Katowice moje miasto
Narodowy Instytut Dziedzictwa en

wycieczka użytkownika Aleksandra Gorzelik

Katowice moje miasto

5

dwie godziny

śląskie

Wycieczka krajoznawcza

Katowice - osiedle robotnicze Nikiszowiec
Katowice

Wartość zabytku

Osiedle robotnicze Nikiszowiec w Katowicach zostało uznane za pomnik historii w 2011 roku. Jest ono unikatowym zespołem urbanistyczno-architektonicznym powstałym na początku XX wieku dla pracowników śląskiej kopalni „Giesche”. Stanowi doskonałe ucieleśnienie popularnej w XIX wieku idei budowania na terenach uprzemysłowionych nowoczesnych osiedli patronackich, których celem było związanie robotnika z zakładem pracy i zapewnienie mu warunków niezbędnych do godnego życia. Stąd obok podstawowej zabudowy mieszkalnej architekci uwzględnili rozbudowany program socjalno-usługowy, który wpłynął na kształt podporządkowanego ściśle funkcji układu przestrzennego.
Spośród wielu przykładów podobnych kolonii robotniczych Nikiszowiec wyróżnia się skalą, zwartością i zamkniętym charakterem założenia podkreślającym jego związki z kopalnią. Monotonia jednorodnej ceglanej architektury została przełamana dzięki zastosowaniu zróżnicowanego ceramicznego detalu w fasadach czy jaskrawych akcentów barwnych w ościeżach. Nikiszowiec jest też najlepiej zachowanym osiedlem górniczym regionu. Jego autentyczność przejawia się nadto w kultywowaniu wartości niematerialnych - tradycyjnego stylu życia i obyczajowości wynikających ze specyfiki kulturowej śląskich społeczności górniczych.

Historia

Patronackie osiedle robotnicze Nikiszowiec zaprojektowane zostało przez architektów niemieckich Emila i Georga Zillmannów w latach 1908-1912 z inicjatywy koncernu Bergwerkgesellschaft Georg von Giesche’s Erben dla kopalni „Giesche” przy szybie „Nickisch”. Jego budowę poprzedziło powstanie osiedla Giszowiec, które okazało się za małe dla potrzeb rozrastającego się przedsiębiorstwa. Budowanie podobnych kolonii mieszkalnych w pobliżu wielkich zakładów przemysłowych i wydobywczych miało na celu zatrzymanie robotnika w jego miejscu pracy. Fabrykanci oferowali zatrudnianym przez siebie pracownikom korzystne formy opłat za mieszkania, zobowiązywali się do wdrażania szerokiego programu usług, edukacji i opieki zdrowotnej, a od 1904 r. - podstawowych standardów higieniczno-sanitarnych narzuconych przez pruską Ustawę Osiedleńczą i Budowlaną. Nakazywała ona między innymi zapewnienie mieszkańcom wody pitnej, systemu odprowadzania nieczystości, oświetlenia, a także wybudowanie odpowiedniej liczby szkół i mieszkań dla nauczycieli oraz baraku dla zakaźnie chorych.
Pierwszy blok mieszkalny Nikiszowca oddano do użytku w 1911 roku. W 1914 roku przystąpiono do budowy neobarokowego kościoła na centralnym placu, również zaprojektowanego przez Zillmannów. Wybuch I wojny światowej wstrzymał prace przy wznoszeniu osiedla. Podczas powstań śląskich (1919-1921) w Nikiszowcu toczyły się walki o przyłączenie terenów Górnego Śląska do Polski.
W 1922 roku w wyniku plebiscytu powiat katowicki wraz z Nikiszowcem znalazł się w granicach Polski. W 1924 roku osiedle zostało włączone do gminy Janów; od lat 60. wspólnie stanowią dzielnicę miasta Katowice. Po II wojnie światowej w przyzakładowej świetlicy kopalni skupiła się grupa artystów nieprofesjonalnych, określana Grupą Janowską, której członkowie zasłynęli z portretowania codziennego życia śląskich społeczności górniczych. W latach 70. rozebrano część budynków gospodarczych (chlewików i pieców chlebowych) wypełniających pierwotnie przestrzeń wewnętrznych dziedzińców w obrębie każdego kwartału mieszkalnego. Przebudowano także kilka obiektów lub zmieniono ich funkcję. Wpisanie osiedla do rejestru zabytków pozwoliło zachować autentyczność założenia, która wyróżnia go na tle innych niszczejących i przekształcanych dawnych osiedli patronackich Górnego Śląska.

