Narodowy Instytut Dziedzictwa en

Zespół pałacowo-parkowy, ob. Sanktuarium św. Jacka

Kamień Śląski

photo

Pałac w Kamieniu Śląskim stanowi barokową dominantę zespołu pałacowo-folwarcznego, powstałego ok. 1890 roku.

Historia

Wzmiankowany już w 1104 r. Kamień Śląski był od XII w. siedzibą rodową Odrowążów. Od XVI w. właścicielami kamienieckiego zamku obronnego były kolejno rodziny Strzałów i Rokowskych. Niemal do końca XVIII w. majątek w Kamieniu Śląskim należał do rodu von Larischów. Na przełomie XVII i XVIII w. wznieśli oni pałac, przebudowany następnie przez Ludwika Jacka Larischa w 1779 r. W 2. poł. XIX w. kamienieckie dobra odziedziczyła rodzina von Strachwitzów, która inicjując w latach 1858 i 1889-1891 przebudowę wnętrz, w niewielkim stopniu zmieniła wygląd elewacji. W tym czasie powstały również budynki gospodarcze i mieszkalne założenia pałacowego i folwarcznego, które po 1945 r. zostało upaństwowione. W 1971 r. pożar zmienił obiekt w ruinę i dopiero w 1990 r., kiedy zespół pałacowy przekazano diecezji opolskiej, odzyskał on dawną świetność. Obecnie w murach dawnej rezydencji Strachwitzów znajduje się centrum konferencyjno-naukowe oraz sanatorium. Kamień Śląski jest również ważnym miejscem pielgrzymkowym, związanym z kultem św. Jacka, który pochodził z tej miejscowości.

Opis

Założenie pałacowo-folwarczne jest usytuowane na pd. skraju Kamienia Śląskiego, w zach. części parku.

Murowany z kamienia i cegły pałac jest centralną budowlą zespołu. Składa się z dwóch skrzydeł (pd. i pn.), usytuowanych równolegle do siebie i połączonych łącznikiem. Korpus główny (skrzydło pn.) został wzniesiony na planie prostokąta, który w pd.-zach. narożniku mieści czworoboczną wieżę z kaplicą na piętrze. Przy narożniku pd.-wsch. powstała przybudówka wsparta na czterech filarach, mieszcząca na piętrze salę balową. Trójkondygnacyjny korpus nakryto dachem mansardowym z lukarnami, a wieżę czworobocznym hełmem z ośmiobocznym baniastym zwieńczeniem. Jednokondygnacyjne skrzydło pd. (oficyna) założono na planie wydłużonego prostokąta, z krużgankami w przyziemiu elewacji wsch. i przykryto dachem siodłowym z lukarnami. Naroża oficyny zaakcentowano wieżyczkami nakrytymi hełmami cebulastym z latarniami. Podziały architektoniczne elewacji w znacznej mierze pochodzą z 2. poł. XIX wieku. Na osi elewacji wsch. korpusu wyodrębniono ryzalit, flankowany pilastrami podtrzymującymi belkowanie oraz balkon na piętrze. Ponad oknami znajdują się kartusze. Wnętrze dwutraktowego korpusu nakryto sklepieniem kolebkowym z lunetami, a kaplicę sklepieniem klasztornym. W sali balowej strop płaski z fasetą.

Na wprost głównej bramy wjazdowej ulokowano zespół budynków folwarcznych: powozownię, stajnię, stodołę oraz dom mieszkalny dla stangreta i stajennego. Obiekty zbudowano na planie prostokąta i nakryto dachem dwuspadowym. Ze względu na duży stopień zniszczenia dekoracje elewacji są bardzo skromne i nawiązują do klasycyzmu lub neogotyku.

Obiekt dostępny dla zwiedzających.

Oprac. Aleksandra Ziółkowska, OT NID w Opolu, 10.12.2015 r.

Bibliografia

  • Gaworski M., Opolskie zamki i pałace, Strzelce Opolskie 2011, s. 67.
  • Gaworski M., Najpiękniejsze zamki, pałace Śląska i pogranicza polsko-czeskiego, Strzelce Opolskie 2012, s.126-127.
  • Katalog Zabytków Sztuki w Polsce, t. 7: Województwo opolskie, z. 6: Powiat krapkowicki, oprac. J.T. Frazik, M. Kornecki, Warszawa 1962, s. 8.
  • Karta ewidencyjna zabytku architektury, Budynek mieszkalny w zespole pałacowym w Kamieniu Śląskim, oprac. Łabęcka H., 1990, Archiwum Wojewódzkiego Urzędu Ochrony Zabytków w Opolu.
  • Karta ewidencyjna zabytku architektury, Budynek stajni w zespole pałacowym w Kamieniu Śląskim, oprac. Łabęcka H., 1990, Archiwum Wojewódzkiego Urzędu Ochrony Zabytków w Opolu.
  • Karta ewidencyjna zabytku architektury, Stodoła w zespole pałacowym w Kamieniu Śląskim, oprac. Łabęcka H., 1990, Archiwum Wojewódzkiego Urzędu Ochrony Zabytków w Opolu.
  • Karta ewidencyjna zabytku architektury, Powozownia w zespole pałacowym w Kamieniu Śląskim, oprac. Łabęcka H., 1990, Archiwum Wojewódzkiego Urzędu Ochrony Zabytków w Opolu.
  • Karta ewidencyjna zabytku architektury, Pałac w Kamieniu Śląskim, oprac. Żurakowski W., [b.r.w.], Archiwum Wojewódzkiego Urzędu Ochrony Zabytków w Opolu.
  • Thullie C., Zabytki architektoniczne województw katowickiego i opolskiego. Przewodnik, Katowice 1969, s. 158.
  • Zabytki Sztuki w Polsce. Śląsk, red. zbiorowa, Warszawa 2006, s. 382-383.

Informacje ogólne

  • Rodzaj: budynek gospodarczy
  • Chronologia: przełom XVII/XVIII w.
  • Forma ochrony: rejestr zabytków
  • Adres: Parkowa 1a, Kamień Śląski
  • Lokalizacja: woj. opolskie, pow. krapkowicki, gmina Gogolin - obszar wiejski
  • Właściciel praw autorskich do opisu: Narodowy Instytut Dziedzictwa

Licencja:

Mapa Google

Geoportal

Zobacz także w najbliższej okolicy