, oskarpowana nawa założona została na rzucie prostokąta. Od południa, przy jej środkowym przęśle, znajduje się półkolista kaplica. Krótkie, o zaokrąglonych narożnikach, prezbiterium flankowane jest od północy zakrystią, od południa przybudówką. Przęsło zachodnie stanowi czworoboczna wieża od północy i południa ujęta półkolistymi, dwukondygnacyjnymi dobudówkami.

Nawa nakryta została dachem siodłowym, prezbiterium, kaplica i dobudówki przy wieży dachami o zaokrąglonej połaci, zakrystia dachem pulpitowym. Wieża zwieńczona jest quasi hełmem (barokowy hełm zniszczony został w 1945 roku).

Elewacje kościoła z wyodrębnioną partią cokołową oraz gzymsem wieńczącym, artykułowane są w nawie szkarpami i otworami okiennymi zamkniętymi łukiem pełnym, ujętymi prostymi opaskami Narożniki czterokondygnacyjnej wieży podkreślone zostały boniowanymi pilastrami. Otwory okienne wieży i dobudówek zamknięte zostały łukiem pełnym i umieszczone w rozglifionych wnękach. W trzeciej kondygnacji wieży znajduje się tarcza zegarowa.

Nawa nakryta jest sklepieniem kolebkowym z lunetami i gurtami, prezbiterium sklepieniem żaglastym w zamknięciu hemisferycznym, kaplica sklepieniem kopulastym z lunetami. W zachodniej części nawy znajduje się, wsparty na dwóch kolumnach, chór muzyczny.

Sklepienie nawy oraz kaplicy dekorowane są wykonaną w latach 1880-82 r. przez Josepha Fahnrotha polichromią, której główne sceny przedstawiają motywy biblijne: Boże Narodzenie, Zmartwychwstanie, Zesłanie Ducha Świętego oraz Wniebowstąpienie. Otoczone zostały one mniejszymi przedstawieniami w tym Ewangelistów i Proroków. Dekoracja kaplicy nawiązuje zaś do hagiografii Maryjnej: Maria ze św. Anną, Zwiastowanie oraz Koronacja NMP. Ponadto we wnętrzu kościoła znajduje się barokowo-klasycystyczne wyposażenie obejmujące m.in. ołtarz główny z obrazem św. Katarzyna Fahnrotha datowanym na 1883 rok, późnobarokową ambonę z figurą Mojżesza oraz chrzcielnicę ze sceną Chrztu w Jordanie.

Święta Katarzyna

Obraz w kształcie prostokąta zwieńczonego łukiem pełnym przedstawia postać św. Katarzyny Aleksandryjskiej. Ubrana w czerwoną suknię i zielony płaszcz święta siedzi na białych obłokach, otoczona puttami. Przedstawione na obrazie atrybuty: księga, połamane koło i miecz nawiązują do wyjątkowej mądrości oraz męczeńskiej śmierci św. Katarzyny, córki Kustosa, mieszkanki Aleksandrii na przełomie III i IV w., która mimo starań wielu najznakomitszych obywateli o jej rękę, pozostała wierna złożonym przez siebie ślubom czystości. Nie spodobało się to cesarzowi, który skazał dziewicę na śmierć przez łamanie kołem. Jednak dzięki aniołowi i modlitwie świętej koło pękło i ostatecznie św. Katarzyna została ścięta mieczem.

Polichromie

Znajdujące się na sklepieniu kościoła w Babicach polichromie są dziełem wyjątkowym w twórczości Fahnrotha. Przeważająca część jego prac to obrazy malowane na płótnie i najczęściej o dosyć prostej kompozycji, przedstawiające głównie świętych z ich atrybutami, jak w przypadku obrazu św. Katarzyna. Bywały niekiedy przedstawienia wielopostaciowe, podobne do obrazu Wszyscy święci, znajdującego się w kościele w Lasowicach Wielkich. Stąd na wyjątkową uwagę zasługuje kompleksowe dzieło, jakim jest dekoracja malarska kościoła w Babicach, obejmująca cykl przedstawień biblijnych wkomponowanych w dekorację ornamentalną. Sklepienie prezbiterium i trzy przęsła zostały podzielone na cztery moduły kompozycyjne, składające się z sześciobocznego pola głównego, otoczonego czterema mniejszymi. Sześcioboczne kwatery przedstawiają począwszy od prezbiterium aż po emporę organową wielopostaciowe i dynamiczne sceny z Nowego Testamentu: Pokłon Trzech Króli, Zmartwychwstanie, Zesłanie Ducha Świętego i Wniebowstąpienie. Po bokach dużych kwater umieszczone zostały malowidła stanowiące niejako uzupełnienie i dopowiedzenie historii ukazanej centralnie. I tak w prezbiterium nad wejściem do zakrystii przedstawiono Kuszenie Adama i Ewy oraz Ofiarę Kaina i Abla. Po stronie południowej ukazano postać króla Dawida i Ofiarę Melchizedecha. Wokół Zmartwychwstania umieszczone zostały przedstawienia czterech Ewangelistów z ich symbolami: po stronie północnej św. Łukasz z Aniołem oraz św. Marek z lwem; po stronie południowej św. Jan z orłem i św. Mateusz z wołem. Scena Zesłania Ducha Świętego otoczona została przedstawieniami Doktorów Kościoła: św. Ambrożego, patrona pszczelarzy, ukazanego z księgą na tle ula; św. Hieronima z księgą w dłoniach i czaszką położoną na stoliku. Nad wejściem do kaplicy przedstawiono postać św. Augustyna z płonącym sercem w dłoniach oraz św. Grzegorza Wielkiego w szatach papieskich, z księgą w dłoniach i gołębicą na ramieniu. W mniejszych polach wokół sceny Wniebowstąpienia znajdują się przedstawienia puttów z narzędziami męki Chrystusa. Dekorację malarską wykonał Fahnroth również na sklepieniu kaplicy. Znajdują się tam trzy kwatery ze scenami z życia Marii. W dwóch trójkątnych polach ukazano scenę Zwiastowania i Nawiedzenia, natomiast w owalnym - Ukoronowanie NMP. Dopełnieniem programu ikonograficznego polichromii jest siedem niewielkich kwater znajdujących się na łuku tęczy. Umieszczono na nich sceny z życia Chrystusa (kolejno od północy): Nauczanie w świątyni, Kazanie, Uzdrowienie, Ostatnia Wieczerza, Modlitwa w Ogrójcu, Droga Krzyżowai Śmierć na krzyżu.

Zabytek dostępny.

Oprac. Aleksandra Ziółkowska, OT NID w Opolu, 29-06-2016 r.

Bibliografia

  • Katalog zabytków sztuki w Polsce, t. VII: Województwo opolskie, z. 2: Powiat głubczycki, pod red. T. Chrzanowski, M. Kornecki, Warszawa 1961, s. 1-2.
  • Lubos - Kozieł J., Wiarą tchnące obrazy. Studia z dziejów malarstwa religijnego na Śląsku w XIX wieku, Wrocław 2004.
  • Ziółkowska A., Śladami dzieł Josepha Fahnrotha: Przewodnik, Warszawa 2016, s. 6.

Informacje ogólne

  • Rodzaj: kościół
  • Chronologia: 1789 - 1792
  • Forma ochrony: rejestr zabytków
  • Adres: Babice
  • Lokalizacja: woj. opolskie, pow. głubczycki, gmina Baborów - obszar wiejski
  • Źródło: Narodowy Instytut Dziedzictwa

Licencja:

zgłoś problem do konserwatora zabytków

Geoportal

Mapa Google

Zobacz także w najbliższej okolicy