Opis

Osiedle Nikiszowiec zajmuje powierzchnię około 15 ha we wschodniej części miasta Katowice. Składa się z trzech zróżnicowanych funkcjonalnie obszarów, stanowiących zwartą całość, spiętą głównym ciągiem komunikacyjnym - ulicą Janowską, zbiegającą się z innymi ulicami na placu Wyzwolenia. Od reszty miasta osiedle oddzielone jest wyraźnie dużą ulicą, z przeciwnej strony zamknięte torami kolejowymi.
Południowa część Nikiszowca ma charakter mieszkalny. Kwartały wytyczone przez prostopadle przebiegające ulice wypełnia zabudowa w postaci wielomieszkaniowych bloków, zwanych na Śląsku „familokami”, z wewnętrznymi dziedzińcami pełniącymi funkcję rekreacyjnych skwerów. Poszczególne bloki, o trzech kondygnacjach, zostały połączone sześcioma przewiązkami umieszczonymi nad ulicami i wspartymi na arkadach (środkowe - przejazdowe, boczne - przejścia dla pieszych). W jednolitych ceglanych ciągach elewacji zastosowano urozmaicające je elementy: płaskie ryzality, podcienia arkadowe, balkony, loggie, płytkie wykusze o zróżnicowanym kształcie, pilastry, lizeny, boniowania, fryzy kostkowe, detale wykonane z cegły glazurowanej. Wykroje oraz obramienia bram, drzwi i okien mają odmienne formy, ościeża okienne malowane są ponadto na kolor czerwony.
Centralnym placem osiedla położonym w części wschodniej jest stanowiący przedłużenie ulicy Janowskiej plac Wyzwolenia. Ma kształt wydłużonego prostokąta z trójkątnym aneksem. W budynkach położonych przy placu zostały umieszczone lokale usługowe, jak: poczta (dawniej gospoda, o ciekawej formie architektonicznej, z nadbudowaną w narożniku jedną kondygnacją), sklepy, zakład fotograficzny, apteka, zakład fryzjerski. Zespół parafialny, składający się z kościoła, plebanii i domu katechetycznego, otoczony jest murem. Kościół św. Anny ma plan krzyża łacińskiego z bardzo wąskimi i niskimi nawami oraz krótkim transeptem, na przecięciu których umieszczono spłaszczoną kopułę zwieńczoną rozbudowaną latarnią. Prezbiterium zakończono apsydą i zaopatrzono w ambit. Dwuwieżowa fasada w części centralnej zamknięta jest wolutowym szczytem. Architektura kościoła ma charakter neobarokowy, podobnie jak całość oryginalnego wystroju i wyposażenia. W pobliżu zespołu parafialnego znajdują się dwa budynki usytuowane względem siebie prostopadle, przeznaczone na szkoły. Po drugiej stronie torów kolejowych, poza granicami pomnika historii, mieszczą się budynki dawnego szpitala zakaźnego.
Część północno-zachodnia Nikiszowca składa się z dwóch założonych na planie trójkąta, symetrycznie rozplanowanych kwartałów mieszkalnych oraz usytuowanego między nimi największego na terenie osiedla kwartału o charakterze mieszkalno-usługowym. W jego partii zachodniej znajdują się budynki administracyjne kopalni, we wschodniej (przy pl. Wyzwolenia) dawna pralnia z suszarnią i maglem, dziś Galeria „Magiel” (oddział Muzeum Historii Katowic). W obrębie tego kwartału mieszczą się ponadto: szkoła (w budynku łaźni kopalnianej), wieża ciśnień, cechownia, kotłownia oraz budynki gospodarcze stanowiące dawniej zaplecze sklepów.

