Narodowy Instytut Dziedzictwa en

Zespół kościoła parafialnego pw. św. Onufrego

Łąka

photo

Zespół kościelny jest wczesnym przykładem klasycyzującego baroku w architekturze XVIII-wiecznej. W jego skład wchodzą Kościół, dzwonnica i ogrodzenie. Posiada wysokie walory architektoniczne i krajobrazowe. Stanowi dominantę architektoniczną.

Historia

Pierwszy kościół pw. św. Marcina został wzniesiony w 1409 r. z fundacji Jana Feliksa Rzeszowskiego. Drugi, początkowo jako szpitalny, pw. św. Jadwigi w 1635 roku. Obecny został założony na nowym miejscu. Budowę rozpoczęto w 1713 r. w latach 1742-1744 podjęto na nowo i ukończono z fundacji Pawła Karola Sanguszki. W tym samym okresie dostawiono dzwonnicę. Odnowiony po 1855 r., pod koniec XIX w. dobudowano sygnaturkę. W latach 80. XX w. wykonano prace renowacyjne przy elewacjach i polichromii we wnętrzu kościoła.

Opis

Zespół kościoła parafialnego w Łące zlokalizowany jest w północnej części wsi. Kościół jest orientowany, otoczony murem ceglanym i starymi drzewami. Dzwonnica zlokalizowana w południowo-wschodnim narożniku ogrodzenia. W północno-wschodnim narożniku budynek na rzucie kwadratu, widoczny na mapie katastralnej z 1849 r., ob. magazyn. W narożniku południowo-zachodnim plebania, także widoczna na w/w mapie.

Kościół orientowany, składa się z jednonawowego korpusu na rzucie prostokąta oraz węższego, prostokątnego prezbiterium zamkniętego ścianą prostą, przy nim od północy skarbiec, od południa zakrystia, także na rzucie prostokątów. Od południowej i zachodniej strony nawy dwie prostokątne kruchty. Kościół przykryty jest dachami dwuspadowymi. Nad nawą dach wyższy z wieżyczką na sygnaturkę we wschodnim krańcu, nad prezbiterium niższy. Pod prezbiterium znajduje się krypta.

Kościół o konstrukcji murowanej z cegły, otynkowany. Dach nad nawą główną pokryty dachówką. Nad prezbiterium dach pokryty blachą.

Elewacje kościoła o podziale ramowo-płycinowym, rozczłonkowane lizenami, cokołami i gzymsem wieńczącym. Okna owalne, w nawie w układzie poziomym, w prezbiterium w układzie pionowym, w zakrystii i skarbcu niewielkie, także umieszczone pionowo. Elewacje: zachodnia nawy i wschodnia prezbiterium o 4 lizenach z dwiema sięgającymi gzymsu, zwieńczona trójkątnym szczytem z prostokątnym oknem w szczycie zamkniętym łukiem odcinkowym. Do elewacji zachodniej dobudowana jest kruchta zwieńczona gzymsem i trójkątnym szczytem. Do wschodniej ściany prezbiterium dostawiony jest wysoki komin z blachy ocynkowanej, co niekorzystnie wpływa na jego wygląd zewnętrzny.

Wnętrze nawy czteroprzęsłowe podzielone filarami przyściennymi, na których nałożono wybrzuszone pilastry. Między filarami arkadowe wnęki ołtarzowe. Prezbiterium oddzielone od nawy łukiem tęczowym, dwuprzęsłowe, podzielone wybrzuszonymi pilastrami. Gzyms koronujący opiera się na filarach i pilastrach. Sklepienie kolebkowe z lunetami. Chór muzyczny wsparty na dwóch filarach z murowanym parapetem o żywo wygiętej linii. Krypta posiada sklepienie kolebkowe. Najcenniejszymi elementami wyposażenia wnętrza są późnobarokowe ołtarze - główny (z obrazem przedstawiającym Komunię św. Onufrego) oraz 4 boczne i rzeźbiona późnobarokowa ambona.

Dzwonnica - wieża na rzucie kwadratu, trzykondygnacyjna, murowana z cegły, otynkowana. Dzwonnica przykryta czterospadowym dachem z blachy, zwieńczonym wieżyczką w kształcie cebulki z żelaznym krzyżem. W najwyższej kondygnacji duże, arkadowe otwory skierowane na cztery strony świata. Wewnątrz umieszczony jest dzwon. Elewacje dekorowane ramowo z płaskimi gzymsami międzykondygnacyjnymi.

Ogrodzenie z bramą - Kościół od strony północnej, południowej i wschodniej otoczony jest murem pełnym z wnękami, od strony zach. ogrodzeniem z murowanych słupków z wypełnieniem z kraty stalowej. Pośrodku tej części ogrodzenia znajduje się dwuskrzydłowa brama z bocznymi słupkami o dekoracji ramowej, zwieńczonymi gzymsem i 4-spadowymi daszkami.

Obiekt dostępny dla zwiedzających.

Oprac. Mieczysław Kuś, 18.12.2014 r.

Bibliografia

  • Karta ewidencyjna, Kościół paraf. p.w. Św. Onufrego, oprac. Żurawska T., Rzeszów 1959, Archiwum Wojewódzkiego Urzędu Ochrony Zabytków Delegatura w Rzeszowie.
  • Karta ewidencyjna, Dzwonnica, oprac. Żurawska T., Rzeszów 1959, Archiwum Wojewódzkiego Urzędu Ochrony Zabytków Delegatura w Rzeszowie.
  • Drobne dzieje Łąki oprac. ks. Puchalski W., Kraków 1892, Podkarpacka Biblioteka Cyfrowa; Sygnatura oryginału: RD-52.
  • Mapa katastralna Dorf Łąka in Galizien Rzeszower Kreis, 1849 r., Archiwum Państwowe w Przemyślu.
  • http://www.skany.przemysl.ap.gov.pl/show.php?zesp=126&cd=0&ser=0&syg=950M dostęp 18.12.2014 r.

Informacje ogólne

  • Rodzaj: kościół
  • Chronologia: 1713-1744
  • Forma ochrony: rejestr zabytków
  • Adres: Łąka
  • Lokalizacja: woj. podkarpackie, pow. rzeszowski, gmina Trzebownisko
  • Właściciel praw autorskich do opisu: Narodowy Instytut Dziedzictwa

Licencja:

Mapa Google

Geoportal

Zobacz także w najbliższej okolicy