Unicka cerkiew par., ob. kościół fil. pw. Narodzenia Najświętszej Maryi Panny, Wysokie Mazowieckie
Narodowy Instytut Dziedzictwa en

Zdjęcie panoramiczne tej lokalizacji jest niedostępne.

Unicka cerkiew par., ob. kościół fil. pw. Narodzenia Najświętszej Maryi Panny

Wysokie Mazowieckie

photo

Jedna z niewielu barokowych cerkwi centralnych w woj. podlaskim. Pomimo przebudowy zachowała wiele pierwotnych cech późnobarokowej świątyni centralnej.

Historia

Cerkiew prawosławna istniała w Wysokiem Mazowieckim co najmniej od poł. XVI wieku. Po 1596 r. przyjęła unię brzeską. Pierwsze cerkwie były drewniane; obecna murowana zbudowana w 1798 r. z fundacji Anieli Węgierskiej, starościny korytnickiej, wdowy po Tomaszu Węgierskim. Od 1875 r. ponownie prawosławna. W 1896 r. dobudowana nawa i dzwonnica z kruchtą w przyziemiu. Od 1918 r. kościół fil. rzym.-kat. par. św. Jana Chrzciciela w Wysokiem Mazowieckim. W latach 1970-1971 remont: pokrycie dachu blachą, położenie ceramicznej posadzki, wykonanie polichromii.

Opis

Obiekt usytuowany w centrum miasta na pl. Odrodzenia, na terenie cmentarza przykościelnego. Prezbiterium skierowany na południowy-wschód Starsza część późnobarokowa, nowsza eklektyczna z elementami charakterystycznymi dla rosyjskiej sztuki cerkiewnej. Złożony z ośmiobocznego w rzucie prezbiterium oraz nawy i kruchty na rzutach prostokątnych; do kruchty dostawione dwa boczne aneksy mieszczące klatkę schodowa i składzik. Dwukondygnacyjna kruchta zwieńczona ośmioboczną wieżą-dzwonnicą nakrytą ostrosłupowym hełmem ozdobionym u podstawy rzędem kokoszników. Nad prezbiterium kopulasty dach zwieńczony latarnią, nad nawą i bocznymi aneksami dachy dwuspadowe.

Murowany z cegły, tynkowany wewnątrz i zewnątrz, dachy kryte blachą. Stolarka okienna metalowa, drzwiowa drewniana. Posadzka terakotowa. W podmurówce prezbiterium kamień węgielny z data budowy cerkwi: 1798. Elewacje prezbiterium zwieńczone belkowaniem, wspartym na lizenach, których górne partie włączone są w architraw. Elewacje nawy, kruchty i jej bocznych aneksów obiega profilowany gzyms koronujący, na fasadzie poprowadzony wzdłuż górnych krawędzi okien i tworzący nad nimi kokoszniki. Otwory okienne i blendy w fasadzie prostokątne, zamknięte półkoliście, ozdobione od góry wąskimi profilami w kształcie łuku w ośli grzbiet. Otwory głosowe w dzwonnicy prostokątne, zamknięte półkoliście.

Wnętrze prezbiterium przekryte ośmiopołaciową kopuła, nawa sklepiona odcinkowo. Nad wejściem balkon chóru muzycznego. Ściany pokryte polichromią.

Obiekt dostępny dla zwiedzających z zewnątrz.

Oprac. Aneta Kułak, OT NID w Białymstoku, 01.10.2014 r.

Bibliografia

  • Karta ewidencyjna, Cerkiew unicka, ob. kościół filialny pw. Narodzenia NMPanny, oprac. Boruch W., 1985, zbiory Narodowego Instytutu Dziedzictwa i Podlaskiego Wojewódzkiego Konserwatora Zabytków.
  • Katalog Zabytków Sztuki w Polsce, t. IX: Województwo łomżyńskie, z. 2: Ciechanowiec, Zambrów, Wysokie Mazowieckie i okolice, oprac. Kałamajska-Saeed Maria, Warszawa 1986, str. 91-92, il. 56.

Informacje ogólne

  • Rodzaj: cerkiew
  • Chronologia: 1798 r.
  • Forma ochrony: rejestr zabytków
  • Adres: pl. Odrodzenia , Wysokie Mazowieckie
  • Lokalizacja: woj. podlaskie, pow. wysokomazowiecki, gmina Wysokie Mazowieckie (gm. miejska)
  • Źródło: Narodowy Instytut Dziedzictwa

Licencja:

zgłoś problem do konserwatora zabytków

Geoportal

Mapa Google

Zobacz także w najbliższej okolicy