Wpis do rejestru zabytków

Osiedle robotnicze Nikiszowiec wpisane jest do rejestru zabytków województwa śląskiego, decyzja z dnia 19 sierpnia 1978 r., nr rejestru A-1230/78.

Oprac. A. Kucińska-Isaac

Katedra pw. Chrystusa Króla
Katowice

Archikatedra Chrystusa Króla w Katowicach posiada wysokie wartości historyczne w skali regionu, stanowi istotny symbol o znaczeniu państwowym oraz religijnym. Powstała na terenach odzyskanych w 1922 r. przez państwo Polskie w wyniku przeprowadzonego na ziemiach śląskich plebiscytu. Dodatkowo jest to jedna z największych i jedyna katedra powstała w XX w. na terenie kraju, na podstawie projektu wyłonionego w trakcie jednego z najważniejszych konkursów w międzywojennej Polsce.

Historia

W związku z dekretem z dnia 27 listopada 1923 r. w Katowicach powołano Administrację Apostolską Śląska Polskiego złożonego z ziem przyłączonych w wyniku plebiscytu. Zgodnie z bullą Piusa XI z 28 października 1925 r. w obrębie Katowic utworzono diecezję na czele której stanął biskup August Hlonda. Już 1924 r. władze kościelne zakupiły grunty niezbędne pod budowę kurii diecezjalnej oraz katedry, a rok później ogłoszono ogólnopolski konkurs architektoniczny na projekt kompleksu. Z nadesłanych 37 prac w pierwszej turze której wyniki ogłoszono 19 kwietnia nie wyłoniono zwycięscy, w związku z czym komisja podjęła decyzję o przeprowadzeniu drugiej tury w zamkniętym gronie dotychczasowych laureatów. Z powodu sprzeciwu autorów, ostatecznie podjęto decyzję o wyborze wyróżnionego projektu autorstwa Zygmunta Gawlika, którego poproszono o wprowadzenie niezbędnych poprawek do projektu, a także ze względu na  młody wiek autora podjęcie współpracy z bardziej doświadczonym architektem. Ostatecznie przyjęto projekt będący wynikiem wspólnych prac Zygmunta Gawlika oraz Franciszka Mączyńskiego, dekorację rzeźbiarską elewacji zewnętrznych zlecono natomiast Xaweremu Dunikowskiemu. Budowę katedry pw. Chrystusa Króla rozpoczęto 5 czerwca 1927 r., aż do czasu jej ukończenie funkcje katedralną pełnił położony przy ulicy Mikołowskiej kościół pw. św. Piotra i Pawła. W 1927 r. ukończono wszelkie prace naziemne a dwa lata później roboty w obrębie fundamentów. Pierwsze wstrzymanie prac miało miejsce w 1929 r., projekt ze względu na kryzys ekonomiczny oraz problemy polityczne realizowano partiami. W związku z kłopotami władz kościelnych w sprawowaniu jednoczesnych robót w obrębie katedry jak i kurii diecezjalnej, za priorytet obrano zakończenie drugiej budowy która miała miejsce w 1939 r. W latach 30. i 40. w obrębie katedry przeprowadzono szereg mniejszych i większych prac jak: budowa krypty, konstrukcja filarów podkopułowych oraz zakończenie budowy prezbiterium, którego poświęcenie miało miejsce 6 czerwca 1938 roku. Wszelkie prace zakończono w 1954 r. w trakcie rozciągniętych w czasie robót doszło jednak do kilku niekorzystnych zmian jak wymuszone względami politycznymi obniżenie i przeprojektowanie kopuły czy zrezygnowanie z zewnętrznej dekoracji rzeźbiarskiej z powodów finansowych. W 1973 r. ostatecznie ukształtowano natomiast obecny wystrój wnętrza projektu M. Króla, brązową rzeźbę Chrystusa Króla w prezbiterium wykonał J. Kwiatkowski, a rzeźbę św. Barbary patronki górników G. Grzywaczyk.

