Drewniane KOŚCIOŁY WIELKOPOLSKI POŁUDNIOWO-WSCHODNIEJ
Narodowy Instytut Dziedzictwa en

wycieczka użytkownika Teresa Palacz

Drewniane KOŚCIOŁY WIELKOPOLSKI POŁUDNIOWO-WSCHODNIEJ

13

dwa dni

wielkopolskie

Drewniane i ryglowe kościoły Wielkopolski, obok murowanych świątyń o zróżnicowanych stylach, stanowią charakterystyczny wyróżnik regionu. Swoją obecnością wzbogacają krajobraz osadniczy oraz są niezwykle cennym elementem dziedzictwa kulturowego Wielkopolski. 
Na terenie woj. wielkopolskiego do rejestru zabytków wpisane są 224 kościoły. Z tej liczby 46 to kościoły konstrukcji szkieletowej, zwanej też ryglową. Te o konstrukcji ryglowej w przewadze występują na północy regionu, łącząc się z obszarem Pomorza Zachodniego oraz w rozproszeniu na pozostałym obszarze województwa. Część z nich to świątynie poewangelickie, które zamieniono na kościoły katolickie. Zdecydowaną większość kościołów drewnianych wzniesiono w konstrukcji zrębowej. Część powstała w konstrukcji sumikowo-łątkowej. Drewniane kościoły dominują w powiatach kępińskim i ostrzeszowskim. W wielkopolskim regionie znajduje się także kilkadziesiąt kościołów o zdwojonej konstrukcji, gdy pierwotną zrębową obudowano na zewnątrz konstrukcją szkieletową, którą z czasem oszalowywano lub wypełniano cegłą. Kilkanaście obiektów powstało w XVI stuleciu, a kilka z nich zachowało swoją pierwotną późnogotycką formę. 
Najstarszym jest kościół w Tarnowie Pałuckim, którego najstarsze belki mają pochodzić z XIV wieku. Znaczna część (ok. 145 obiektów), głównie o cechach barokowych, powstała w XVIII wieku. Świątynie z XIX i XX wieku prezentują się dość skromnie i brak w nich nowatorskich rozwiązań architektonicznych. Kościoły na przestrzeni swego istnienia ulegały przebudowom, zmieniało się ich wyposażenie, a polichromie pokrywały kolejne warstwy.
Wśród drewnianych świątyń Wielkopolski południowo-Wschodniej kościół „Na Pólku” w Bralinie stanowi obiekt niepowtarzalny zarówno pod względem architektonicznym, jak i od ponad 300 lat jest miejscem odpustowym i pielgrzymkowym. Inne prezentują typ skromnej wiejskiej świątyni, która stanowiła centrum życia zarówno religijnego, jak i społecznego dla danych miejscowości. Kościół w Baranowie znajduje się  na terenie dawnego miasta, które powstało przed lokacją pobliskiego Kępna. Zdecydowana ich większość powstała w XVIII wieku. Najstarsze, XVII-wieczne świątynie usytuowane są w Słupi pod Bralinem (1651) oraz w Grębaninie, gdzie najstarsza część kościoła pochodzi z 1615 roku. Pozostałe powstawały w 1 poł. XIX wieku.

 

Kościół pw. św. Jana Nepomucena
Wielki Buczek

30 minut

Kościół pw. św. Jana Nepomucena w Wielkim Buczku (pierwotnie wieś nosiła nazwę Buczek i pod taką nazwą występuje w źródłach) jest przykładem budownictwa zrębowego, na zewnątrz oszalowanego. Stanowi przykład skromnej drewnianej wiejskiej świątyni charakterystycznej dla regionu, otoczonej cmentarzem wiejskim, z grobowcami byłych właścicieli z XIX wieku.

Historia

Pierwszy drewniany kościół powstał w XIII wieku, wkrótce po lokacji wsi. W czasie reformacji świątynia zajęta przez protestantów, którzy zbudowali nowy kościół. Świątynia odzyskana przez katolików w 1666 roku. Nowa lokacja wsi odbyła się po epidemii cholery w 1772 roku nieopodal starej wsi. W 1812 roku miała miejsce budowa obecnego kościoła z fundacji Jana Maurycego Strachwitza, kanonika wrocławskiego. Po II wojnie światowej kościół był wielokrotnie remontowany. Ostatni remont miał miejsce w 2006 roku. Od 2000 roku kościół jest samodzielną parafią.

Opis

Wieś Wielki Buczek usytuowana jest 16 km na południe od Kępna, przy drodze Trzcinica - Rychtal. Kościół zbudowany został na wschodnim krańcu wsi, po południowej stronie drogi wiejskiej. Cmentarz wraz kościołem zajmują plaski teren, o kształcie wydłużonego prostokąta. Na zachód od kościoła usytuowane są groby z XIX wieku. We wschodniej części znajduje się czynny cmentarz. W północno-wschodnim narożu cmentarza postawiono drewnianą dzwonnicę. Wokół granic cmentarza, ogrodzonego drewnianym sztachetowym i betonowym płotem ustawiono współczesne stacje drogi krzyżowej oraz rosną drzewa liściaste i żywotniki.

Wieś Wielki Buczek wymieniana jest po raz pierwszy w Liber fundationis episcopatus Vratislaviensis, spisanej za czasów biskupa z Wierzbna w latach 1295-1305 pod nazwą Buczek. W średniowieczu wieś należała do biskupów wrocławskich. W XIII wieku ufundowano we wsi pierwszy kościół. Podczas reformacji świątynia została zajęta przez innowierców, którzy zbudowali nowy kościół. Świątynia odzyskana została przez katolików w 1666 roku. Wieś wyludniona przez wojny oraz epidemię cholery, została na nowo lokowana w 1772 r. Wszystkie zagrody starej wsi zostały spalone, a nowi osadnicy nie mieli odwagi w tych miejscach się na nowo budować, przeto wieś lokowano na nowym miejscu. Obecny, drewniany kościół powstał w 1812 r. z fundacji Jana Maurycego Strachwitza, kanonika wrocławskiego i proboszcza namysłowskiego. Właścicielem majątku w Wielkim Buczku od 1845 roku był hr. Henryk von Strachwitz Od 1873 roku Wielki Buczek stał się własnością hrabiego Aleksandra Friedricha Constantin von Mitschke - Collande, który pełnił funkcję starosty ostrzeszowskiego. On to w 1856 roku przeniósł stolicę powiatu z Ostrzeszowa do Kępna, które notowało bardziej dynamiczny rozwój. Okazały, rodzinny grobowiec dziedziców Wielkiego Buczka znajduje się na cmentarzu przykościelnym. W 1894 roku kolonie Szarlota, Okrzyce, wieś i młyn wodny nosiły nazwę „Buczek”. W 1928 roku Wielki Buczek zamieszkiwało 258 mieszkańców, z tego 228 osób było narodowości polskiej, a 30 osób narodowości niemieckiej. Kościół wielokrotnie był odnawiany w okresie po II wojnie światowej. Przez wieki był filialnym dla kościoła pw. Męczeństwa (d. Ścięcia) św. Jana w Rychtalu. Od 2000 roku jest samodzielną parafią.

Drewniany, o konstrukcji zrębowej z wieżą na słup usytuowaną nad nawą od zachodu, na zewnątrz oszalowany. Orientowany, jednonawowy, o nawie na rzucie zbliżonym do kwadratu, z wydłużonym prezbiterium węższym od nawy, zamkniętym wielobocznie. Prezbiterium bez szalunku z widoczną konstrukcją zrębową. Do prezbiterium, od południa przylega zakrystia i niewielka przybudówka. Od zachodu do nawy dostawiono kruchtę. Nawa kościoła wyższa od prezbiterium z wyniesioną czworoboczną wieżą oszalowaną, zwieńczoną hełmem baniastym z latarnią, krytym gontem. Dachy dwuspadowe nad nawą oraz prezbiterium oraz pulpitowe, kryte gontem. Wewnątrz kościoła stropy płaskie z fasetą. Od zachodu znajduje się chór muzyczny wsparty na dwóch drewnianych słupach. Wyposażenie kościoła przeważnie klasycystyczne z XIX wieku. Na wschodniej ścianie prezbiterium znajduje się ludowy krucyfiks. W XIX-wiecznym ołtarzu głównym umieszczono obraz św. Jana Nepomucena.

