Willa, ob. budynek szkoły muzycznej, Zielona Góra
Narodowy Instytut Dziedzictwa en

Zdjęcie panoramiczne tej lokalizacji jest niedostępne.

Willa, ob. budynek szkoły muzycznej

Zielona Góra

photo

Przykład budynku o bogatym detalu architektonicznym, stanowiącego istotny element w układzie przestrzennym miasta.

Historia

Proces kształtowania się poszczególnych stref i ulic przedmieść Zielonej Góry rozpoczął się już w XIV wieku. Rozrastające się miasto potrzebowało terenów pod zabudowę mieszkalną, handlową i rzemieślniczą. Obszar, na którym znajduje się willa, wykształcił się za murami obronnymi dość późno, dopiero bowiem w XVII wieku. Przedmieście to, zwane Dolnym, jest już widoczne na mapie z 1784 roku. Ukazano tam m.in. ob. al. Niepodległości, która była w tym czasie polną drogą przecinającą pola i miejskie ogrody. Dopiero gdy do Zielonej Góry dołączono w 1871 r. linię kolejową, drogę poddano regulacji i wytyczono przy niej działki pod przyszłą zabudowę, ukształtowaną głównie u schyłku XIX i na pocz. XX wieku. Na temat willi zachowała się część dokumentacji archiwalnej. Na elewacji budynku przetrwał tympanon z datą „1887” - jest to czas ukończenia prac budowlanych. Z materiałów archiwalnych wynika, że w 1924 r. właścicielem posiadłości był Gentin Boehm, mieszkający w okręgu magdeburskim, a ówczesnym mieszkańcem willi - Walter Bergeman, który pełnił funkcję naczelnego lekarza Zakładu Opiekuńczego Bethesda. W 1937 r. budynek należał do Urzędu Ewidencji Wojskowej, jego głównym lokatorem był zaś szef tej instytucji, kapitan Erwin Kitlas. Po 1945 r. obiekt użytkowały instytucje użyteczności społecznej. W latach 50. XX w. część pomieszczeń wykorzystywano na cele dydaktyczne. W piwnicy budynku mieściła się również izba muzealna zorganizowana przez szczep harcerski „Makusyny”. W willi mieszkali także instruktorzy harcerstwa. Od lat 80. XX w. obiekt jest użytkowany przez Państwową Szkołę Muzyczną. Na potrzeby nowej placówki w obiekcie przeprowadzono generalny remont, dokonano także niewielkiej rozbudowy budynku. Nieduże zmiany dotyczyły wschodniego skrzydła i ograniczyły się do wzniesienia przybudówki. Rozbudowa nie zniekształciła jednak architektury obiektu. Willa jest utrzymana w konwencji historyzmu. Obiekt należy do reprezentacyjnych budowli miasta. Obecnie obiekt jest własnością Skarbu Państwa i należy do Ministerstwa Kultury i Dziedzictwa Narodowego.

Opis

Budynek wolno stojący, zlokalizowany w północno-wschodniej części miasta, na obrzeżach zabudowy staromiejskiej, przy al. Niepodległości, na działce wśród zieleni. Założony na rzucie zbliżonym do kwadratu, wzniesiony z cegły. Ściany obustronnie tynkowane. Willa składa się z trzech wydzielonych partii: środkowej części głównej, dwukondygnacyjnej, i dwóch bocznych aneksów parterowych. Część główna pokryta dachem dwuspadowym, części boczne przekryte dachami trójpołaciowymi, pulpitowymi. Obiekt w całości podpiwniczony. Fasada budynku wzbogacona o pseudoryzalit, do którego przybudowano półkolisty aneks z tarasem na poziomie piętra, z balustradą tralkową, i trzy okna zamknięte półkoliście, ze zwornikami spinającymi obramienia wyrobione w tynku. Na wysokości piętra trzy okna oddzielone pilastrami, nad nimi gzyms podokienny z łukiem odcinkowym nad środkowym oknem. Na elewacji frontowej na poziomie parteru po obu stronach trójdzielne okna. Wejście główne do willi zaakcentowane portykiem na elewacji zachodniej. Pozostałe elewacje przeprute prostokątnymi i zamkniętymi łukowo otworami okiennymi ujętymi w bogate obramienia. Elewacje budynku z boniowaniem, gzymsami i fryzami. Całość obiektu obiega wysoki cokół. W większości zachowała się pierwotna stolarka okienna i drzwiowa. W części pomieszczeń oryginalne wyposażenie i dekoracje.

Dostęp do zabytku ograniczony.

Oprac. Krzysztof Słowiński, OT NID w Zielonej Górze, 08.07.2014 r.

Bibliografia

  • B. Bielinis-Kopeć (red.), Zabytki Zielonej Góry, Zielona Góra 2007.
  • Bujakiewicz Z., Krajobraz materialny i społeczny Zielonej Góry od końca XVIII do połowy XX wieku, Zielona Góra 2003.
  • Janowska W., Zielona Góra. Wytyczne konserwatorskie do miejscowych planów zagospodarowania przestrzennego, Zielona Góra 2004.
  • Kaczmarczyk Z., Wędzki A. (red.), Studia na początkami i rozplanowaniem miast nad środkową Odrą i dolną Wartą, Zielona Góra 1970.
  • Kowalski S., Zabytki Środkowego Nadodrza, Zielona Góra 1976.
  • Strzyżewski Wojciech (red.), Historia Zielonej Góry. Dzieje miasta do końca XVIII wieku, t. 1, Zielona Góra 2011.
 

Informacje ogólne

  • Rodzaj: willa
  • Chronologia: 1887 r.
  • Forma ochrony: rejestr zabytków
  • Adres: al. Niepodległości 21, Zielona Góra
  • Lokalizacja: woj. lubuskie, pow. Zielona Góra, gmina Zielona Góra
  • Źródło: Narodowy Instytut Dziedzictwa

Licencja:

zgłoś problem do konserwatora zabytków

Geoportal

Mapa Google

Zobacz także w najbliższej okolicy