Opis

Archikatedra Chrystusa Króla usytuowana jest w śródmieściu Katowic, przy ulicy Plebiscytowej 49. Obiekt zlokalizowany jest na niewielkim wzniesieniu, nieznacznie cofnięty względem ulicy do której zwrócony jest fasadą, tworzy zwarty kompleks z graniczącym od południa gmachem kurii metropolitarnej oraz plebanią. Klasycystyczna świątynia projektu Zygmunta Gawlika i Franciszka Mączyńskiego, wzniesiona na rzucie kwadratu, poprzedzona jest w części północnej prostokątną kruchtą z masywnym  ośmiokolumnowym portykiem, a od południa zamknięta półkolistą apsydą. Od południa do budynku przylega budynek domu katechetycznego oraz zakrystii. Wewnętrzy podział uzyskano przy pomocy centralnie wpisanego ośmioboku, otoczonego czterema kaplicami zlokalizowanymi w narożach bryły, pozostałe dwie główne osie wyznaczają rozlokowanie w części południowej prezbiterium dwie boczne kruchty oraz wejście główne w części północnej. Zwarta dwukondygnacyjna bryła podkreślona jest przy pomocy wysokiego boniowanego cokołu w partii przyziemia i zakończona prostą attyka w formie tralkowanej balustrady, w części centralnej zwieńczona natomiast górującą nad całością kopułą na niskim tamburze przeprutym prostokątnymi oknami z latarnią. Istotny element stanowi wzniesiona na planie koła krypta z zespołem koncentrycznych żelbetowych przypór podtrzymujących sklepienie, do której od wschodu przylega mauzoleum biskupów. Wnętrze utrzymane jest w stylu art deco, okrągły ołtarz główny ozdobiono płaskorzeźbami z motywami Ostatniej Wieczerzy oraz Wesela w Kanie autorstwa Jerzego Egona Kwiatkowskiego, na uwagę zasługuje także zawieszona nad ołtarzem głównym figura Chrystusa Króla Wszechświata oraz liczne witraże.

Obiekt jest ogólnie dostępny dla zwiedzających.

Oprac. Agata Mucha, OT NID w Katowicach, 23.10.2014 r.

Bibliografia

  • Karta Ewidencyjna Zabytków Architektury i Budownictwa, Kościół Archikatedralny p.w. Chrystusa Króla, oprac. B. Klajmon, Archiwum Wojewódzkiego Urzędu Ochrony Zabytków w Katowicach.
  • Burno F., Zygmunt Gawlik (1893-1961). Architekt Katedry Katowickiej, Katowice 2003.
  • Chojecka E., Konkurs na budowę katedry w Katowicach w 1925 roku. Propozycje i polemiki, (w:) Śląskie dzieła mistrzów architektury i sztuki, E. Chojecka (red.), Katowice 1987, s. 107-136.
  • Nakonieczny R., Architektura diecezji Katowickiej. Przemiany dziejowe i architektoniczne w ujęciu urbanistycznym, (w:) Katowice w 137 rocznicę uzyskania praw miejskich. Wkład kościołów i zakonu franciszkanów w kulturę Katowic, A. Barciak (red.), Katowice 2003, s. 141-166.
  • Odorowski W., Architektura Katowic w latach międzywojennych 1922-1939, Katowice 1987, s. 80-90.
  • Pyka H., Katedra Katowicka i jej wnętrze, (w:) Ziemia Śląska. T.5, L. Szaraniec (red.), Katowice 2001, s. 151-194
  • Szczypka-Gwiazda B., Historia budowy katedry w Katowicach, (w:) O sztuce Górnego Śląska i Zagłębia Dąbrowskiego XV-XX wieku. Sztuka Śląska odkrywana na nowo, E. Chojecka (red.), Katowice 1989, s. 86-104.
  • Katedra Śląska, Katowice 1927.
  • Zabytki sztuki w Polsce. Śląsk, S. Brzezicki, Ch. Nielson, G. Grajewski, P. Popp (red.), Warszawa 2006, s. 389.

Kościół par. pw. Niepokalanego Poczęcia Najświętszej Marii Panny
Katowice

Kościół zaprojektowany przez XIX-wiecznego wrocławskiego architekta Alexisa Langera jest wybitnym przykładem świątyni neogotyckiej, bogato dekorowanej, prezentującej wysoki poziom artystyczny. Wzniesiony w okresie kształtowania się i rozbudowy miasta jest najstarszym zachowanym kościołem katolickim w śródmieściu Katowic. Posiada wysoką wartość artystyczną, historyczną i kulturową w skali regionu.

