LESZNO: OD STU LAT POLSKIE MIASTO 17.01.1920 - 17.01.2020 (Z DWORCA KOLEJOWEGO NA RYNEK)
Narodowy Instytut Dziedzictwa en

wycieczka użytkownika Mateusz Gołembka

LESZNO: OD STU LAT POLSKIE MIASTO 17.01.1920 - 17.01.2020 (Z DWORCA KOLEJOWEGO NA RYNEK)

22

dwie godziny

wielkopolskie

Leszno nie należy do grona wielkich miast. Jego powierzchnia całkowita wynosi 31,9 km2. I choć wszędzie jest blisko, bardzo trudno dotrzeć do celu na czas. I wcale nie mam na myśli sporego ruchu samochodowego. Spacerując miastem napotykamy obiekt o cechach zabytkowych, kawiarnię i znów zabytek. Można się o tym bardzo łatwo przekonać pokonując najbardziej popularne 1000 metrów w mieście – z dworca kolejowego na leszczyński rynek. W drogę!
Korzystałem z:
Szyszkowiak K., Wspomnienia z ulicy Słowiańskiej, w: Leszno, tak było przed laty. Ocalić od zapomnienia, Leszno 2017.
Urbaniak M., 160-lecie kolei w Lesznie (1856-2016) w: Rocznik Leszczyński 2017, Leszno 2017.
Czwojdrak D., Hannach Philipp, w: Słownik Biograficzny Leszna, Leszno 2011.
Baron-Grzesiak J., Leszno i Ziemia Leszczyńska na łamach Aus dem Posener Lande 1906-1915, w: Rocznik Leszczyński 2019, Leszno 2019.
Moliński Z., Przewodnik po Lesznie i okolicy, Leszno 1999.
Gołembka M., Leszno – zabunkrowane miasto, w: Leszczyniak nr2/2019 (23), 4 lutego 2019.
Gołembka M., Od pogromcy Turków do innowacji, w: Leszczyniak nr6/2017 (6), 2 listopada 2017.
http://www.zabytki.leszno.pl/

dom
Leszno

Willa z harmonijnym układem okien. W niszach znajdują się dwa posągi w milczeniu witające spacerujących. Takie same rzeźby widzimy na fasadzie budynku przy ulicy Narutowicza 17. Może pojawiać się tutaj pytanie, czy rzeźby potrafią się przemieszczać, czy rzeczywiście są w dwóch miejscach? Odpowiedzią może być telefon do przyjaciela znajdującego się przy jednym z wymienionych budynków…

dom
Leszno

kamienica
Leszno

kamienica
Leszno

Znajdując się na wysokości tej kamienicy szczególnie warto szeroko i wysoko się rozglądać. Na kamienicy nr 38 dobry obserwator może dostrzec wizerunki polskich orłów, które… przetrwały okres okupacji.

kamienica
Leszno

Już wiemy, że spacerując ulicą Słowiańską warto uważnie się rozglądać. Warto także uwolnić umysł i pomyśleć o tym co niewidocznie dla przeciętnego przechodnia. Pod budynkiem nr 30 (i prawdopodobnie sąsiednimi) zlokalizowany był schron, z podziałem na ukrycie publiczne, personel oraz gości. Dokumentacja schronu , przechowywana w miejscowym archiwum pochodzi z 1942 r. Podział na personel i gości nie jest niczym nadzwyczajnym. Budynek pełnił funkcje hotelowe. Połączony był także ze znajdującym się na sąsiedniej działce kinem. Kilka lat temu ekipy remontowe pracujące przy modernizacji korzystające z podpiwniczeń do przechowywania narzędzi zaskoczone były potężnymi drzwiami. Dziś pod tym numerem także znajduje się obiekt z funkcją hotelowo-restauracyjną.

kamienica z oficyną
Leszno

Niezwykła kamienica z niezwykłym antykwariatem. Zdecydowanie warto przekroczyć próg i odwiedzić to miejsce. Właściciel antykwariatu organizuje także wystawy, za każdym razem godne zobaczenia.

