Podwarszawskie dworce kolejowe w stylu dworkowym
Narodowy Instytut Dziedzictwa en
Podwarszawskie dworce kolejowe w stylu dworkowym

kolekcja

Podwarszawskie dworce kolejowe w stylu dworkowym

3

Podwarszawskie dworce kolejowe w stylu dworkowym

Po odzyskaniu niepodległości w 1918 r. zaistniała konieczność scalenia odrębnych systemów kolejowych poszczególnych zaborów i szybkiej odbudowy infrastruktury celowo niszczonej podczas działań wojennych. Wobec trudnej powojennej sytuacji ekonomicznej część uszkodzonych budynków remontowano, a część stawiano na nowo, przeważnie z użyciem fundamentów lub murów wcześniejszych budowli. Wśród twórców dworców budowanych w pierwszych latach istnienia niepodległej Polski zyskał uznanie styl dworkowy.

Dworce o tej stylistyce powstały m in. w Gdyni i na Kresach Wschodnich (Słonim, Wołkowysk, Nowojelnia, Różanka, Bastuny). Nurt ten odpowiadał wymogom swojskości i reprezentacyjności, jakie stawiano budynkom mającym stanowić wizytówkę polskiego miasta. Był on jedną z propozycji dla stylu narodowego poszukiwanego na przełomie XIX i XX wieku. Powstał w oparciu o wzór szlacheckiego dworu w nawiązaniu do wciąż obecnego nurtu klasycystycznego oraz historycznej architektury polskiego renesansu i baroku, a jednocześnie ulegając wpływom modernizmu. Architektura zaprezentowanych dworców czerpie z bogatego repertuaru form typowych dla stylu dworkowego, takich jak: przysadzista bryła, wysoki łamany lub półszczytowy dach kryty dachówką lub gontem, szkarpy na narożach, alkierze, kolumnowe portyki, arkady o łuku pełnym wsparte na pękatych kolumienkach, attyki i szczyty z wolutowymi spływami, wydatne gzymsy, lizeny, zastosowanie jasnego, gładkiego tynku. Omawiane obiekty tworzą spójny stylistycznie zespół i stanowią część większej grupy dworkowych dworców powstałych w pierwszym etapie powojennej odbudowy wg projektów sekcji architektonicznej Wydziału Drogowego Warszawskiej Dyrekcji Kolejowej pod kierownictwem Bronisława Brochowicza-Rogoyskiego, a następnie Romualda Millera. Obiekty te wybudowano na stacjach dawnych linii: Warszawsko-Wiedeńskiej - przedstawione w kolekcji, Warszawsko-Kaliskiej - Teresin (nieistniejący), Nadwiślańskiej – Modlin, Warszawsko-Terespolskiej - Biała Podlaska, Chotyłów, Terespol (nieistniejący) i Warszawsko–Petersburskiej - Zieleniec (nieistniejący).

Obiekty z kolekcji