Obiekt dostępny dla zwiedzających z zewnątrz. Możliwość zwiedzania po wcześniejszym uzgodnieniu. Bliższe informacje na temat parafii oraz godziny Mszy Św. są podane na stronie parafii i diecezji kaliskiej: www.diecezja.kalisz.pl

Oprac. Teresa Palacz, OT NID w Poznaniu, 07.04.2015 r.

Bibliografia

  • Anders P., Województwo kaliskie, szkic monograficzny, Poznań 1983.
  • Janiszewski Józef ks., Powiat kępiński z mapą powiatu na podstawie różnych źródeł, Kępno 1928.
  • Katalog Zabytków Sztuki w Polsce, Ruszczyńska T., Sławska A. (red.), t. 5, z. 7 pow. kępiński, s. 4-5, Warszawa 1958.
  • Maluśkiewicz P., Drewniane kościoły w Wielkopolsce, Poznań 2004.
  • Rocznik Diecezji Kaliskiej - 2002, Kalisz 2002.
  • Łęcki Wł., Wielkopolska - słownik krajoznawczy, Poznań 2002.

czas dojazdu do następnego obiektu

49 min.

18 min.

Kościół pw. Niepokalanego Poczęcia NMP
Grębanin

30 minut

Kościół pw. Niepokalanego Poczęcia NMP jest przykładem budownictwa zrębowego, na zewnątrz oszalowanego. Stanowi przykład drewnianej wiejskiej świątyni charakterystycznej dla regionu. Jego forma, nieco powiększona po rozbudowie, jest typowa dla pd. Wielkopolski. Obiekt reprezentuje architekturę drewnianą, charakterystyczną dla śląskiej szkoły XVII i XVIII wieku. W obiekcie widoczne kolejne etapy powstawania świątyni.

Historia

Przed rokiem 1510 istniała w Grębaninie kaplica dworska.

W 1615 r. zbudowano nową kaplicę, która obecnie stanowi prezbiterium kościoła.

Do istniejącej kaplicy w 1712 r. dostawiono nawę kościoła staraniem Antoniego Stoińskiego.

Dwukondygnacyjna wieża została dostawiona do kościoła w 1850 roku.

W 1873 r. filialny kościół należący do parafii w Baranowie został gruntownie odnowiony.

1 lutego 1929 r. ustanowiono parafię w Grębaninie.

Kościół remontowano na przełomie XX i XXI wieku. Restaurowany w latach 90. XX w., gdy odnowiono wyposażenie kościoła oraz po 2011 r., podczas którego przeprowadzono remont wieży oraz ścian zewnętrznych kościoła.

Opis

Grębanin oddalony jest 4 km na pd. od Kępna, na terenie gminy Baranów.

Wieś sięga swym rodowodem XIII wieku. W owym czasie Grębanin był własnością klasztoru cysterek z Ołoboku. Pierwotnie istniała w Grębaninie kaplica dworska, którą przebudowano w 1510 roku. Na jej miejscu pobudowano nową kaplicę w 1615 r., która obecnie pełni rolę prezbiterium. Do niej w 1712 r. dostawiono nawę kościoła staraniem Antoniego Stoińskiego. Wieżę kościoła zbudowano w 1850 roku. Gruntowne renowacje świątyni miały miejsce w 1873, w latach 90. XX w. oraz po 2011 roku. Na cmentarzu przy kościele usytuowany został klasycystyczny grobowiec zmarłego w 1795 r. Joachima Kręskiego i zmarłej w 1817 r. jego żony, Justyny. Ponadto na cmentarzu znajduje się grób Gabriela Hołubka, rycerza wojsk hetmana Jana Zamoyskiego, który zginął 24 stycznia 1588 r. w bitwie pod Byczyną. Na wsch. od kościoła znajduje się drewniana plebania użytkowana do 1923 r., następnie zamieniona na dom katolicki i kaplicę. Parafia w Grębaninie została utworzona w 1 lutego 1929 roku. W 1923 r. zbudowana została staraniem ks. Józefa Janiszewskiego nowa plebania.

Drewniany, orientowany kościół o konstrukcji zrębowej z wieżą na słup, jest na zewnątrz oszalowany. Jednonawowy, z prezbiterium zamkniętym wielobocznie i z zakrystią od północy. Nawa kościoła jest nieco wyższa i szersza od prezbiterium. Wieża na rzucie kwadratu od zach. oraz kruchta od północy. Dachy kościoła pokryte gontem, a wieży i sygnaturki blachą. Wieża nad nawą na sygnaturkę ma kształt barokowy. Wieża od zach. dwukondygnacyjna, zwieńczona hełmem z latarnią. Wewnątrz kościoła pozorne sklepienie kolebkowe, w nawie z zaskrzynieniami, wspartymi na profilowanych słupach, połączonych poprzecznymi profilowanymi podciągami. Na belce tęczowej krucyfiks z 2. poł. XVII wieku. Chór muzyczny wsparty na czterech słupach.

Wyposażenie kościoła późnogotyckie, późnorenesansowe (ołtarz główny z 1629 r.) oraz barokowe. W ołtarzu głównym znajduje się późnogotycka, słynąca łaskami, figura Matki Bożej z Dzieciątkiem. Na uwagę zasługują ołtarze boczne z XVII i XVIII w.: MB z Dzieciątkiem i świętymi Katarzyną oraz Barbarą, Adoracji Dzieciątka, Świętej Rodziny i Stygmatyzacji św. Franciszka. Na wieży znajduje się dzwon z 1687 r. odlany we wrocławskiej firmie Zygmunta Götza. W kruchcie umieszczono wykaz 86 osób pochodzących z parafii, poległych w latach 1914-1920 na polach bitewnych Francji, Belgii, Rosji i Polski.

Zabytek dostępny z zewnątrz. Możliwość zwiedzania po wcześniejszym uzgodnieniu. Bliższe informacje na temat parafii oraz godziny mszy św. są podane na stronie parafii i diecezji kaliskiej: www.diecezja.kalisz.pl.

oprac. Teresa Palacz, OT NID w Poznaniu, 04-02-2015 r.

Bibliografia

  • Anders P., Województwo kaliskie, szkic monograficzny, Poznań 1983.
  • Janiszewski J. ks., Powiat kępiński z mapą powiatu na podstawie różnych źródeł, Kępno 1928.
  • Łęcki W., Wielkopolska - słownik krajoznawczy, Poznań 2002.
  • Maluśkiewicz P., Drewniane kościoły w Wielkopolsce, Poznań 2004.
  • Rocznik Diecezji Kaliskiej - 2002, Kalisz 2002.
  • Ruszczyk G., Architektura drewniana w Polsce, Warszawa 2009, s. 500.
  • Katalog Zabytków Sztuki w Polsce, t. 5, z. 7: Powiat kępiński, Warszawa 1958, s. 6-7.

czas dojazdu do następnego obiektu

15 min.

6 min.

Kościół pw. śś. Wawrzyńca i Andrzeja
Baranów

30 minut

Kościół pw. śś. Wawrzyńca i Andrzeja jest przykładem budownictwa zrębowego, na zewnątrz oszalowanego. Stanowi przykład drewnianej wiejskiej świątyni charakterystycznej dla regionu. Jego forma jest typowa dla południa Wielkopolski. Obiekt reprezentuje architekturę drewnianą charakterystyczną dla śląskiej szkoły XVII i XVIII w.

Historia

Parafia erygowana w 1400 roku przy drewnianym kościele pw. św. Wojciecha. Następny kościół istniał w Baranowie w latach 1505-1631. Obecny kościół zbudowano w 1732 r. z fundacji Zofii Stoińskiej, w miejscu poprzedniego kościoła z 1635 r., który wybudowano po wielkim pożarze Baranowa w 1631 r. Odnowienie kościoła miało miejsce w latach 1748 i 1770. W 1823 r. miało miejsce spalenie dwuwieżowej fasady kościoła. Budowa przy kościele murowanej neoromańskiej dzwonnicy w 1863 r. W 1869 r. przy południowej ścianie nawy postawiono kaplicę św. Wojciecha z drewna rozebranego kościoła w Słupi k. Kępna. W latach 1915-17 - gruntowna renowacja kościoła; pokrycie ścian polichromią. W latach 1905-1907 wybudowano murowaną plebanię Po 2000 r. renowacja ścian kościoła oraz dachu.