Historia

Historia budowy kościoła p.w. Niepokalanego Poczęcia Najświętszej Marii Panny w Katowicach miała początek w 1862 roku. Wówczas poświęcono kamień węgielny pod budowę katolickiej świątyni, którą ukończono w 1870 r. Autorem projektu był znany wrocławski architekt Alexis Langer. Projekt pierwotnie przewidywał wzniesienie trójnawowej bazyliki na planie krzyża łacińskiego, jednak z uwagi na brak funduszy nawy boczne zastąpiono rzędami kaplic. We wnętrzach znajdują się witraże z przeł. XIX i XX w. projektu wybitnego artysty Adama Bunscha, ucznia Mehoffera. Przedstawiają one symbole cnót chrześcijańskich oraz symbole grzechu. W 2001 r. poddano je dokładnej konserwacji. W latach 70. XX w. kościół utracił część oryginalnego wyposażenia wnętrza, min. ołtarze główny i boczne oraz balaski.

Opis

Kościół usytuowany jest w śródmieściu Katowic przy placu kościelnym im. bp. ks. Emila Szramka, na osi ul. Mariackiej, stanowiąc jej zamknięcie od wschodu. Orientowany, murowany z cegły, licowany piaskowcem. Neogotycki, z wpływami szkoły nadreńskiej. Bryła świątyni rozczłonkowana, oszkarpowana, jednonawowa z transeptem. Jednoprzęsłowe, trójbocznie zamknięte prezbiterium flankowane wieżyczkami. Od pn. przylega do niego prostokątna dwukondygnacyjna zakrystia z oratorium na piętrze. Od zach. do korpusu przystaje czworoboczna wieża, w partii wyższej ośmioboczna, nakryta murowanym hełmem ostrosłupowym, poprzedzona otwartą kruchtą. Pozostałe dwie kruchty boczne mieszczą się w ramionach transeptu. Korpus nawowy. Ramiona transeptu i prezbiterium nakryte są dachami dwuspadowymi. Boczne kaplice nawy nakrywa dach pulpitowy, a kwadratową kaplicę mieszczącą się w narożniku pn.-zach. dach namiotowy. Fasada jednowieżowa. W niższej, czworobocznej partii wieży znajduje się portyk o ostrołukowych arkadach, poprzedzony stopniami z kamienną balustradą i szczytem zwieńczonym kwiatonem. W górnej partii zespół trzech wydłużonych otworów okiennych z maswerkami, zamkniętych łukiem ostrym, ujętych dwuuskokowymi szkarpami. Ponad czworoboczną częścią zwieńczoną balustradą, ośmioboczny fragment z wydłużonymi oknami, pod którymi znajdują się tarcze zegarów. Narożniki tej części wieży wzmocnione są łukami przyporowymi. Całość wieńczy iglica ze sterczynami, żabkami i kwiatonem, a ponad nią krzyż. Elewacje boczne opięte są łukami oporowymi, pomiędzy nimi mieszczą się wydłużone otwory okienne z maswerkami zamknięte ostrym łukiem. Bogaty detal kamieniarski elewacji to maski i rzygacze. Czteroprzęsłowy korpus świątyni sklepiony jest krzyżowo-żebrowo. Nawę oddzielają od kaplic masywne ściany z niewielkimi przejściami tworzącymi ostrołukowe arkady. Od strony zach. w pierwszym przęśle nawy empora muzyczna i kaplica chrzcielna. Okna zdobią witraże z lat 1936-39 autorstwa A. Bunscha.

Obiekt dostępny dla zwiedzających.

Oprac. Dorota Bajowska, OT NID w Katowicach, 22-11-2015 r.

