Szlakiem cmentarzy żydowskich województwa łódzkiego, cz. 4 Skierniewice, Bolimów, Łowicz.
Narodowy Instytut Dziedzictwa en

wycieczka użytkownika anna michalska

Szlakiem cmentarzy żydowskich województwa łódzkiego, cz. 4 Skierniewice, Bolimów, Łowicz.

4

jeden dzień

łódzkie

Na terenie obecnego województwa łódzkiego funkcjonowało ponad 70 cmentarzy żydowskich. Zakładane były najczęściej w XIX w., choć kilka ma starszą metrykę Dokładne informacje o cmentarzach oraz zwyczajach pogrzebowych można znaleźć mi. na stronie internetowej: https://sztetl.org.pl/pl/tradycja-i-kultura-zydowska/religia/cmentarze-zydowskie-w-polsce-najwazniejsze-informacje
W czasie II wojny światowej wszelkie przejawy materialnego dziedzictwa Żydów były przez hitlerowców systematycznie niszczone. Ten los spotkał także nekropolie, gdzie odbywały się egzekucje, a elementy z dewastowanych przez Niemców nagrobków wykorzystywano np. do utwardzania nawierzchni dróg. Po zakończeniu działań wojennych po niektórych cmentarzach nie pozostał ślad ( usytuowanie kilku pozostaje do dziś nieustalone) a na ich terenie wznoszono budynki. Część przetrwała w stanie szczątkowym. Pozbawione opieki, często położone na uboczu, ulegały dalszemu zniszczeniu, niekiedy służąc jako źródło pozyskiwania materiału budowlanego.
Na szczęście dla miłośników kultury żydowskiej i potomków dawnych mieszkańców, zachowały się też nekropolie w stosunkowo dobrym stanie. Większość z nich jest ogrodzona i na co dzień zamknięta, dlatego przed zaplanowaniem wycieczki dobrze jest uzyskać zgodę na zwiedzanie bezpośrednio u opiekunów lub w łódzkiej Gminie Żydowskiej. W dniach, w których przypadają święta żydowskie, zwiedzanie nie jest możliwe. Na terenie cmentarzy żydowskich obowiązuje szereg zasad, które należy przestrzegać. Mężczyźni powinni nosić nakrycia głowy. Nie należy jeść i pić, zbierać roślinności ani naruszać ziemi.
Warto je odwiedzić, aby poznać kulturę i zwyczaje żydowskie ale także aby obejrzeć piękne przykłady sztuki sepulkralnej, pełne złożonej symboliki. Są to też miejsca niezwykle malownicze, wprowadzające w atmosferę skupienia i refleksji. Stanowią źródło inspiracji dla miłośników fotografii.
Wycieczka została podzielona na kilka części, ponieważ poszczególne obiekty są położone w różnych częściach województwa. Ujęte w niej zostały cmentarze wpisane do rejestru zabytków ale w każdej części w rubryce "ogólny opis wycieczki" wymienione są niektóre położone w okolicy a zachowane cmentarze nie znajdujące się w rejestrze zabytków, po uwzględnieniu ich w trasie zwiedzania, czas wycieczki może znacznie się wydłużyć.
Wycieczka ta obejmuje cmentarze położone w 3 miejscowościach. O ile w Skierniewicach i Łowiczu można mówić o zwiedzaniu, o tyle wizyta w Bolimowie to smutne odzwierciedlenie stanu, w jakim znajduje się wiele zapomnianych miejsc spoczynku dawnych mieszkańców. Wyjątkowo w przypadku tej części cyklu nie sugeruję dodatkowych miejscowości, które warto odwiedzić. Po cmentarzach w Sobocie i Bielawach nie pozostał bowiem żaden widoczny ślad.

cmentarz żydowski
Skierniewice

30 minut

cmentarz żydowski
Skierniewice

godzina

cmentarz żydowski
Bolimów

15 minut

cmentarz żydowski
Łowicz

dwie godziny

Założony był na pocz. l. 30 XIX w. Stanowił miejsce wiecznego spoczynku dla żydowskiej ludności zarówno z miasta, jak i całej okolicy. Po dewastacji przeprowadzonej przez Niemców w czasie II wojny światowej ( macewami wykładano koryto Bzury) ocalało kilkaset pochówków. Są to nagrobki o różnej formie; steli, płyt nagrobnych, pomników otoczonych metalowym ogrodzeniem, obelisków, niekiedy wysokiej klasy artystycznej. Duża część ich obecnego układu to wynik prac porządkowych przeprowadzonych w l. 90 XX w. Drobne ocalałe fragmenty z nagrobków, które uległy zniszczeniu, umieszczone zostały w lapidarium (ceglane prostopadłościany z wmurowanymi fragmentami macew). W pobliżu wejścia na cmentarz znajduje się niewielki ceglany budynek domu pogrzebowego, W czasie wojny odbyły się na terenie cmentarza egzekucje, jednak nie zachował się żaden pomnik/ tablica je upamiętniające, nie ma również oznaczonego miejsca pochówku ofiar.

Wydrukuj stronę wycieczki

To jest wycieczka użytkownika. Zgłoś naruszenie zasad.

Obiekty z trasy wycieczki

zgłoś naruszenie