Opis

Pierwotnie Baranów wymieniany jest jako wieś - własność cysterek z Ołoboku (do 1326 r.). Lokowany jako miasto prywatne w 1426 roku. Z chwilą lokacji miasta Kępna (ok. 2 km na płn.-zach.) po 1660 roku następował powolny upadek Baranowa, aż do utraty praw miejskich w 1907 r. Zachował się dawny układ miejski (układ urbanistyczny znajduje się w rej. zabytków pod nr 667/A z 15.04.1993 r.). Obecny kościół usytuowany jest na północny-wschód od rynku, przy zbiegu ul. Kościelnej i Młyńskiej. Prawdopodobnie również było takie wcześniejsze usytuowanie kościoła.

Parafia w Baranowie erygowana została w 1400 roku przed lokacją miasta przy drewnianym kościele pw. św. Wojciecha. Kościół zbudowany w 1505 roku spłonął w wielkim pożarze Baranowa w 1631 roku. Zbudowana w 1635 roku świątynia przetrwała niespełna 100 lat. Obecny drewniany kościół zbudowany został w latach 1732-1734. Wieżyczka kościoła powstała w 1844 roku, a kaplica św. Wojciecha w 1869 roku. Otoczenie kościoła, dawny cmentarz o zarysie zbliżonym do prostokąta Wokół kościoła znajduje się ciąg komunikacyjny. Teren dawnego cmentarza porośnięty trawą i obsadzony drzewami liściastymi. W zachodniej części cmentarza usytuowano neoromańską w formie, dwukondygnacyjną dzwonnicę powstałą przed 1863 rokiem. Przy jej południowej ścianie znajdują się nagrobki rodziny Wężyków - dziedziców dóbr baranowskich i mroczeńskich. W południowo-zachodniej części usytuowane nagrobki miejscowych proboszczy. We wschodniej części znajduje się Figura Chrystusa na postumencie oraz grota Matki Boskiej.

Drewniany, orientowany, jednonawowy kościół o konstrukcji zrębowej na zewnątrz oszalowany. Jednonawowy, z prezbiterium zamkniętym wielobocznie i z zakrystią od północy. Prezbiterium kościoła niższe od nawy. Do kaplicy św. Wojciecha i nawy przylega nowsza dobudówka. Przy zachodniej fasadzie usytuowana kruchta. Prezbiterium i nawa nakryte dwuspadowymi, gontowymi dachami. Wieżyczka na sygnaturkę z 1844 roku o kształcie barokowym. Prezbiterium i nawa nakryte wspólnym pozornym sklepieniem kolebkowym z zaskrzynieniami wspartymi na profilowanej belce oraz profilowanych słupach. W kaplicy pozorne sklepienie kopulaste. Kaplica otwarta do nawy arkadą ozdobioną fragmentami rzeźbiarskimi ołtarzy z XVII i XVIII w. W kluczu arkady umieszczono rzeźbę Chrystusa Bolesnego. Chór muzyczny drewniany wsparty na czterech profilowanych słupach. Na belce tęczowej znajdują się barokowe: krucyfiks oraz rzeźby Matki Boskiej i św. Jana. Ściany kościoła pokryte polichromią z ok. 1915 r. Wyposażenie kościoła w przewadze barokowe oraz klasycystyczne.

Obiekt dostępny dla zwiedzających z zewnątrz. Możliwość zwiedzania po wcześniejszym uzgodnieniu. Bliższe informacje na temat parafii oraz godziny Mszy Św. są podane na stronie parafii i diecezji kaliskiej: www.diecezja.kalisz.pl

Oprac. Teresa Palacz, OT NID w Poznaniu, 05.02.2015 r.

Bibliografia

  • Maluśkiewicz P., Drewniane kościoły w Wielkopolsce, Poznań 2004.
  • Anders P., Województwo kaliskie, szkic monograficzny, Poznań 1983.
  • Rocznik Diecezji Kaliskiej - 2002, Kalisz 2002.
  • Łęcki Wł., Wielkopolska - słownik krajoznawczy, Poznań 2002.
  • Katalog Zabytków Sztuki w Polsce, Ruszczyńska T., Sławska A. (red.), t. 5, z. 7 pow. kępiński, s. 6-7, Warszawa 1958.
  • Janiszewski Józef ks., Powiat kępiński z mapą powiatu na podstawie różnych źródeł, Kępno 1928.
  • Ruszczyk Grażyna, Architektura drewniana w Polsce, Warszawa 2009, s. 500.

czas dojazdu do następnego obiektu

15 min.

6 min.

Kościół pw. św. Marcina
Donaborów

30 minut

Kościół pw. św. Marcina jest przykładem budownictwa zrębowego, na zewnątrz oszalowanego. Stanowi przykład drewnianej wiejskiej świątyni charakterystycznej dla regionu. Jego forma jest typowa dla poł. Wielkopolski. Obiekt reprezentuje architekturę drewnianą charakterystyczną dla śląskiej szkoły XVII i XVIII wieku.

Historia

Parafia erygowana w 1405 roku przy drewnianym kościele pw. św. Marcina.

W 1614 r. dostawiono do istniejącego kościoła wieżę od zach. wraz z dzwonnicą.

Obecny kościół zbudowano zapewne w 1. ćw. XVIII wieku.

W 1892 r. miał miejsce remont gruntowny wieży kościoła.

Kościół został odnowiony w 1928 roku. Wówczas również podwyższono wnętrze kościoła oraz wymieniono jego części konstrukcyjne+. Pokryto wówczas dachy kościoła nowym gontem. Płaskie sufity zamieniono na sklepienie beczkowe.

W latach 1950-1960 - ściany zostały pokryte polichromią.

W latach 80. XX w. obwiedziono teren cmentarza przykościelnego i parafialnego nowym kamienno-stalowym ogrodzeniem.

W latach 80. XX w. zmieniono pokrycie dachów na blachę miedzianą. Wykonano również podmurówkę zakrystii, ramion transeptu oraz wieży.

W 1885 r. odnowiono prospekt organowy, ołtarze iambonę.

W 1990 r. docieplono ściany, stropy oraz wykonano nowe szalowanie wnętrza.

W 1994 r. wymieniono okna kościoła.

W latach 1993-1996 wybudowano nową drewnianą kaplicę przedpogrzebową, nawiązującą formą do istniejącej świątyni.

Opis

Donaborów oddalony jest 7 km na płd.-wsch. od Kępna, przy lokalnej drodze łączącej Opatów z Olszową. Kościół parafialny usytuowany jest na wyniesieniu w centralnej części wsi, na terenie cmentarza parafialnego o zarysie prostokąta z zaokrąglonym narożem od wschodu. Od płd.-wsch. teren cmentarza dość stromo opada w stronę drogi. Cmentarz, pierwotnie przykościelny, zamykał się prawdopodobnie w granicach działki nr 158. Został zapewne poszerzony w kierunku zach. i północnym. W latach 80. XX w. obwiedziony został nowym kamienno-stalowym ogrodzeniem. Teren cmentarza przykościelnego porośnięty obecnie trawą, z pomnikiem św. Jana Pawła II, figurą Chrystusa króla wystawioną w 600 rocznicę postawienia kościoła, nielicznymi nagrobkami oraz pomnikowymi lipami. Na pn. od kościoła w latach 1993-1996 wybudowano drewnianą kaplicę przedpogrzebową, która swą formą nawiązuje do bryły kościoła.

