Willa, ob. kino, Zielona Góra
Narodowy Instytut Dziedzictwa en

Zdjęcie panoramiczne tej lokalizacji jest niedostępne.

photo

Przedmiotowy budynek, wybudowany został w 4 ćw. XIX w., zlokalizowany jest w północnej pierzei al. Niepodległości. Obiekt wolnostojący. Elewacja o bogatym detalu architektonicznym. Obiekt nie uległ większym przekształceniom. Prezentowana zabudowa stanowi istotny element w układzie przestrzennym miasta Zielona Góra.

Historia

Proces kształtowania się poszczególnych stref i ulic przedmieść Zielonej Góry rozpoczął się już w XIV wieku. Rozrastające się miasto potrzebowało terenów pod zabudowę mieszkalną, handlową i rzemieślniczą. Obszar na którym znajduje się przedmiotowy budynek wykształcił się za murami obronnymi miasta dość późno, bo dopiero w XVII w. Przedmieście to zwane Dolnym widoczne jest już na mapie z 1784 r. Na planie tym ukazana jest już obecna al. Niepodległości, która była w tym czasie polną drogą przecinająca pola i miejskie ogrody. Dopiero gdy do Zielonej Góry dołączono linię kolejową co nastąpiło w 1871 r., ulicę poddano regulacji i wytyczono przy niej działki pod przyszłą zabudowę. Wzniesiona zabudowa ukształtowana została głównie pod koniec XIX w. i na początku XX w. Na temat przedmiotowego obiektu nie zachowała się żadna dokumentacja archiwalna. Nie znamy dokładnej daty powstania budynku, nazwiska projektanta oraz wykonawcy. Budynek powstał prawdopodobnie w 4 ćw. XIX w. Działania II wojny światowej nie przyczyniły się do większych zniszczeń. Po zakończeniu wojny, budynek przeszedł na własność urzędu miasta. Po 1945 r. obiekt oddany został w użytkowanie instytucjom użyteczności społecznej. W latach sześćdziesiątych XX wieku w nowo dobudowanej parterowej przybudówce uruchomiono Kino „Newa”. Pod koniec XX w. dom został odsprzedany i stanowi obecnie własność prywatną. W budynku swoją siedziby mają prywatne firmy oraz wspomniane kino. Z przeprowadzonych prac budowlanych przy przedmiotowym budynku należy wspomnieć o: wykonaniu nowego stropodachu po pożarze w latach 70. XX w., remoncie kapitalnym w latach 1986- 1988, remoncie wnętrza z 1998 r. oraz nadbudowie budynku (rozbiórka stropodachu i wykonanie nowego poddasza) z 1999 r. Dokonana rozbudowa nie zniekształciła jednak architektury obiektu. Willa należy do reprezentacyjnych budowli miasta.

Opis

Willa usytuowana na al. Niepodległości jest obiektem wolnostojącym. Budynek zlokalizowany w północno-wschodniej części miasta, na obrzeżach starego miasta. Al. Niepodległości to ulica prowadząca od starego miasta do trasy wylotowej w kierunku Sulechowa. Budynek znajduje się na działce wśród zieleni. Bryła obiektu założona na rzucie nieregularnego prostokąta. Do jego północnej części dobudowano współczesny parterowy obiekt mieszczący kino. Budynek posiada wieloboczne aneksy które podkreślają wejścia, klatkę schodową oraz pomieszczenia przyziemia. Jest to obiekt dwukondygnacyjny z użytkowym poddaszem. Willę wzniesiono z cegły, ściany są obustronnie tynkowane. Obiekt jest w całości podpiwniczony. Willa pokryta jest dachem dwuspadowym kryty blachą. Fasada budynku wzbogacona 3-osiowym pseudoryzalitem umieszczonym centralnie z tarasem na poziomie piętra z balustradą tralkową. Elewacje przepruwają prostokątne okna ujęte w bogate obramienia. Szczyt elewacji frontowej flankują betonowe orły a narożnikach kule na niewielkich postumentach. Na elewacji zachodniej mieści się wejście główne do budynku usytuowane w ryzalicie. Wejście podkreślają kolumny flankujące z kapitelami zdobionymi rozetkami i fryzem z wolich oczek. Pozostałe elewacje budynku wzbogacają trójkątne naczółki, gzymsy i fryzy. Całość obiektu obiega wysoki cokół. W większości zachowała się pierwotna stolarka okienna i drzwiowa. Willa utrzymana została w eklektycznym wystroju architektonicznym elewacji.

Willa, to zabytek będący własnością prywatną. Obecnie w budynku znajdują się pomieszczenia biurowe oraz kino. Obiekt jest szeroko udostępniany.

Oprac. Krzysztof Słowiński, OT NID w Zielonej Górze, 08.07.2014 r.

Bibliografia

  • Biała Karta: Willa, al. Niepodległości 36, autor Barbara Bielinis - Kopeć, opracowanie z 2001 r., [w] archiwum LWKZ w Zielonej Górze.
  • Historia Zielonej Góry. Dzieje miasta do końca XVIII wieku, tom I, pod red. Wojciecha Strzyżewskiego, Zielona Góra 2011.  
  • Janowska W., Zielona Góra. Wytyczne konserwatorskie do miejscowych planów zagospodarowania przestrzennego, Zielona Góra 2004.
  • Kowalski S., Miasta Środkowego Nadodrza, Bujakiewicz Z., Krajobraz materialny i społeczny Zielonej Góry od końca XVIII do połowy XX wieku, Zielona Góra 2003.
  • Kuleba M., Topografia winiarska Zielonej, Zielona Góra 2010.
  • Studia na początkami i rozplanowaniem miast nad środkową Odrą i dolną Wartą, pod red. Zdzisława Kaczmarczyka i Andrzeja Wędzkiego, Zielona Góra 1970.
  • Zabytki Zielonej Góry, pod red. B. Bielinis-Kopeć, Zielona Góra 2007.  
  • Zielona Góra, Przeszłość i teraźniejszość, pod red. M Szczanieckiego, Poznań 1962.

Informacje ogólne

  • Rodzaj: budynek użyteczności publicznej
  • Chronologia: 4 ćw. XIX w.
  • Forma ochrony: rejestr zabytków
  • Adres: Niepodległości 36, Zielona Góra
  • Lokalizacja: woj. lubuskie, pow. Zielona Góra, gmina Zielona Góra
  • Źródło: Narodowy Instytut Dziedzictwa

Licencja:

zgłoś problem do konserwatora zabytków

Geoportal

Mapa Google

Zobacz także w najbliższej okolicy