kościół szpitalny pw. św. Ducha, ob. polskokatolicki pw. Dobrego Pasterza, Żary
Narodowy Instytut Dziedzictwa en

Zdjęcie panoramiczne tej lokalizacji jest niedostępne.

kościół szpitalny pw. św. Ducha, ob. polskokatolicki pw. Dobrego Pasterza

Żary

photo

Obecny kościół polskokatolicki pw. Dobrego Pasterza w Żarach w 1702 r. Kościół pozbawiony cech stylowych, położony poza obrębem starego miasta, na wschód od placu rynkowego. Bryła kościoła wielokrotnie przebudowywana, obiekt stanowi jedną z atrakcji turystycznych gm. Żary.

Historia

W XIV w. w Żarach, przy trakcie wiodącym z Łużyc do Wielkopolski wzniesiono szpital wraz z kościołem pw. św. Ducha. Szpital zbudowany na dawnym Dolnym Przedmieściu w Żarach, był jednym z najstarszych znajdujących się na terenie Łużyc. Pożar z 1700 r. zniszczył kościół i szpital. Odbudowę świątyni wykonano w 1702 r. Podczas prac budowlanych obiekt pozbawiono cech stylowych. W 1844 r. świątynia otrzymała nowy szczyt wschodni i oskarpowanie. Działania II wojny światowej nie przyczyniły się do większych zniszczeń. Po 1945 r. świątynia była wykorzystywana jako magazyn przez Miejską Radę Narodową w Żarach. Od 1975 r. obiekt pełni funkcje sakralne i należy do parafii polskokatolickiej pw. Dobrego Pasterza. Po przejęciu świątyni w obiekcie przeprowadzono prace adaptacyjne, uporządkowano wnętrze oraz sprowadzono wyposażenie z kościoła poewangelickiego z Lubinia. W latach 1991- 1992 wykonano remont kapitalny świątyni polegający m.in. na: odgrzybianiu, wymienianie posadzki i instalacji, położeniu nowych tynków oraz uzupełnieniu pokrycia dachowego. Kościół stanowi istotny element w układzie przestrzennym miasta.

Opis

Kościół polskokatolicki pw. Dobrego Pasterza w Żarach położony jest przy ul. Żagańskiej 13, poza obszarem staromiejskim. Kościół zlokalizowany na niewielkiej działce, odsunięty od linii zabudowy ul. Żagańskiej. Kościół od ulicy odgradza współczesne, metalowe ogrodzenie z furtką na kamiennej podmurówce. Działka przed kościołem częściowo pokryta cementową posadzką w części porośnięta trawą i drzewami. Przed kościołem ustawiono metalowy krzyż z ukrzyżowanym Jezusem. Od strony zachodniej do świątyni przylega dwukondygnacyjny budynek. Kościół to otynkowana, orientowana, murowana z cegły i kamienia na podmurówce z kamienia polnego, jednoprzestrzenna budowla. Wniesiony na rzucie prostokąta z prezbiterium wyodrębnionym wewnętrznie arkadą tęczową. Do elewacji północnej przylega zakrystia, którą przykrywa dach jednospadowy. Bryła świątyni ustawiona kalenicowo do ulicy, przykryta dachem dwuspadowym. Elewacje przepruwają prostokątne, zamknięte łukiem półokrągłym, wyposażone w stolarkę metalową otwory okienne. Wejście główne do kościoła na elewacji południowej zamknięte łukiem odcinkowym. Gładkie elewacje świątyni wspierają szerokie szkarpy. Wnętrze świątyni nakryte jest sklepieniami kolebkowymi z lunetami. W skład wyposażenia kościoła wchodzi m. in.: barokowy obraz przedstawiający scenę Zmartwychwstania Pańskiego i ołtarz z I poł. XIX w. przywiezione z Lubinia oraz neoklasycystyczna marmurowa chrzcielnica z I poł XX w.

Kościół jest własnością wyznaniową. W świątyni odbywają się regularnie msze święte. Obiekt jest szeroko udostępniany.

Oprac. Krzysztof Słowiński, OT NID w Zielonej Górze, 15.11.2017 r.

Bibliografia

  • Stanisław Kowalski, Zabytki architektury województwa lubuskiego, Zielona Góra 2010, s. 450;
  • Stanisław Kowalski, Zabytki województwa zielonogórskiego, Zielona Góra 1987, s. 248;
  • Biała Karta: Kościół pw. Dobrego Pasterza w Żarach, autor Wanda Janowska, opracowanie z 1999 r., [w] archiwum LWKZ w Zielonej Górze.

Informacje ogólne

  • Rodzaj: kościół
  • Chronologia: XIV w.
  • Forma ochrony: rejestr zabytków
  • Adres: Żagańska 13, Żary
  • Lokalizacja: woj. lubuskie, pow. żarski, gmina Żary (gm. miejska)
  • Źródło: Narodowy Instytut Dziedzictwa

Licencja:

zgłoś problem do konserwatora zabytków

Geoportal

Mapa Google

Zobacz także w najbliższej okolicy