Pierwszy kościół w Donaborowie zbudowany został ok. 1405 roku. W 1614 r. dostawiono do niego wieżę. Obecny kościół wzniesiono zapewne w 1. ćw. XVIII wieku. W 1928 r. został gruntownie odnowiony, podwyższono też jego wnętrze. W końcu lat 80. XX w. i w latach 90. XX w. zmieniono pokrycie dachu na blachę miedzianą, wymieniono stolarkę okienną oraz odnowiono wyposażenie kościoła. Drewniany, o konstrukcji zrębowej z wieżą na słup, na zewnątrz oszalowany. Orientowany, jednonawowy, na rzucie krzyża łacińskiego, z prezbiterium tej samej szerokości i wysokości co nawa, zamkniętym trójbocznie. W pn. naroże, na styku nawy i transeptu wkomponowana została czworoboczna zakrystia. Od zach., na przedłużeniu nawy, znajduje się czworoboczna wieża z kruchtą boczną od północy. Bryła kościoła rozczłonkowana, z dominującą wieżą o nieco nachylonych ścianach, zwieńczona czteropołaciowym dachem z latarnią. Wyposażenie kościoła przeważnie późnobarokowe i klasycystyczne. Wnętrze nakryte pozornym sklepieniem kolebkowym. Na belce tęczowej umieszczono barokowy krucyfiks. Chór drewniany wsparty na czterech słupach, na parapecie którego umieszczono kartusz z akantu z obrazem św. Anny Samotrzeć. Do naszych czasów zachował się dzwon z 1547 r. z napisem „Ave Maria, gratia plena”.

Zabytek dostępny z zewnątrz. Możliwość zwiedzania po wcześniejszym uzgodnieniu. Bliższe informacje na temat parafii oraz godziny mszy św. są podane na stronie parafii i diecezji kaliskiej: www.diecezja.kalisz.pl.

oprac. Teresa Palacz, OT NID w Poznaniu, 06-02-2015 r.

Bibliografia

  • Anders P., Województwo kaliskie, szkic monograficzny, Poznań 1983.
  • Maluśkiewicz P., Drewniane kościoły w Wielkopolsce, Poznań 2004.
  • Rocznik Diecezji Kaliskiej - 2002, Kalisz 2002.
  • Łęcki W., Wielkopolska - słownik krajoznawczy, Poznań 2002.
  • Katalog Zabytków Sztuki w Polsce, t. 5, z. 7: Powiat kępiński, s. 6-7, Warszawa 1958.
  • Janiszewski Józef ks., Powiat kępiński z mapą powiatu na podstawie różnych źródeł, Kępno 1928.

czas dojazdu do następnego obiektu

23 min.

9 min.

Kościół pw. Wniebowzięcia NMP i św. Mikołaja
Kierzno

30 minut

Kościół pw. Wniebowzięcia NMP i św. Mikołaja jest przykładem budownictwa zrębowego w połączeniu ze słupowym, na zewnątrz oszalowanego. Prezentuje drewnianą wiejską świątynię charakterystyczną dla regionu. Jego forma jest typowa dla świątyni na rzucie krzyża łacińskiego i południa Wielkopolski. Obiekt reprezentuje architekturę drewnianą charakterystyczną dla śląskiej szkoły XVII i XVIII w.

Historia

W XIV wieku istniał w Kierznie zapewne pierwszy kościół. W XVI i XVII w. kościół znajdował się w rękach Braci Czeskich. Obecny kościół zbudowano w XVII stuleciu po odzyskaniu kościoła z rąk innowierców. Od pocz. XVII wieku do 1978 roku był kościołem filialnym parafii w Myjomicach. W 1978 roku ustanowiono parafię w Kierznie. W 1871 roku miała miejsce restauracja świątyni. W 1948 rok miała miejsce gruntowna renowacja kościoła. W latach 1999-2000 kościół remontowano - częściowo wymieniono więźbę oraz pokryto kościół nową blachą. Kościół został oszalowany na nowo i zakonserwowany. Wokół kościoła położono chodnik procesyjny.

Opis

Kierzno położone jest w odległości 7 km na pólnocny-wschód od Kępna. Kościół usytuowany jest w centrum Kierzna, przy skrzyżowaniu dróg Olszowa-Doruchów i Myjomice-Wieruszów Podzamcze. Posadowiony na płaskim terenie, orientowany i ustawiony osią poprzeczną wzdłuż drogi dojazdowej. Otoczenie kościoła - dawny cmentarz o zarysie czworoboku, okolone sztachetowym ogrodzeniem z okresu po 1945 roku, z murowanymi słupkami, dostępne od zachodu bramą i furtką. Na północny-wschód od kościoła murowana kaplica przedpogrzebowa. W sąsiedztwie od północy szkoła i boisko, od południa i zach. zabudowa wiejska.

Wieś Kierzno była wzmiankowana po raz pierwszy w 1266 roku, z okazji oddawania dziesięciny biskupowi wrocławskiemu. Zapewne pierwszy kościół powstała w XIV wieku. W XVI w. znajdowała się w Kierznie jednowioskowa parafia. W XVI i na pocz. XVII w. kościół znajdował się w rękach Braci Czeskich. Po odzyskaniu kościoła, aż po 1978 roku świątynia przynależała do parafii pw. św. Józefa w Myjomicach. W 1978 r. powołana została ponownie parafia pw. Wniebowzięcia NMP i św. Mikołaja.

Drewniany, orientowany kościół o konstrukcji zrębowej z wieżą na słup, na zewnątrz oszalowany. Jednonawowy, z prezbiterium zamkniętym wielobocznie i z zakrystią od północy. Nawa kościoła nieco wyższa i szersza od prezbiterium. Wieża wyodrębniona na rzucie kwadratu od zachodu, dominuje nad bryłą kościoła. Kościół założony na rzucie krzyża łacińskiego. Szersza nawa z dwiema kaplicami od południa i północy tworzy transept, otwierający się do nawy arkadami. Dachy kościoła pokryte blachą. Wieżyczka nad nawą, na sygnaturkę ma kształt barokowy. Wieża od zachodu, dwukondygnacyjna, zwieńczona hełmem baniastym z latarnią o ścianach lekko pochyłych. Wewnątrz kościoła pozorne sklepienie kolebkowe, w nawie i prezbiterium na tej samej wysokości. Pozostałe stropy płaskie, belkowe. Na belce tęczowej znajduje się wyryty napis: AM.../H EC ECCLE SIA ES … EXSTRUCTA AD 1771 … oraz barokowa grupa ukrzyżowania. Chór muzyczny drewniany, wsparty na dwóch słupach z 1 poł. XIX w. Na wyposażenie kościoła składa się późnorenesansowy ołtarz główny z 1 poł. XVII wieku z obrazami barokowymi, silnie przemalowanymi oraz ołtarze boczne rokokowe z przełomu XVIII/XIX oraz późnorenesansowe. Ambona i chrzcielnica pochodzą z 1 poł. XIX wieku.

Obiekt dostępny dla zwiedzających z zewnątrz. Możliwość zwiedzania po wcześniejszym uzgodnieniu. Bliższe informacje na temat parafii oraz godziny Mszy Św. są podane na stronie parafii i diecezji kaliskiej: www.diecezja.kalisz.pl

Oprac. Teresa Palacz, OT NID w Poznaniu, 04.03.2015 r.

Bibliografia

  • Maluśkiewicz P., Drewniane kościoły w Wielkopolsce, Poznań 2004.
  • Anders P., Województwo kaliskie, szkic monograficzny, Poznań 1983.
  • Rocznik Diecezji Kaliskiej - 2002, Kalisz 2002.
  • Łęcki Wł., Wielkopolska - słownik krajoznawczy, Poznań 2002.
  • Katalog Zabytków Sztuki w Polsce, Ruszczyńska T., Sławska A. (red.), t. 5, z. 7 pow. kępiński, s. 9, Warszawa 1958.
  • Janiszewski Józef ks., Powiat kępiński z mapą powiatu na podstawie różnych źródeł, Kępno 1928.

czas dojazdu do następnego obiektu

47 min.

21 min.

Kościół odpustowy pw. Narodzenia NMP Na Pólku
Bralin

godzina

Kościół „Na Pólku” jest jednym z największych drewnianych kościołów w Wielkopolsce, wybitną realizacją sakralnego budownictwa drewnianego, a zarazem odgrywa znaczącą rolę w zakresie dziedzictwa niematerialnego w regionie jako miejsce kultu. Stanowi przykład udanej konserwacji zabytkowych budynków drewnianych - w 1993 r. parafia otrzymała honorowy medal „Europa Nostra” za restaurację kościoła. Kościół „Na Pólku”, mimo upływu ponad 300 lat, zachował swój niepowtarzalny charakter kościoła pielgrzymkowego i odpustowego.

