Zamki Gór Kamiennych - SMAŻ 2018
Narodowy Instytut Dziedzictwa en

wycieczka użytkownika Archeologia Żywa

Zamki Gór Kamiennych - SMAŻ 2018

4

jeden dzień

dolnośląskie

Położone w Sudetach Środkowych Góry Kamienne to miejsce niezwykłe. W ich krajobrazach można podziwiać dno morza sprzed ponad 300 mln lat, relikty procesów wulkanicznych zaszłych w trakcie transformacji dna morskiego w góry oraz miejsca pradziejowego i średniowiecznego zagospodarowania gór przez ludzi.

W XIII wieku Śląsk przeżywa intensywną przemianę ustroju społecznego i gospodarczego. Z inicjatywy Piastów śląskich lokowane są liczne miasta i wsie. Nowej sieci osadniczej towarzyszy rozbudowa połączeń komunikacyjnych, a interesów książęcych strzegą rycerze-kasztelani osadzani w budowanej wówczas sieci zamków. Zamki, będące widocznym znakiem władzy książęcej, wznoszono zarówno przy miastach, jak i w dobrach wiejskich, gdzie stawały się centrami zarządu gospodarczego posiadłości książęcych.

Zdecydowanie najlepiej znanymi są do dziś istniejące zamki - a w szczególności Zamek Grodno. Nie jest on jednak jedynym, a rycerze rozbójnicy w historii często wykorzystywali większość z nich.

Zamek Grodno
Zagórze Śląskie

dwie godziny

Zamek Grodno w Zagórzu Śląskim położony jest w południowej części Gór Wałbrzyskich. Został on wzniesiony prawdopodobnie jeszcze w XIII w., lecz pierwszy dokument świadczący o jego istnieniu pochodzi z 1315 r. Dzieje zamku to ponad 900 lat historii, podczas której przechodził z rąk do rąk. Był on w rękach Piastów, Korony Czeskiej, Niemiec i Prus. Stale rozbudowywany, tuż przed wybuchem wojny trzydziestoletniej w XVII w. miał być określany jako przybytek warty księcia. Zniszczenia wojenne, oraz kolejne tragedie spowodowały, że zaczął on jednak popadać w ruinę. Od rozbiórki, która miała zostać przeprowadzona w pierwszej połowie XIX w. uratował go archeolog – prof. Büsching. Od tego momentu jego sytuacja ulegała powolnej poprawie. Od stycznia 2009 r. właścicielem Zamku Grodno stała się Gmina Walim, która następnie powierzyła zarządzanie obiektem Centrum Kultury i Turystyki w Walimiu. Jednym z najgłośniejszych odkryć na zamku było odnalezienie w 2017 roku bulli antypapieża Benedykta XIII.

czas dojazdu do następnego obiektu

24 min.

ruina Zamku Radosno
Sokołowsko

15 minut

Powstanie Radosna jest wiązane z dziejącą się w XIII w. akcją zagospodarowywania przez lokalnych feudałów czeskich pogranicza czesko-śląskiego. W tym czasie granice międzypaństwowe często nie miały jeszcze przebiegu liniowego, a były to raczej pasy „ziemi niczyjej” – szczególnie w przypadku słabo zasiedlonych obszarów górskich. Budowa Rogowca wynikała więc być może z chęci podkreślenia prawa Bolka I do posiadania granicznego pasma górskiego lub wręcz jego zawłaszczenia. Informacje o lokalizacjach kasztelanii i inwestycje grodowe Piastów śląskich z 1. poł. XIII w. zdają się wskazywać, że granice swoich włości widzieli oni raczej na Górach Wałbrzyskich i Sowich, niż na położonych na południe od nich Górach Kamiennych. Ta domniemana akcja przesunięcia granicy Śląska w Góry Kamienne, jeśli rzeczywiście miała miejsce, powiodła się znakomicie! Wszak główna grań Gór Suchych stanowi granicę pomiędzy Czechami i Śląskiem, także Polską, aż do dzisiaj.

czas dojazdu do następnego obiektu

14 min.

