Kamienica, ob. budynek mieszkalno- usługowy, Zielona Góra
Narodowy Instytut Dziedzictwa en

Zdjęcie panoramiczne tej lokalizacji jest niedostępne.

Kamienica, ob. budynek mieszkalno- usługowy

Zielona Góra

photo

Przedmiotowy budynek, wybudowany pod kon. XIX w., zlokalizowany jest wschodniej części Placu Pocztowego. Budynek w zwartej zabudowie. Czterokondygnacyjny budynek o zróżnicowanym detalu architektonicznym. Kamienica utrzymana w nurcie eklektycznym. Prezentowana zabudowa stanowi istotny element w układzie przestrzennym miasta Zielona Góra.

Historia

Proces kształtowania się poszczególnych stref i ulic przedmieść Zielonej Góry rozpoczął się już w XIV wieku. Rozrastające się miasto potrzebowało terenów pod zabudowę mieszkalną, handlową i rzemieślniczą. Obszar na którym znajduje się przedmiotowy budynek wykształcił się za murami obronnymi miasta już w XIV w. Kwartał ten rozwinął się jako przedmieście w południowo - wschodniej części od lokowanego w poł. XIII w. miasta. Teren ten przeznaczono na plac targowy, który nazwano Rynkiem Garncarskim, z racji towaru jakim tu handlowano. Założono go w miejscu przebiegu traktu kożuchowskiego. Wokół placu, nazwanego później placem Pocztowym wytyczono działki pod przyszłą zabudowę. Rozrastające się przedmieście potrzebowało sprawnego połączenia ze starym rynkiem pozostającym w obrębie murów miejskich. W tym celu w 1487 r. w murach obronnych wykonano bramę miejską nazwaną Nową. Obecnie pozostałością bramy Nowej jest stojąca przy ul. Masarskiej wieża zwana Głodową. Zabudowa placu Pocztowego przez cały czas utrzymywała handlowo- rzemieślniczy charakter. Posesje mieli tu m.in. kupcy, rzemieślnicy, czy winiarze. Znajdowały się tutaj dwa najstarsze hotele: „Pod Czarnym Orłem” i „Pod Trzema Wzgórzami”. Wzniesiona zabudowa ukształtowana została głównie w II poł. XIX w. i na początku XX w. Zachowane obiekty to głównie trzy- lub czterokondygnacyjne kamienice wzniesione w konwencji późnego klasycyzmu, historyzmu i secesji. Na temat przedmiotowego obiektu zachowało się część dokumentacji archiwalnej. Nie znamy dokładnej daty powstania budynku, nazwiska projektanta oraz wykonawcy. Kamienicę wzniesiono prawdopodobnie pod kon. XIX w. Pierwsza informacja źródłowa dotyczącą budynku pochodzi dopiero z 1890 r. Dowiadujemy się z niej, że dom należał do pani Pietschman, a remont kamienicy w tym czasie wykonał murarz F. Bruksa. Kolejna wzmianka datowana jest na 1892 r. Wtedy to ówczesny właściciel, szewc A. Kossman, zwrócił się do policji budowlanej z wnioskiem o przeprowadzenie przebudowy parteru budynku. Projekt przebudowy wykonał wspomniany F. Bruksa. Z dokumentacji archiwalnej wiemy, że ówczesny obiektu był piętrowy, z charakterystycznym szczytem, z lokalem usługowym w przyziemiu. Dopiero po 1895 r. dom został nadbudowany do obecnej wielkości. Działania II wojny światowej nie przyczyniły się do większych zniszczeń. Po zakończeniu wojny, budynek przeszedł na własność samorządu i zasiedlony został lokatorami. Obiekt nie uległ większym przekształceniom. Przez kilkanaście lat obiekt był nieużytkowany i znajdował się w złym stanie technicznym. Na początku XXI w. obiekt stał się własnością prywatną. W 2014 r. wyremontowano wnętrza oraz odnowiono elewację zewnętrzną kamienicy. Obiekt został zaadaptowany do współczesnych celów mieszkalnych i usługowych. Obecnie w obiekcie mieści się lokal usługowy i mieszkania. Budynek należy do reprezentacyjnych budowli miasta.