Historia

Kościół położony jest na lekkim wyniesieniu, wśród pól, ok. 1,5 km na poł. od wsi Bralin. Zbudowano go w miejscu, gdzie w XIII w., według legendy, miała się modlić św. Jadwiga o uwolnienie swojego męża, księcia śląskiego Henryka I Brodatego. Po tym wydarzeniu odnotowano w tym miejscu cudowne objawienia Matki Boskiej. Od 1630 r. po epidemii cholery rozpoczęła się tradycja dorocznego pielgrzymowania na Pólko. Kult Matki Boskiej Pólkowskiej żywy jest po dzień dzisiejszy. Kościół szczęśliwie ocalał w trakcie działań wojennych II wojny światowej.

Pierwszy kościół na Pólku wzmiankowany jest w źródłach z 1651 r., chociaż istnieją podania, że już przed 1630 r. stały w tym miejscu najpierw krzyż, a potem kaplica. Obecny kościół wzniesiony został w 1711 roku. Budynek po raz pierwszy został odnowiony w 1801 roku. W 1936 r. odnowiono polichromie wnętrz. Ostatnia restauracja kościoła miała miejsce w latach 80. XX w. oraz w latach 2010-2011. W 2013 r. miała miejsce koronacja obrazu Matki Boskiej Pólkowskiej.

Opis

Kościół w Bralinie „Na Pólku” jest kościołem filialnym, należącym do parafii pw. św. Anny w Bralinie. Usytuowany jest na niewielkim wzniesieniu wśród pól uprawnych, w odległości ok. 2 km na poł. od siedziby parafii w Bralinie.

Orientowaną świątynię wzniesiono w konstrukcji zrębowej i oszalowano. Rzadką dla Wielkopolski cechą kościoła jest wzniesienie jej na planie krzyża greckiego o zwężających się na zewnątrz ramionach. Między ramionami płn. i zach. znajduje się zakrystia. Dachy trójspadowe o krzyżujących się kalenicach pokryte są gontami. Na skrzyżowaniu ramion znajduje się ośmioboczna wieżyczka na sygnaturkę, z dwoma latarniami, zwieńczona cebulastym hełmem. Wejścia do kościoła znajdują się z czterech stron świata. Na skrzyżowaniu naw wznosi się barokowa wieżyczka. Cmentarz przykościelny otoczony był pierwotnie drewnianym ogrodzeniem, tworzącym od wsch. oraz częściowo od płn. i poł. obejście podcieniowe, w którego narożnikach znajdują się czworoboczne kaplice konstrukcji zrębowej. Obejście, zwane „sobotami”, w którym odpoczywali pielgrzymi przychodzący na niedzielny odpust, jest od zewnątrz oszalowane, od wnętrza — otwarte podcieniem wspartym na profilowanych słupach z zastrzałami z otwartym wiązaniem dachowym. Od wsch. brama wzmocniona mieczowaniami.

Wnętrze kościoła również stanowi o nieprzeciętności bralińskiej świątyni. W części centralnej znajduje się pozorne sklepienie kolebkowe, a w ramionach krzyża stropy belkowe. W zach. ramieniu empora muzyczna na dziewięciu filarach, opinająca jego ściany. Ołtarz główny zlokalizowany jest pośrodku kościoła, zamiast w części wydzielonej, czyli prezbiterium. W ołtarzu umieszczono obraz Matki Boskiej z dzieciątkiem z XVIII wieku. Obraz pierwotnie przyozdobiony był sukienką, która obecnie przechowywana jest osobno. Dwustronny ołtarz otoczony jest balustradą, w której narożnikach umieszczone zostały cztery rzeźby aniołów. 2 września 2013 r. miała miejsce koronacja cudownego obrazu Matki Boskiej Pólkowskiej.

Kościół dostępny do zwiedzania z zewnątrz.

Msze św. w niedziele o godz. 15.00. Wykaz wszystkich nabożeństw opublikowany w internecie pod adresem http://polko.bralin.com.pl/ramowy-kalendarz-nabozenstw. Grupy turystyczne czy też osoby indywidualne, które chcą zwiedzać obiekt sakralny i zapoznać się z jego historią, mogą zgłaszać się w biurze parafialnym parafii rzymskokatolickiej pw. św. Anny w Bralinie, ul. Wrocławska 58 lub ustalać termin telefonicznie (62) 307 04 18 albo za pomocą poczty elektronicznej (e-mail - polko@bralin.com.pl). Biuro parafialne czynne: poniedziałek i piątek w godz. 18.30-20.00 oraz we wtorki i soboty w godz. 8.00-9.30.

oprac. Teresa Palacz, OT NID w Poznaniu, 03-07-2014 r.

Bibliografia

  • Katalog Zabytków Sztuki w Polsce, t. 5, z. 7: Powiat kępiński, Warszawa 1958.
  • Krassowski W., Ze studiów nad detalami zabytkowych konstrukcji ciesielskich, [w:] Kwartalnik Architektury i Urbanistyki, t. 5, z. 1, s. 3-25.
  • Matyaszczyk D. (red.), Miejsca i obiekty kultu w Wielkopolsce. Prahistoryczne, chrześcijańskie i judaistyczne, Poznań 1996, s. 13-39, 45.
  • Perła architektury drewnianej. Trzysta lat kościoła odpustowego na Pólku p. Bralinem, Bralin 2011.

czas dojazdu do następnego obiektu

33 min.

12 min.

Kościół pw. św. Andrzeja
Słupia pod Bralinem

30 minut

Kościół pw. św. Andrzeja jest przykładem budownictwa zrębowego, na zewnątrz oszalowanego. Stanowi przykład drewnianej wiejskiej świątyni charakterystycznej dla regionu. Jego forma, nieco powiększona po rozbudowie jest typowa dla południa Wielkopolski. Obiekt reprezentuje architekturę drewnianą charakterystyczną dla śląskiej szkoły XVII i XVIII w.

Historia

Kościół w Słupi pod Bralinem po raz pierwszy wymieniany był w dokumentach z lat 1285 i 1310 roku. Jako kościół parafialny wymieniany jest w 1492 roku, wówczas to świątynia została odbudowana staraniem plebana Pawła z Wałdowa. Po okresie reformacji w 1651 roku kościół w Słupi pod Bralinem został kościołem filialnym parafii w Turkowych. Z tego roku prawdopodobnie pochodzi obecny kościół zbudowany na miejscu poprzedniego z 1492 roku. W 1911 roku kościół został rozbudowany przez dodanie transeptu i przedłużenie prezbiterium oraz nawy ku zachodowi. Budowa wieżyczki na połączeniu transeptu z nawą. Kościół remontowano na przełomie XX i XXI w. Restaurowany w 1985 oraz po 2000 r. W 1979 roku parafia pw. św. Andrzeja Apostoła została ponownie erygowana.

Opis

Słupia pod Bralinem to wieś na terenie gminy Perzów położona przy drodze S 7 do Wrocławia, 13 km na zachód od Kępna. Od końca XV wieku osada należała do sycowskiego wolnego państwa stanowego. Świątynia usytuowana na wyniesieniu jest orientowana, jednonawowa. Kościół pw. św. Andrzeja zbudowany został w konstrukcji zrębowej, którą oszalowano na zewnątrz oraz wewnątrz. Według KZS nowsze części kościoła są konstrukcji szkieletowej, którą oszalowano (?). Nawa kościoła na rzucie prostokąta z transeptem. Od wschodu przylega do niej wydłużone prezbiterium zamknięte wielobocznie. Od północy do prezbiterium przylega prostokątna zakrystia. Od frontu, od zachodu dostawiono do kościoła czworoboczną wieżę o konstrukcji słupowej. Wieża dość niska o ścianach pochyłych (podobną formę ma wieża kościoła w Kozie Wielkiej, gm. Perzów). Drewniana konstrukcja kościoła posadowiona została częściowo na murowanej podmurówce, a częściowo na drewnianej podwalinie. Dachy nad nawą, prezbiterium i transeptem dwuspadowe. Wieżę wieńczy ośmioboczny dach namiotowy. Wewnątrz na jednej z belek widnieje data 1816. Wszystkie dachy pokryte zostały drewnianym gontem. Na skrzyżowaniu nawy i transeptu znajduje się wieżyczka na sygnaturkę z latarnią zwieńczona cebulastym hełmem o barokowej formie z 1911 roku.