Bibliografia

  • Karta ewidencyjna zabytku architektury. Kościół parafialny p.w. Niepokalanego Poczęcia N.M.P [w Katowicach], oprac. Konarzewski Ł., 1988, Archiwum Narodowego Instytutu Dziedzictwa w Warszawie.
  • Sztuka, wiara, uczucie. Alexis Langer - śląski architekt neogotyku, Zabłocka-Kos A., Wrocław 1996.
  • Zabytki Sztuki w Polsce. Śląsk, red. S. Brzezicki, C. Nielsen, Warszawa 2006.

Kościół Garnizonowy pw. św. Kazimierza Królewicza
Katowice

Kościół Garnizonowy pw. św. Kazimierza Królewicza jest jednym z pierwszych i zarazem najwybitniejszych obiektów sakralnych w Polsce wykazującym się cechami architektury funkcjonalistycznej. Wzorem dla projektantów budynku: Leona Dietz d’Arma oraz Jana Zarzyckiego miała być europejska architektura awangardowa (funkcjonalizm holenderski).

Historia

W 1922 r., po wydarzeniach III Powstania Śląskiego, plebiscycie oraz podziale Górnego Śląska na część niemiecką i polską, do Katowic wkroczyło Wojsko Polskie. W stolicy autonomicznego województwa śląskiego utworzono 23. Dywizję Piechoty Wojska Polskiego. Fakt ten, stał się przyczynkiem do wzniesienia w mieście kościoła przeznaczonego dla żołnierzy. Obiekt miał powstać z dobrowolnych składek społeczeństwa, które gromadził Komitet Budowy Kościoła. Wśród fundatorów nowego obiektu sakralnego znaleźli się m.in.: bp polowy Wojska Polskiego ks. Józef Gawlin, dowódca dywizji stacjonującej na Śląsku gen. Józef Zając oraz ówczesny prezydent miasta Adam Kocur. Budowa kościoła rozpoczęła się 23 czerwca 1930 r. Został on zaprojektowany przez wybitnych architektów: Leona Dietz d’Arma (1902-1972) i Jana Zarzyckiego (1902-1934). Nadali oni kościołowi cechy stylu funkcjonalistycznego. Pracami budowlanymi kierował kapelan wojskowy ks. Stanisław Sinkowski. Kamień węgielny został poświęcony 28 września 1930 r. z udziałem bp Stanisława Galla. Kościół poświęcono 22 listopada 1931 r. przez Dziekana Okręgu Korpusu nr V ks. płk dr Antoni Zapała, a konsekracja obiektu miała miejsce 25 czerwca 1933 r. i dokonał jej ks. bp polowy Józef Gawlik. Świątyni nadano wezwanie św. Kazimierza Królewicza. Z fundacji ks. majora Stanisława Sinkowskiego, w 1933 r. kościół otrzymał organy wykonane przez firmę „Fabryka Organów S-ka Krukowski i Syn z Piotrkowa Trybunalskiego. W 1934 r. na wieży zostały zamontowane trzy dzwony: „Józef Michał”, „Adam” oraz „Karol”. Autorem rzeźby w ołtarzu głównym z przedstawieniem Chrystusa był Marian Spinder z Lwowa. Obraz „Królowej korony polskiej” do ołtarza głównego wykonał Kowalski z Krakowa, kamienne Stacje Drogi Krzyżowej wykonała Zofia Trzecińska-Kamieńska z Warszawy.