ruiny Zamku Rogowiec
Grzmiąca

15 minut

Zamek Rogowiec, podobno jak sąsiadujący z nim zamek Radosno miały pełnić funkcję strażnic granicznych. Zamek Rogowiec, zlokalizowany we wschodniej części Gór Kamiennych na górze o tej samej nazwie (wys. 870 m n.p.m.). Jest to najwyżej położony zamek w Polsce! Widać stąd praktycznie całe Sudety Środkowe. Źródła pisane wskazują, że zamek Rogowiec (niem. Hornsberk) wzniósł książę świdnicki Bolko I pod koniec XIII w. W dokumentach z lat 1292 i 1299 wzmiankowany jest jego kasztelan Reinsko. Badania archeologiczne realizowane na zamku od wielu lat przez dr Artura Boguszewicza pozwoliły na rozpoznanie jego dziejów od czasu powstania, aż po upadek pod koniec XV wieku. Badacz ten wyróżnił trzy główne okresy w funkcjonowaniu zamku – powiązane z przypadającymi wówczas inwestycjami budowlanymi. W okresie pierwszym (od schyłku XIII w. do około połowy XIV w.) powstał zamek górny, z murami obwodowymi o zarysie trójkąta. Częściowo otaczały go przepaście skalne, a od strony najbardziej dostępnej obwód fortyfikacyjny wzmocniono wykuwając suchą fosę. Wewnątrz zamku w jednym z naroży murów obronnych wzniesiono cylindryczną wieżę ostatecznej obrony (tzw. bergfried) oraz budynek mieszkalny przyległy do wschodniego muru obwodowego. Na przedpolu budowli zamkowej istniały dodatkowe fortyfikacje w postaci wykutej w skałach konstrukcji bramy i towarzyszącego jej wału. Ta najstarsza warownia została zniszczona prawdopodobnie podczas wojny, jaką toczył książę Bolko II świdnicki z królem Czech Janem I Luksemburskim. Powojenna odbudowa zamku wiązała się z przebudową zamku górnego oraz powstaniem murowanego zamku dolnego. Tak rozbudowany kasztel przetrwał do wojen husyckich. Tradycja lokalna wskazuje, że zamek został zdobyty i zniszczony przez husytów w latach 1427-1428. Zniszczeniu uległy wówczas również sąsiednie zamki Radosno i Nowy Dwór. Co ciekawe, do zdobycia Rogowca użyto broni palnej, na co wskazują odkryte podczas wykopalisk archeologicznych fragmenty kul armatnich i hakownicy. Po wojnach husyckich ponownie odbudowany zamek trafił w ręce… rycerzy-rabusiów, zwanych z niemiecka raubritterami. Zarówno Rogowiec, jak i sąsiedni zamek Radosno stały się wówczas gniazdami rozbójniczymi. W roku 1482 Rogowiec został zdobyty i zniszczony przez Georga von Stein – starostę króla Czech Macieja Korwina.

czas dojazdu do następnego obiektu

34 min.

ruiny zamku
Czarny Bór

15 minut

Ruina wieża mieszkalnej znajduje się dziś w północnej części wsi na terenach podmokłych. Dotarcie do imponującego obiektu może nastręczyć pewnych trudności, a zdecydowanie nie powinno się zbaczać z wydeptanych ścieżek, jeśli nie chce się zmoczyć butów. Do dziś zachowały się resztki wieży o wysokości wynoszącej powyżej 12 m i grubości murów przekraczającej grubo ponad 1,5 m. Całość położona jest na czworobocznym wzniesieniu o boku 23 metrów, ten z kolei otoczony jest fosą. Wieża nie była jedynym budynkiem tworzącym zamek - było również skrzydło zachodnie i północne. To one pełniły funkcję mieszkalną, lecz do naszych czasów zachowała się jedynie wspomniana wieża. Jej rozmiary sugerują, że ona z kolei pełniła jedynie funkcję obronną. W razie ataku chowano się do niej, lub wcześniej wypatrywano wrogów. Zakłada się, że obiekt wybudowano w poł. XIV w. Obiekt często zmieniał właścicieli i również przez pewien czas stanowił siedlisko rycerzy-rozbójników. Z problemem tym na stałe rozprawił się król Władysław II Jagiellończyk, który na prośbę rabowanych kupców i mieszkańców najechał i zniszczył zamek. Od tego czasu popadała ona w ruinę - w tym pomagała również natura. Na wybudowanych na niestabilnym, podmokłym gruncie murach do dziś widać ślady ich przesuwania się i wynikającego z tego pękania.

Wydrukuj stronę wycieczki

To jest wycieczka użytkownika. Zgłoś naruszenie zasad.

Obiekty z trasy wycieczki

zgłoś naruszenie