W przyziemiu wieży kruchta. W przestrzeni podwieżowej, którą włączono do nawy znajduje się chór muzyczny wsparty na dwóch słupach, związanych konstrukcyjnie z wieżą. Na belkowym stropie kościoła znajduje się współczesna polichromia. Na uwagę zasługuje portret epitafijny malowany na blasze proboszcza Tomasza Możdżanowskiego z 1789 r. W rokokowym ołtarzu głównym z II połowy XVIII wieku centralnie usytuowany jest obraz św. Andrzeja Apostoła. Boczne ołtarze o formach eklektycznych. Ponadto w kościele znajdują się dwa obrazy: barokowy z wizerunkiem Chrystusa Ukrzyżowanego oraz św. Jana Nepomucena z 2 poł. XVIII wieku. W wieży kościelnej wisi dzwon gotycki z napisem minuskułowym.

Obiekt dostępny dla zwiedzających z zewnątrz. Możliwość zwiedzania po wcześniejszym uzgodnieniu. Bliższe informacje na temat parafii oraz godziny Mszy Św. są podane na stronie parafii i diecezji kaliskiej: www.diecezja.kalisz.pl

Oprac. Teresa Palacz, OT NID w Poznaniu, 22.10.2014 r.

Bibliografia

  • Maluśkiewicz P., Drewniane kościoły w Wielkopolsce, Poznań 2004.
  • Anders P., Województwo kaliskie, szkic monograficzny, Poznań 1983.
  • Rocznik Diecezji Kaliskiej - 2002, Kalisz 2002.
  • Łęcki Wł., Wielkopolska - słownik krajoznawczy, Poznań 2002.
  • Katalog Zabytków Sztuki w Polsce, Ruszczyńska T., Sławska A. (red.), t. 5, z. 7 pow. kępiński, s. 20, Warszawa 1958.

czas dojazdu do następnego obiektu

14 min.

7 min.

Kościół fil. pw. śś. Filipa i Jakuba Apostołów
Koza Wielka

30 minut

Kościół rzymsko-katolicki pw. śś. Filipa i Jakuba Apostołów w miejscowości Koza Wielka zbudowany na przełomie XVII i XVIII wieku jest przykładem skromnej, wiejskiej, jednonawowej świątyni drewnianej o konstrukcji zrębowej, o oszalowanych ścianach wzmocnionych lisicami. Wieża o konstrukcji słupowo-ryglowej, oszalowana i zwieńczona dachem o kształcie stożka przylega do niego od zachodu. Usytuowana na wzgórzu świątynia otoczona jest cmentarzem.

Historia

Pierwszy kościół wzmiankowany w 1376 r. Od XVI w., aż po 1638 rok kościół znajdował się w rękach protestantów. Na przełomie XVII/XVIII w. zbudowano obecny kościół drewniany o konstrukcji zrębowej; wieża konstrukcji słupowo-ryglowej; dach kościoła pokryty gontem, wieża i sygnaturka blachą. W latach 1883-1884 miała miejsce gruntowna restauracja kościoła, a w 1927 r. remont. W 1963 r. konserwowano polichromie. W 1996 r. wymieniono części więźby dachowej oraz gontu, wykonano podmurówki w miejsce drewnianej zgniłej podwaliny, nastąpiła wymiana podłóg i ich izolacja. W 2003 r. dokonano konserwacji i remontu ścian kościoła.

Opis

Wieś Koza Wielka usytuowana jest ok. 16 km na zachód od Kępna, przy drodze Syców - Domasłów - Miechów, przy samej granicy powiatu i województwa. Nieopodal przebiega granica pomiędzy woj. wielkopolskim i dolnośląskim. Kościół z przyległym cmentarzem zajmuje wzgórze na zachodnim skraju wsi. Teren cmentarza o zarysie zbliżonym do trapezu, ogrodzony metalowym nowym płotem na podmurówce. Od zachodu graniczy z drogą do Sycowa, a z pozostałym stron otaczają go pola uprawne. Wejście na cmentarz i do kościoła prowadzi przez bramę i furtkę znajdujące się w narożu południowo-zachodnim. Teren cmentarza porośnięty starodrzewem liściastym. Na cmentarzu znajduje się krzyż z 1901 r. oraz nagrobki z 1 ćw. XX wieku.

Orientowany, drewniany kościół o konstrukcji zrębowej, zwanej też wieńcową, na zewnątrz oszalowany i wzmocniony lisicami, na podmurówce ceglanej, otynkowanej. Podmurówka została wykonana w latach 90. XX wieku, pierwotnie podwalina była drewniana. Od zachodu do kościoła dostawiona wieża, o ścianach pochyłych, konstrukcji słupowo-ryglowej, oszalowana. Niewielka świątynia zbudowana na planie prostokąta zbliżonego do kwadratu, z wydłużonym, nieco węższym prezbiterium zamkniętym trójbocznie. Od południa przylega do nawy kruchta, a od północy zakrystia, murowane i otynkowane. Zwieńczenie wieży kościoła w kształcie stożka pokrytego blachą, podobnie jak ośmiobocznej z baniastym hełmem sygnaturki. Pozostałe dachy kościoła kryte drewnianym gontem. Dach nad nawą o jednej kalenicy, z wydatnym okapem nad prezbiterium

Wnętrze kościoła nakrywa strop belkowy z podsufitką, nad chórem obity deskami. Od zachodu drewniany chór muzyczny na słupach. Ołtarze główny i dwa boczne oraz ambona pochodzą z poł. XIX w. Chór muzyczny do niedawna zdobiły gotyckie płaskorzeźby ze skrzydeł tryptyku, z przedstawieniem św. Weroniki, św. Zofii, św. Piotra, św. Bartłomieja, św. Jana Ewangelisty oraz św. Jakuba Starszego. XV-wieczne arcydzieła przeniesione zostały do Muzeum Archidiecezjalnego w Poznaniu.

Obiekt dostępny dla zwiedzających. Możliwość zwiedzania po wcześniejszym uzgodnieniu. Bliższe informacje na temat parafii oraz godziny Mszy Św. są podane na stronie internetowej parafii w Domasławie i diecezji kaliskiej: www.diecezja.kalisz.pl

Oprac. Teresa Palacz, OT NID w Poznaniu, 20.03.2015 r.

Bibliografia

  • Maluśkiewicz P., Drewniane kościoły w Wielkopolsce, Poznań 2004.
  • Anders P., Województwo kaliskie, szkic monograficzny, Poznań 1983.
  • Rocznik Diecezji Kaliskiej - 2002, Kalisz 2002.
  • Łęcki Wł., Wielkopolska - słownik krajoznawczy, Poznań 2002.
  • Katalog Zabytków Sztuki w Polsce, Ruszczyńska T., Sławska A. (red.), t. 5, z. 7 pow. kępiński, s. 10, Warszawa 1958.
  • Janiszewski Józef ks., Powiat kępiński z mapą powiatu na podstawie różnych źródeł, Kępno 1928.

czas dojazdu do następnego obiektu

41 min.

14 min.

Kościół pw. Trójcy Świętej
Marcinki

15 minut

Kościół pw. Trójcy Świętej w Marcinkach jest przykładem wiejskiej drewnianej architektury sakralnej.

Historia

Pierwszy kościół w Marcinkach wzmiankowany został w 1535 roku. Obecny, pw. Świętej Trójcy wzniesiony został w 1803 roku. W 1830 r. został ozdobiony polichromią, która odnowiono w 1897 roku. W czasie II wojny światowej Niemcy zrabowali z kościoła m. in. kielich, monstrancję, ornaty, bieliznę kościelną, świeczniki i chorągwie. Świątynia została wyremontowana w latach 1930 oraz 1975.