Opis

Kościół usytuowany jest na narożu ulic M. Skłodowskiej-Curie oraz M. Kopernika. Od pn.-zach. obiekt przylega do probostwa, a od pd.-wsch. do budynku. Kościół jest orientowany, murowany, wzniesiony z cegły, o konstrukcji żelbetowej, tynkowany wewnątrz i częściowo na zewnątrz. Kościół został założony na planie wydłużonego prostokąta z podziałem na trzy nawy. Prezbiterium jest równej szerokości co nawa główna i zamyka je ściana prosta z wnęką. Bryła budynku jest zwarta i kubiczna. Została abstrakcyjnie skomponowana z graniastych bloków. Jej elementem dominującym jest otynkowana, kwadratowa, narożna, pięciokondygnacyjna wieża-dzwonnica, zwężająca się ku górze. Wieńczy ją ażurowa nadbudowa złożona z ośmiu prostych filarów przekrytych daszkiem. W korpusie wieży umieszczono niewielkie okna o kształcie szczelin. Nawa główna przekryta jest dwuspadowym dachem, a nawy boczne oraz przedsionek w części północnej nakryte są dachami pulpitowymi. Po lewej stronie elewacji zachodniej-frontowej znajduje się wieża. W części parterowej umieszczono trzy otwory wejściowe o dwuskrzydłowych, drewnianych, płycinowych drzwiach. Charakterystycznym motywem fasady są trzy pionowe okna zakończone łukiem półkolistym. Pomiędzy wieżą a elewacją, w uskoku, znajduje się balkonik. Po stronie południowej umieszczono czterokondygnacyjne skrzydło. Na każdej kondygnacji znajduje się jedno prostokątne okno. Elewację północną flankują dwie, czworoboczne wieże: fasady głównej oraz niższa, z cegły klinkierowej, usytuowana od strony ul. Kopernika. Elewacja jest trzykondygnacyjna. Dolną część (z cegły klinkierowej) stanowi przedsionek mieszczący wejście boczne oraz kaplicę. Część powyżej jest tynkowana i mieści otwory okienne umieszczone w czterech pionowych pasach. W części prezbiterialnej bryła zamknięta jest prostopadłościennym blokiem mieszczącym zakrystię oraz klatkę schodową. Wnętrze jest pseudobazyliką o niewielkiej różnicy wysokości naw oddzielonych między sobą kwadratowymi filarami. Nad nawami bocznymi znajdują się empory połączone z dwukondygnacyjnym chórem muzycznym. W ścianie prezbiterium umieszczono niszę, w której znajduje się ołtarz główny. Po bokach niszy znajdują się dwa narożne, zaokrąglone balkony. Kruchtę przekrywa płaski strop żelbetowy. Nad emporą zachodnią i nawą główną umieszczono stropy płaskie z betonowymi pasami, które wydzielają przęsła. Posadzka jest kamienna, czarno-biała, ułożona w mozaikę. Wyposażenie wnętrza wykazuje cechy stylu art deco. Zastosowana dekoracja jest oszczędna. Ołtarze wykonane zostały z marmuru o barwie ciemnoszarej i charakteryzują się prostą formą i zgeometryzowanym rysunkiem.

Obiekt dostępny dla zwiedzających podczas Mszy Świętych: od poniedziałku do soboty 8.30, 18.00, w niedzielą 8.00, 9.30, 11.15, 19.00

Oprac. Sabina Rotowska, OT NID w Katowicach, 02-12-2015 r.

Bibliografia

  • Borowik A., Słownik architektów, inżynierów i budowniczych związanych z Katowicami w okresie międzywojennym, Katowice 2012, s. 36-38, 153-154.
  • Dietz D’Arma L., Kościół Garnizonowy w Katowicach, [w.:] Architektura i Budownictwo, nr 5, 1933, s. 162.
  • Idzik T., Duszpasterstwo wojskowe w diecezji katowickiej w latach 1925-1939, Ustroń 2000.
  • Katowicka moderna 1927-1939, red. Z. Oslislo, Katowice 2012.
  • Nakonieczny R., Awangardowe gmachy publiczne na Górnym Śląsku w okresie międzywojennym (1922-1939), [w.:] Modernizm w Europie. Modernizm w Gdyni, Gdynia 2009, s. 125-133.
  • Odorowski W., Architektura Katowic w latach międzywojennych 1922-1939, Katowice 2013, s. 206-218.
  • Szczypka-Gwiazda B., Pomiędzy tradycja a nowoczesnością. Architektura sakralna na polskim i niemieckim Górnym Śląsku 1918-1939, [w.:] Sztuka Górnego Śląska, Katowice 2009, red. E. Chojecka, s. 395-395.
  • Zabytki sztuki w Polsce. Śląsk, red. S. Brzezicki, Ch. Nielsen, Warszawa 2006, s. 390.

kościół ewangelicko-augsburski Zmartwychwstania Pańskiego
Katowice

Wydrukuj stronę wycieczki

To jest wycieczka użytkownika. Zgłoś naruszenie zasad.

Obiekty z trasy wycieczki

zgłoś naruszenie