Chylonia – dzielnica wielce zabytkowa
Narodowy Instytut Dziedzictwa en

wycieczka użytkownika Katarzyna

Chylonia – dzielnica wielce zabytkowa

3

dwie godziny

pomorskie

Celem wycieczki jest zapoznanie z historią i zabytkami dawnej wsi, dziś największej dzielnicy Gdyni. Spacerując tylko kilkoma ulicami, będzie można zapoznać z się wiejską architekturą tej części miasta portowego.
Pierwsza wzmianka o osadzie nad rzeką Kilona pochodzi z okresie 1348 – 1351. Wcześniejsze zapisy z 1259 dotyczą jedynie samej rzeki. Pierwsza nazwa osady brzmiała Heynrichsdorf, nadana na cześć komtura gdańskiego Henryka von Rechter, następnie zmieniona na Chylowo, od nazwiska Chyla. W latach 1414–1484 zmieniła się na Kylow, a następnie Kilowo, by w XVII wieku ewoluować od formy Chilonia. W okresie dwudziestolecia międzywojennego używana była odmiana Chylonja, a w czasie okupacji niemieckiej miejscowość nosiła nazwę Kielau. Dzisiaj używane określenie utrzymuje się od zmian administracyjnych w roku 1945.
Najstarsza część Chyloni znajduje się w okolicach kościoła pw. św. Mikołaja, którego obecny budynek pochodzi z XIX w. Wybudowany pod koniec XIX stulecia dworzec kolejowy był pierwszą stacją kolejową na terenie obecnej Gdyni i przyczynił się do rozbudowy wsi w kierunku zachodnim i powstania obecnego centrum Chyloni – zwanego wówczas Chylońską Piłą.
Co istotne, w 1920 roku Chylonia stała się siedzibą władz gminy, z wójtem Janem Radtke na czele. Jednak już dekadę później, mimo sprzeciwu lokalnego samorządu i mieszkańców, wieć Chylonia została włączona do Gdyni na prawach dzielnicy.

Przygotowując wycieczkę korzystałam z materiałów internetowych.

szkoła elementarna, ob. Szkoła Podstawowa nr 10
Gdynia

30 minut

Budenk obecnej Szkoły Podstawowej nr 10 pochodzi z II połowy XIX wieku. Dawnej mieściła się w nim szkoła elementarna. Został on wpisany do rejestru zabytków miasta w 1987 roku. Od 2006 r. w SP10 mieści się regionalna Izba Kaszubska, gdzie można zobaczyć wiele eksponatów odnoszących się do życia, kultury i tradycji dawnych Kaszubów. Prowadzone są tam zajęcia w ramach edukacji regionalnej dla uczniów SP 10 i innych gdyńskich placówek edukacyjnych. Przeprowadzane są tam tzw. „żywe” lekcje historii, podczas których uczniowie poznają życie ówczasenych okolicznych mieszkańców. Więcej na stronie https://sp10gdynia.edupage.org/text10/

kościół parafialny pw. św. Mikołaja
Gdynia

30 minut

W miejscu obecnego kościoła, wybudowanego w 1896-97 w stylu neogotyckim na kamiennej podmurówce, znajdowała się świątynia z XIV w. Zachowało się jej prezbiterium. Do 1915 kościół był kościołem filialnym parafii św. Michała Archanioła na Oksywiu. W latach 80. XX w. kościół został rozbudowany o nawę boczną i wieżę, zmieniając układ wewnętrzny świątyni. Prezbiterium znajduje się z lewej strony od wejścia, a nie na wprost, jak to było wcześniej. W koćiele znajdują się 17-głosowe organy. A szczególną uwagę należy zwrócić na również na trzy drewniane, neogotyckie ołtarze. W pobliżu, przy ul. Św. Mikołaja nr 9 znajduje się dom mieszkalny rodziny Bieszke z 1914 r. stanowiący przykład dawnej, wiejskiej zabudowy Chyloni. Więcej https://www.swmikolaj.org/

relikty zespołu dworskiego
Gdynia

godzina

Dalej wycieczka wiedze ulicą Chylońską, gdzie : • pod nr 25 znajodwała się karczma (gospoda) rodziny Voss z XIX w. Na tym terenie istniała wcześniej średniowieczna oberża Thymiana, zaś pod nr 27 – piętrowy dom należacy do tej rodziny, podobnie jak kamienica położona przy tej ulicy pod nr 91, 91A i 93. • pod nr 28 znajdował się jeden z dawnych młynów. • budynek nr 42 mieścił przed II Wojną Światową kino Lily (późniejszy Promień), • bliźniacze kamienic pod nr 65 i 67 zbudowane zostały przez Józefa Dobke. • posterunek żandarmerii i policji pruskiej zlokalizowany był pod nr 76 • willa Gazolina z 1931 r. (na zdjęciu) znajduje się pod nr 112a. To jeden z gdyńskich przykładów stylu dworkowego z wnętrzem w stylu Art Déco. Jest tu także zabytkowa wozownia; • nr 124 to Urząd Pocztowy nr 4 (dawniej na Placu Dworcowym), a za nim zabytkowy dworzec kolejowy z XIX w. • pod nr 141 znajdowała się karczma "Lipowy Dwór", leżąca tuż przy historycznej granicy z Cisową.

Wydrukuj stronę wycieczki

To jest wycieczka użytkownika. Zgłoś naruszenie zasad.

Obiekty z trasy wycieczki

zgłoś naruszenie