Opis

Kamienica usytuowana na Placu Pocztowym jest obiektem w zwartej zabudowie. Budynek zlokalizowany w centrum Zielonej Góry, na południowy- wschód od rynku starego miasta. Plac Pocztowy to kwartał z którego odchodzą w kierunku wschodnim ulice M. Kopernika i Drzewna w kierunku południowym ulice W. Sikorskiego i A. Grottgera oraz w kierunku północnym ulica Pod Filarami. Plac Pocztowy znajduje się w strefie ścisłej ochrony konserwatorskiej miasta. Budynek znajduje się na niewielkiej działce, fasadą zwrócony do Placu Pocztowego. Budynek założony na planie wydłużonego prostokąta. Obiekt wzniesiono z cegły, ściany są obustronnie tynkowane. Czterokondygnacyjny budynek pokrywa jednospadowy dach. Układ kompozycyjny fasady budynku wyrażony jest trzyosiowym rytmem. Na parterze budynku znajduje się witryna z umieszczonym po boku wejściem do pomieszczenia usługowego. W osi zewnętrznej, południowej znajduje się wejście do sieni. Fasada kamienicy o zróżnicowanym detalu architektonicznym. Przyziemie budynku wydzielone profilowanym gzymsem międzykondygnacyjnym. Poszczególne kondygnację przepruwają prostokątne otwory okienne ujęte w profilowane obramienia. Na pierwszym i drugim piętrze okna wzbogacone obramieniami z motywami górnych uszaków i kluczy z dekoracją roślinną. Wieńczą je profilowane naczółki z których środkowy na pierwszym piętrze wsparto na konsolach i zamknięto łukiem odcinkowym, natomiast na poziomie drugiego piętra z centralnym motywem trójkątnego naczółka. Elewację wieńczy profilowany gzyms na kroksztynach. Bryła obiektu zachowana w pierwotnym stanie bez znaczących przekształceń.

Kamienica, to zabytek będący własnością prywatną. Ze względu na to, że w budynku mieści się lokal usługowy i mieszkania, obiekt nie jest szeroko udostępniany.

Oprac. Krzysztof Słowiński, OT NID w Zielonej Górze, 8.07.2015 r.

 

Bibliografia

  • Studia na początkami i rozplanowaniem miast nad środkową Odrą i dolną Wartą, pod red. Zdzisława Kaczmarczyka i Andrzeja Wędzkiego, Zielona Góra 1970;
  • Stanisław Kowalski, Miasta Środkowego Nadodrza, Zbigniew Bujakiewicz, Krajobraz materialny i społeczny Zielonej Góry od końca XVIII do połowy XX wieku, Zielona Góra 2003;
  • Zielona Góra, Przeszłość i teraźniejszość, pod red. M Szczanieckiego, Poznań 1962; Zabytki Zielonej Góry, pod red. B. Bielinis-Kopeć, Zielona Góra 2007;
  • W. Janowska, Zielona Góra. Wytyczne konserwatorskie do miejscowych planów zagospodarowania przestrzennego, Zielona Góra 2004;
  • Mirosław Kuleba, Topografia winiarska Zielonej, Zielona Góra 2010;
  • Historia Zielonej Góry. Dzieje miasta do końca XVIII wieku, tom I, pod red. Wojciecha Strzyżewskiego, Zielona Góra 2011;

Informacje ogólne

  • Rodzaj: kamienica
  • Chronologia: 4 cw.
  • Forma ochrony: rejestr zabytków
  • Adres: Plac Pocztowy 11, Zielona Góra
  • Lokalizacja: woj. lubuskie, pow. Zielona Góra, gmina Zielona Góra
  • Źródło: Narodowy Instytut Dziedzictwa

Licencja:

zgłoś problem do konserwatora zabytków

Geoportal

Mapa Google

Zobacz także w najbliższej okolicy