Opis

Wieś Marcinki położona jest w odległości 11 km na pd. zach. od Ostrzeszowa. Kościół jest budynkiem drewnianym, konstrukcji zrębowej. Orientowany, jednonawowy, zbudowany z drewna na planie prostokąta na kamienno-ceglanej podmurówce. Niższe od nawy, krótkie prezbiterium z dobudowaną od pn. boczną zakrystią jest zamknięte prostokątnie. Od pd. do nawy przylega kruchta. Niska wieża, konstrukcji słupowej z kruchtą w przyziemiu, o lekko pochylonych ścianach, nakryta blaszanym dachem namiotowym, przylega do nawy od zachodu. Dwukalenicowy dach z szerokim okapem oraz drewnianą, okrągłą wieżyczką na sygnaturkę z latarnią i blaszanym, cebulastym hełmem pokryty jest gontem. We wnętrzu m. in. późnorenesansowy ołtarz, ozdobna belka tęczowa z barokową Grupą Ukrzyżowania z 2 poł. XVIII w. oraz częściowo zachowana ludowa polichromia z ok. 1830 r. Otoczenie kościoła jest zadrzewione, wydzielone współczesnym ogrodzeniem.

Kościół dostępny dla zwiedzających z zewnątrz.

Oprac. Tomasz Łuczak, 16-11-2015 r.

Bibliografia:

  • Katalog zabytków sztuki w Polsce, t. 5, Woj. wielkopolskie, red. Ruszczyńska Teresa, Sławska Aniela, z. 17, Pow. ostrzeszowski, opr. Chrzanowski Tadeusz, Kornecki Marian, Samek jan, Warszawa 1958, s. 8.
  • Kościoły drewniane w Wielkopolsce, red. Mariusz Grzebalski, Poznań 2004, s. 153.
  • Wielkopolska. Słownik krajoznawczy, red. Łęcki Włodzimierz, Poznań 2002, s. 198.
  • http://kosciolydrewniane.pl - odsłona z listopada 2015 r.

czas dojazdu do następnego obiektu

17 min.

6 min.

Kościół katolicki pw. Narodzenia NMP
Myślniew

30 minut

Kościół filialny pw. Narodzenia Najświętszej Panny Marii stanowi typowy przykład wiejskiego drewnianego budownictwa sakralnego w Wielkopolsce.

Historia

Kościół pw. Narodzenia Najświętszej Panny Marii wzniesiony został w 1746 roku. W latach 1974-1975 był remontowany.

Opis

Wieś Myślniew położona jest na pd. wsch. od Ostrzeszowa. Kościół jest budynkiem drewnianym, jednonawowym konstrukcji zrębowej, z zewnątrz oszalowanym. Orientowany. Do nawy od wsch. przylega mniejsze od niej zamknięte trójbocznie prezbiterium, natomiast od zachodu - zwężająca się ku górze wieża konstrukcji słupowej z kruchtą w przyziemiu, zwieńczona barokowym, blaszanym hełmem z podwójną latarnią i krzyżem. Bryłę kościoła uzupełniają kryte trójspadowymi dachami: przylegająca do prezbiterium od pn. czworoboczna zakrystia, a do boku nawy — druga kruchta. Na pokrytym eternitem oraz blachą dwukalenicowym dachu z szerokim okapem wznosi się wieżyczka sygnaturki zwieńczona blaszanym ostrosłupowym hełmem z latarnią i krzyżem. Wnętrze, w którym znajdują się m. in. późnobarokowe ołtarze główny i boczne oraz ambona, kryje pozorne sklepienie kolebkowe; w prezbiterium jest ono lekko spłaszczone. Belkę tęczową zdobi Grupa Ukrzyżowania z naniesioną datą budowy kościoła „1746”. Chór muzyczny z balustradą wsparty jest na dwóch drewnianych słupach.. Teren cmentarza kościelnego jest zadrzewiony.

Kościół dostępny dla zwiedzających z zewnątrz.

Oprac. Tomasz Łuczak, 16.11.2015 r.

Bibliografia

  • Katalog zabytków sztuki w Polsce, t. 5, Woj. wielkopolskie, red. Ruszczyńska Teresa, Sławska Aniela, z. 17, Pow. ostrzeszowski, opr. Chrzanowski Tadeusz, Kornecki Marian, Samek jan, Warszawa 1958, s. 10.
  • Kościoły drewniane w Wielkopolsce, red. Mariusz Grzebalski, Poznań 2004, s. 163.
  • Wielkopolska. Słownik krajoznawczy, red. Łęcki Włodzimierz, Poznań 2002, s. 218.
  • http://kosciolydrewniane.pl - odsłona z listopada 2015 r.

czas dojazdu do następnego obiektu

1 godz. 18 min.

31 min.

Zespół kościoła pw. św. Barbary
Bobrowniki

30 minut

Kościół pw. św. Barbary w Bobrownikach jest przykładem wielkopolskiej drewnianej architektury sakralnej czasów baroku.

Historia

Kościół pierwotnie pw. św. Bartłomieja Apostoła, obecnie pw. św. Barbary wzniesiony został ok. poł. XVII wieku. W XVII w. przez pewien czas znajdował się w posiadaniu braci czeskich i był przez nich użytkowany. W 1832 r. został gruntownie wyremontowany przez Hipolita Bielinę. W XX w. kościół był wielokrotnie remontowany: m. in. był odnawiany w 1910, 1992 i 1996 r., w 1956, 1972 i 1999 r. wymieniono gonty pokrywające dach. W 1957 r. wykonano, a w 1979 r. odnowiono polichromię. W 1975 r. przebudowano prezbiterium. Dzwonnica wzniesiona została w 1. poł. XIX wieku.

Opis

Wieś Bobrowniki położona jest 12 km na wsch. od Ostrzeszowa. Kościół pw. św. Andrzeja Apostoła jest świątynią drewnianą, konstrukcji zrębowej, oszalowaną i wzmocnioną lisicami. Orientowany, jednonawowy, pozbawiony wieży. Do nawy, zapewne przedłużonej od strony zach., przylega mniejsze od niej, zamknięte wielobocznie prezbiterium z zakrystią dobudowaną do niego od północy. Osłonięte daszkiem wspartym na dwóch słupach wejście do kościoła umiejscowione jest z jego boku. Dach jednokalenicowy, kryty gontem z sześcioboczną wieżyczką na sygnaturkę zwieńczoną gontowym hełmem stożkowym. Dach zakrystii pokryty jest blachą. Wewnątrz strop płaski. Nowszy chór muzyczny wsparty jest na słupach. Na ścianach i stropie współczesna polichromia ze scenami z życia św. Barbary. Wyposażenie wnętrza jest w głównej części barokowe. Na terenie cmentarza przykościelnego umiejscowiona jest klasycystyczna murowana i otynkowana dzwonnica. Według tradycji klomb przy kościele wyznacza miejsce pochówku gen. Antoniego Madalińskiego (1739-1804), uczestnika konfederacji barskiej, jednego z dowódców powstania kościuszkowskiego i uczestnika wojen napoleońskich. W rzeczywistości ciało gen. Antoniego Madalińskiego zostało pochowane w w kościele parafialnym św. Apostołów Piotra i Pawła w Przybyszewie (woj. mazowieckie, pow. białobrzeski, gm. Promna), a natomiast serce — w Lubani (woj. łódzkie, pow. rawski, gm. Sadkowice).

Kościół dostępny dla zwiedzających z zewnątrz.

Oprac. Tomasz Łuczak, 16-11-2015 r.

Bibliografia:

  • Katalog zabytków sztuki w Polsce, t. 5, Woj. wielkopolskie, red. Ruszczyńska Teresa, Sławska Aniela, z. 17, Pow. ostrzeszowski, opr. Chrzanowski Tadeusz, Kornecki Marian, Samek jan, Warszawa 1958, s. 1.
  • Kościoły drewniane w Wielkopolsce, red. Mariusz Grzebalski, Poznań 2004, s. 22.
  • Wielkopolska. Słownik krajoznawczy, red. Łęcki Włodzimierz, Poznań 2002, s. 24.
  • http://kosciolydrewniane.pl - odsłona z listopada 2015 r.

czas dojazdu do następnego obiektu

34 min.

15 min.

