Kościół parafialny pw. św. Jakuba Apostoła, Żabno
Narodowy Instytut Dziedzictwa en

Zdjęcie panoramiczne tej lokalizacji jest niedostępne.

Kościół parafialny pw. św. Jakuba Apostoła

Żabno

photo

Kościół jest interesującym przykładem osiemnastowiecznego sakralnego budownictwa drewnianego w Wielkopolsce. Jeden z 5 kościołów w Wielkopolsce wzniesionych w technice sumikowo-łątkowej, prezentuje cechy drewnianego budownictwa barokowego z jednolitym wyposażeniem z około 1790 r. oraz polichromią ze scenami Wniebowzięcia NMP i muzykujących aniołów z 1956 r. wykonaną przez Teodora Szukałę.

Historia

Parafia po raz pierwszy wzmiankowana jest w źródłach w 1432 r. Pierwszy kościół zbudował w Żabnie w 1436 r. Stanisław Rogaliński, nazywany Żabińskim, herbu Łodzia, właściciel Rogalina, Krajkowa i Żabna. Akt erekcyjny wystawił 15 lipca tegoż roku bp. Stanisław Ciołek. Kościół był pod wezwaniem Wniebowzięcia NMP, trzech Króli i Gabriela Archanioła. W 1526 r. w nocy z Wielkiej Soboty na Wielkanoc spalił się doszczętnie z całym sprzętem liturgicznym. Kolejna świątynia była drewniana, pod patronatem Trzech Króli, istniała w 1685 r.. Obecna świątynia, wzniesiona w latach 1789-1792 z fundacji Jakuba Bilińskiego, właściciela wsi, poświęcona została przez oficjała poznańskiego Józefa Rokossowskiego. W latach 1947 i 1955-56 odnowiono wieżę i wnętrza, gdzie powstały polichromie proj. Ks. K. Kowalskiego i T. Szukały. W 1958 r. została powiększona zakrystia. Kolejne remonty miały miejsce w latach 1973, 1982, l. 80. XX w., 1994.

Opis

Kościół p.w. św. Jakuba Ap. w Żabnie usytuowany jest w północnej części wsi, po zachodniej stronie szosy z Poznania do Brodnicy. Wokół kościoła znajduje się zielony, zadrzewiony teren, przechodzący ku północy w cmentarz grzebalny. Na cmentarzu na uwagę zasługuje klasycystyczny pomnik nagrobny z piaskowca z krucyfiksem i 4 płaskorzeźbami z 1813 r. wykonany przez warsztat Jastrzębowskich. Od strony ulicy cmentarz otoczony murowanym ogrodzeniem. W jego południowej części znajduje się drewniana kaplica -kostnica oraz brama wjazdowa.

Kościół jest budynkiem drewnianym, konstrukcji sumikowo-łątkowej, wzniesionym na ceglanej otynkowanej podmurówce. Ściany od zewnątrz oszalowane pionowo deskami. Zbudowany na planie krzyża łacińskiego z transeptem, z krótkim, zamkniętym wielobocznie prezbiterium. Od południa do nawy przylega kwadratowa okazała trzykondygnacyjna wieża z kruchtą w przyziemiu. Zwieńczona dachem czterospadowym połączonym z dużą latarnią zwieńczoną metalowym, ostrosłupowym hełmem i krzyżem. Wejście do kruchty od strony wschodniej z boku wieży pod zadaszeniem. Na wieży zegar. Dach wieży kryty blachą. Cztery dzwony, w tym jeden z 1799 r., przelany w 1878 przez odlewnię C. Schoena. Prezbiterium jest zamknięte wielobocznie, za nim zakrystia, która w roku 1958 została przedłużona ku wschodowi. Wewnątrz jednolite wyposażenie późnobarokowe z około 1790 r. oraz polichromia ze scenami Wniebowzięcia NMP i muzykujących aniołów z 1956 r. wykonana przez Teodora Szukałę. W ołtarzu głównym obraz patrona kościoła św. Jakuba, a w zwieńczeniu św. Katarzyny. Dwa ołtarze boczne z tego samego okresu z obrazami : Matki Boskiej z Dzieciątkiem oraz św. Józefa. Na ścianach umieszczono po 1945 r. 6 barokowych rzeźb świętych pochodzących z kościoła w Brodnicy. Kościół nie jest orientowany, został zbudowany na osi północ-południe.

Dostępność obiektu: dostępny z zewnątrz. Msze św. w niedziele: sob., godz. 18.00 czas letni godz. 18.30 nd. godz. 9.00, godz. 11.00, msze św. w dni powszednie: czas zimowy: pn 9:00, wt-so 18:00; czas letni: pn 9:00, wt 18:30, śr 18:00, czw-so 18:30, msze św. w święta w dni pracy: godz. 9.00, godz. 16.00

Oprac. Beata Marzęta, OT NID w Poznaniu, 17.10.2015 r.

Bibliografia

  • Brykowski R., Wielkopolskie Kościoły Drewniane, Poznań 2001; str. 184.
  • Jankowski A., Kościoły Drewniane o Zdwojonej Konstrukcji Ścian w Wielkopolsce, Bydgoszcz 2009; str. 326-29.
  • Katalog Zabytków Sztuki w Polsce, t. V: Województwo poznańskie, z. 25: Powiat śremski, oprac. T. Ruszczyńska, A. Sławska, Warszawa 1961, s. 1-2
  • Łukaszewicz J., Krótki opis historyczny kościołów parochialnych, kościółków, kaplic, klasztorów, szkółek parochialnych, szpitali i innych zakładów dobroczynnych w dawnej dyecezyi poznańskiej; Poznań 1858; tom II; str. 51-53.
  • Maluśkiewicz P., Drewniane Kościoły w Wielkopolsce, Poznań 2004; str. 293
  • Szmidt Z., Powiat śremski. Przewodnik turystyczny, 2010, s. 25-29

Informacje ogólne

  • Rodzaj: kościół
  • Chronologia: 1789-1792
  • Forma ochrony: rejestr zabytków
  • Adres: Żabno 84
  • Lokalizacja: woj. wielkopolskie, pow. śremski, gmina Brodnica
  • Źródło: Narodowy Instytut Dziedzictwa

Licencja:

zgłoś problem do konserwatora zabytków

Geoportal

Mapa Google

Zobacz także w najbliższej okolicy