poczta
Leszno

15 minut

Imponujący gmach Poczty Polskiej oddany do użytku został w 1884 r. Na początku XX wieku został rozbudowany wraz z rozwojem transportu mechanicznego. Zabudowano część działki przy obecnej ulicy Słowiańskiej. Wcześniej wjeżdżano powozem z jednej strony, a wyjeżdżano z drugiej. Od strony ulicy Krasińskiego nadal znajduje się brama wjazdowa. Podziwiając zapierający dech w piersiach budynek, warto zapoznać się z ciekawostką: w latach 70-tych ubiegłego wieku Urzędy Pocztowe trapiły problemy kadrowe oraz posesje oddalone od zwartych zabudowań. Postanowiono zastosować innowacyjne rozwiązanie – skrzynki wiejskie, które instalowane w centrum miejscowości, znacząco ułatwiające pracę listonoszy. Nowatorskie w skali kraju rozwiązanie zrodziło się w Wojewódzkim Urzędzie Poczty w Lesznie. Producentem wkładek patentowych do skrzynek był leszczyński Metalplast. Z czasem pomysł zmodernizowano, wyznaczając doręczycieli dysponujących środkami lokomocji, co dało początek auto-rejonom.

kamienica
Leszno

Pani Krystyna Szyszkowiak w: „Leszno, tak było przed laty. Ocalić od zapomnienia.”, napisała: „ Mój wpis w Książeczce Rodzinnej brzmi – urodzona w 1940 roku w Lissa. Tak właśnie brzmiała nazwa Leszna w czasie okupacji. Główna ulica prowadząca do Rynku nazywała się Dworcowa, a obecnie Słowiańska. Na tej ulicy mieszkałam w trzypiętrowej kamienicy z roku 1878, z pięknym plafonem na suficie – obok brązowej, starej bramy jest numer 25, a pod nim – ulica Słowiańska. Rodzin było kilkanaście, bo mieszkania ciągnące się od frontu aż do końca oficyny podzielono na dwa lub trzy pomieszczenia. O łazience można było tylko pomarzyć. W sobotę szło się do Łaźni Miejskiej, która mieściła się w budynku Synagogi (obecnej Galerii Sztuki) na ulicy Narutowicza. Dzieci na podwórku było dużo i dużo hałasu. Na pierwszym piętrze mieszkał p. Leszczyński, którego nazywaliśmy „hrabia dorsz”, bo był kierownikiem Centrali Rybnej na ulicy Leszczyńskich. Jak było na podwórku za głośno, to oblewał nas z okna wodą. Na parterze po prawej stronie była szklarnia. Często kaleczyliśmy latem stopy o kawałki szkła, bo pracownicy przycinali szyby na zewnątrz pracowni.” Mieszkał tutaj także ppłk. Leon Schubert, zasłużony pedagog i działacz ruchu muzycznego, kapelmistrz Repr. Orkiestry Wojsk Lotniczych, dyr. artystyczny PZCHIO, o czym przypomina pamiątkowa tabliczka na elewacji.

kamienica
Leszno

Wraz z sąsiednią kamienicą o numerze 20 należy do jednych z najokazalszych na ulicy. Prezentują charakterystyczne dla przełomu XIX/XX wieku przemiany stylowe.

kamienica
Leszno

Do 1910 r. znajdowała się tutaj barokowa kamienica "Pod Błękitnym Lwem", co może tłumaczyć wizerunek „króla zwierząt” u szczytu budynku. Właściciel po zdobyciu pozwolenia na wyburzenie stanął przed nie lada wyzwaniem. Wyjątkowo prestiżowa lokalizacja, na szlaku pomiędzy odrestaurowanym, wspaniałym dworcem kolejowym (modernizacja miała miejsce w 1905 r. i jak pisała ówczesna prasa, pochłonęła miłą sumkę dwu milionów marek) a leszczyńskim, tętniącym życiem rynkiem. Pierwotne projekty zostały odrzucone przez miejskiego mistrza budowlanego. Budynek zaprojektowany został ostatecznie przez cenionego w Lesznie budowlańca – J. Piwońskiego. Szczególną uwagę zwracają zewnętrzne żaluzje, będące wówczas "tak jakby luksusowe". Niezwykle kontrastuje z nią, położona na sąsiedniej działce kamienica o numerze 12 – najwęższa w zabudowie całej ulicy, relikt pierwotnej zabudowy.

dom
Leszno

kamienica
Leszno

Dla wielu mieszkańców ten numer to dziedzictwo kulinarne Leszna. Od 1973 r. można tutaj kupić tradycyjne lody włoskie oraz niezwykle popularne rurki z kremem. W ostatnim czasie zakład zmienił jednak lokalizację. A jak dziś smakuje Leszno? Podróżujemy dalej!