Kościół parafialny pw. św. Marcina
Chlewo

30 minut

Kościół parafialny pw. św. Marcina w Chlewie stanowi przykład XVII-wiecznej drewnianej architektury sakralnej charakterystycznej dla południa Wielkopolski.

Historia

Kościół parafialny pw. św. Marcina w Chlewie wzniesiony został w 1651 roku z fundacji Feliksa Karsznickiego. W 1794 r. dobudowana została do niego wieża. W latach 1981-1984 i 1992 w kościele przeprowadzono remonty.

Opis

Wieś Chlewo położona jest w odległości 11 km na pn. wsch. od Ostrzeszowa. Orientowany, wzniesiony z drewna kościół jest konstrukcji zrębowej, z zewnątrz oszalowanej. Jednonawowy z niższym, wielobocznie zamkniętym prezbiterium, do którego od pn. przylega zakrystia. Od zach. do nawy została dobudowana na planie czworokąta wieża z kruchtą w przyziemiu, w partii dolnej konstrukcji zrębowej z daszkiem pulpitowym łączącym się z dachem nawy, w górnej partii węższa, konstrukcji na słup, szalowana, nakryta gontowym dachem namiotowym. Na kamiennej posadzce kruchty została wyryta data budowy wieży - 1794. Również gontem pokryty dach nad nawą i prezbiterium jest dwukalenicowy, z wieżyczką na sygnaturkę zwieńczoną blaszanym hełmem cebulastym z latarnią. Trójspadowy dach zakrystii kryty jest blachą. Wnętrze sklepione jest płasko belkami i deskowaniem. W części zach. kościoła wznosi się na czterech drewnianych słupach chór muzyczny z wybrzuszonym parapetem. Belka tęczowa ozdobiona została figurami i krucyfiksem. Wyposażenie wnętrz jest barokowe. Teren dawnego cmentarza przykościelnego, na którym rosną jesiony i kasztanowce, otoczony jest murowanym ogrodzeniem z bramą.

Kościół dostępny dla zwiedzających z zewnątrz.

Oprac. Tomasz Łuczak, 16-11-2015 r.

Bibliografia:

  • Katalog zabytków sztuki w Polsce, t. 5, Woj. wielkopolskie, red. Ruszczyńska Teresa, Sławska Aniela, z. 17, Pow. ostrzeszowski, opr. Chrzanowski Tadeusz, Kornecki Marian, Samek jan, Warszawa 1958, s. 2-3.
  • Kościoły drewniane w Wielkopolsce, red. Mariusz Grzebalski, Poznań 2004, s. 45.
  • http://kosciolydrewniane.pl - odsłona z listopada 2015 r.

czas dojazdu do następnego obiektu

30 min.

11 min.

Kościół katolicki pw. św. Rocha
Mikstat

godzina

Kościół cmentarny pw. św. Rocha w Mikstacie stanowi przykład wielkopolskiej drewnianej architektury sakralnej. Na szczególną uwagę zasługuje związana z nim tradycja corocznego poświęcania zwierząt gospodarskich i oddawania ich opiece św. Rocha w trakcie sierpniowego odpustu, której obrzęd i uroczystości wpisane zostały na krajową listę niematerialnego dziedzictwa kulturowego UNESCO.

Historia

Królewskie miasto Mikstat, pierwotnie położone na terenie dzisiejszej wsi Komorowo, uzyskało prawa miejskie w 1366 roku. W roku 1479 uległo całkowitemu zniszczeniu i zostało odbudowane w innym, obecnym miejscu. Ponowny akt lokacyjny dla Mikstatu wydał w 1528 król Zygmunt Stary. Kościół cmentarny pw. św. Rocha wzniesiony został w 1773 r., a następnie został odbudowany po pożarze w 1788 roku. Wielokrotnie przeprowadzono w nim remonty, m. in. w 1873, 1953, 1971 i 1986 roku. Praktykowany do dziś zwyczaj poświęcania zwierząt gospodarskich w trakcie sierpniowego odpustu św. Rocha (wspomnienie liturgiczne świętego przypada na 16 sierpnia) sięga początkami XVII wieku, kiedy to według lokalnej tradycji św. Roch uchronił miasto przed zarazą. Uroczystości ku czci Św. Rocha z obrzędem błogosławieństwa zwierząt zostały wpisane na krajową listę niematerialnego dziedzictwa kulturowego UNESCO.

Opis

Kościół pw. św. Rocha położony jest na cmentarzu zlokalizowanym w pd. części Mikstatu, na wzgórzu zwyczajowo zwanym Wzgórzem Cmentarnym lub Wzgórzem Świętego Rocha. Został wzniesiony z drewna w konstrukcji zrębowej na planie krzyża greckiego. Prezbiterium i ramiona boczne pseudotranseptu zamknięte są trójbocznie. Od pn. do prezbiterium i od pn. do transeptu przylega zakrystia wzniesiona na planie kwadratu. Przy zach. ścianie nawy wznosi się wieża konstrukcji słupowej zwieńczona dachem namiotowym. Dwuspadowe dachy pokryte są gontem. Na skrzyżowaniu nawy z ramionami transeptu, na dachu wznosi się wieżyczka na sygnaturkę z blaszanym cebulastym hełmem z latarnią. Wnętrze kościoła nakryte jest stropem zdobionym polichromią z przedstawieniami świętych. Chór kościelny wsparty jest na dwóch słupach. Wyposażenie kościoła stanowią m. in. barokowy ołtarz główny oraz boczny z 1785 roku.

Uroczystości odpustowe ku czci Świętego Rocha połączone z obrzędem błogosławieństwa zwierząt związane są z legendą opisującą wezwanie do modlitwy o uzdrowienie skierowane przez św. Rocha, który pojawił się w tym miejscu jako mężczyzna w czarnym kapeluszu z laską pielgrzymią i psem u boku, do mieszkańca Mikstatu wiozącego chorą żonę do Ostrzeszowa w trakcie panującej w mieście epidemii cholery. Chora ozdrowiała, a mieszkańcy uznali, że św. Roch uchronił mieszkańców miasta wraz z ich inwentarzem gospodarskim przed zarazą. Dzięki międzypokoleniowemu przekazowi uroczystości błogosławieństwa zwierząt, które mają wotywny charakter, odprawiane są od 300 lat (najstarszy potwierdzający je dokument pochodzi z 1705 roku) przy kościele św. Rocha, wzniesionym w miejscu objawienia się świętego.

Obrzęd błogosławieństwa przeprowadzany jest po porannej mszy wotywnej. Opiekunowie zwierząt przeprowadzają je przed stojącym przy bramie cmentarza kapłanem, który je błogosławi poprzez pokropienie wodą święconą. Pierwotnie procesja tworzona była przez mężczyzn, prowadzących duże zwierzęta hodowlane: głównie konie, bydło, owce, kozy i niekiedy trzodę chlewną. Obecnie biorą w niej również udział kobiety i dzieci, które przynoszą także swoje zwierzęta domowe.

Kościół dostępny dla zwiedzających z zewnątrz.

Oprac. Tomasz Łuczak, OT NID Poznań, 18-06-2017 r.

Bibliografia

  • Diecezja kaliska. Parafie - kościoły - kaplice. Przeszłość i teraźniejszość. Opracowanie historyczno-źródłowe, Michał Kieling, Sławomir Kęszka, Kalisz 2016, s. 448-449.
  • Katalog zabytków sztuki w Polsce, t. 5, Woj. wielkopolskie, red. Ruszczyńska Teresa, Sławska Aniela, z. 17, Pow. ostrzeszowski, opr. Chrzanowski Tadeusz, Kornecki Marian, Samek Jan, Warszawa 1958, s. 9.
  • Wielkopolska. Słownik krajoznawczy, red. Łęcki Włodzimierz, Poznań 2002, s. 209.
  • www.kosciolydrewniane.pl - odsłona z czerwca 2017
  • www.parafia-mikstat.pl - odsłona z czerwca 2017
  • www.niematerialne.nid.pl - odsłona z czerwca 2017

Wydrukuj stronę wycieczki

To jest wycieczka użytkownika. Zgłoś naruszenie zasad.

Obiekty z trasy wycieczki

zgłoś naruszenie