kamienica
Leszno

W sąsiedztwie tej kamienicy, w obiekcie pod numerem 7 Philip Hannach w 1868 r. uruchomił fabrykę pomp i sikawek, wytwarzanych systemem rzemieślniczym. Firma zmieniała nazwę oraz lokalizację, od lat 70-tych ubiegłego wieku działa pod nazwą Leszczyńska Fabryka Pomp i do dziś jest jednym z największych zakładów w mieście.

dom
Leszno

Obiekt wybudowano w pierwszej połowie XIX wieku. Pod koniec tego stulecia właścicielem jej został A. W. Goldschmidt, a później jego synowie. W międzywojniu właścicielem został znany leszczyński przedsiębiorca Józef Górecki, który urządził w niej probiernię win w roku 1926. Podczas okupacji władze niemieckie zamierzały przebudować kamienicę na siedzibę straży miejskiej. Do realizacji przedsięwzięcia jednak nie doszło. Obecnie nadal uwagę zwraca bogate zdobienie elewacji. Wyróżniają się lwy, które mimo groźnego wyglądu… nigdy nie ryczą.

dom
Leszno

Kamienica powstała w XVIII wieku jako szczytowa budowla barokowa. Często zmieniała właścicieli. Na początku XX wieku nabył ją Żyd A. W. Goldschmidt, będący inwestorem pierwszego w mieście domu towarowego. Do dziś zachował się na elewacji znak firmowy leszczyńskiej drogerii wiązany z jej właścicielem. Kartusz przedstawia żurawia, trzymającego "grudę ziemi". W okresie międzywojennym mieściła się tutaj prestiżowa winiarnia Gourmand (Smakosz).

dom
Leszno

Powstał ok 1643 r. W 1910 r. władze miasta planowały wyburzenie obiektu. Ówczesny konserwator stanowczo się sprzeciwił, po stronie którego stanął także prezydent rejencji poznańskiej. „(…)To jest ostatni z wielu domów podcieniowych na leszczyńskim Rynku. Stoi tak, jak zamożny, pełen godności mieszkaniec starych czasów, obcy wśród pozbawionych wyrazu, stojących obok dorobkiewiczów. Na mocnych, naprawdę grubych nogach usadził się przy ważnym urbanistycznie narożniku (…)”. Warto zwrócić uwagę na witraże w oknach. Szczegółowy opis http://www.zabytki.leszno.pl/rynek_29.html

dom
Leszno

dom
Leszno

dom
Leszno

Data roczna na portalu – 1635 informuje nas o powstaniu kamienicy. W 1700 roku miało miejsce przekształcenie fasady, o czym informuje data zachowana przy łabędziu na gzymsie międzykondygnacyjnym. Zgodnie z tradycją należeć miała do Jana Jonstona, nadwornego lekarza rodu Leszczyńskich, botanika i podróżnika. Od 1788 roku nieprzerwanie mieści się tutaj apteka. Przywilej apteczny został wydany przez Antoniego Sułkowskiego, ówczesnego właściciela Leszna. Po lewej stronie drzwi frontowych zachowało się metalowe kółko, służące do wiązania koni. Od pewnego czasu nie jest używane…

dom
Leszno

dom
Leszno

Budynek powstał w XVIII wieku. Modernizacje przeprowadzane w XX stuleciu wprowadziły niekorzystne zmiany w fasadzie. Zlikwidowano m. in. oryginalny barokowy portal. Obecnie na tle pozostałej zabudowy Rynku znacząco wyróżnia się ogromnymi, dwuskrzydłowymi drzwiami.

Ratusz
Leszno

Leszczyński ratusz to więcej, niż budynek. Mimo setek publikacji książkowych i opisów w internecie, nie jest łatwo opisać go słowami. Spacerując obok ratusza trudno pominąć tutaj niezwykle ponure dla miasta wydarzenie, jakim była publiczna egzekucja mieszkańców w dniu 21.11.1939 r. Rozstrzelanie miało się odbyć na rynku. W piątek 20 października 1939 r. przed ratuszem rozpoczęto układanie worków z piaskiem stanowiących kulochwyt. Ze względu na szacunek do obiektu, przetransportowano je pod mur więzienia. Myśląc o tych wydarzeniach należy docenić wolność i swobodę jaką obecnie możemy się cieszyć. Ratusz to także miejsce, przy którym warto odłożyć mapę i trochę pobłądzić w labiryncie leszczyńskich uliczek...

Wydrukuj stronę wycieczki

To jest wycieczka użytkownika. Zgłoś naruszenie zasad.

Obiekty z trasy wycieczki

zgłoś naruszenie