Szeregowe domy czynszowe - domy nr 10-22 na wystawie Mieszkanie i miejsce pracy WuWA, Wrocław
Narodowy Instytut Dziedzictwa en

Zdjęcie panoramiczne tej lokalizacji jest niedostępne.

Szeregowe domy czynszowe - domy nr 10-22 na wystawie Mieszkanie i miejsce pracy WuWA

Wrocław

photo

Budynki stanowią realizację nowatorsko rozwiązanych mieszkań w układzie szeregowym. Domy są przykładami wrocławskiej architektury modernistycznej. Powstały jako element wzorcowego, eksperymentalnego osiedla mieszkaniowego towarzyszącego wystawie WuWA, będącego znakomitym przykładem realizacji nowoczesnych tendencji w urbanistyce i architekturze europejskiej lat 20. XX wieku.

Historia

Budynki wzniesione zostały w 1929 roku. Poszczególne sekcje projektowane były przez różnych architektów.

Domy, ul. Tramwajowa 6, 8, 10 (domy WuWA nr 10, 11, 12) - projekt architektoniczny: Ludwig Moshamer; projekt wnętrz: H. E. Fritsche (dom WuWA nr 11), Pohl Oels (dom WuWA nr 12); projekt ogrodu: Paul Hatt.

Domy, ul. Tramwajowa 12, 14, 16 (domy WuWA nr 13, 14, 15) - projekt architektoniczny: Heinrich Lauterbach; projekt ogrodu: Paul Hatt.

Domy, ul. Tramwajowa 18, 20 (domy WuWA nr 16, 17) - projekt architektoniczny: Moritz Hadda; projekt wnętrz: Heinrich Tischler.

Domy, ul. Tramwajowa 22, 24, 26 (domy WuWA nr 18, 19, 20) - projekt architektoniczny: Paul Häusler; projekt wnętrz: Paul Häusler.

Domy, ul. Tramwajowa 28, 30 (domy WuWA nr 21, 22) - projekt architektoniczny: Theodor Effenberger; projekt wnętrz: Ulrich Roediger; projekt ogrodu: Paul Hatt.

Opis

Budynki stanowią realizację mieszkań o prostym i ekonomicznym planie, minimalnej szerokości frontu, o podobnej powierzchni i odmiennym rozplanowaniu wnętrz; w domach na parterze aranżowano część dzienną z kuchnią, poprzez taras połączoną z ogrodem, natomiast na piętrze sypialnie z łazienką. Współcześnie niektóre wejścia obudowano wiatrołapami, zabudowano tarasy od strony ogrodów, w których ustawiono wolno stojące garaże; niektóre domy oieplono, kładąc nowe tynki. Bryły budynków są prostopadłościenne, minimalistyczne; domy są podpiwniczone, dwukondygnacyjne, nakryte dachami płaskimi, o tynkowanych elewacjach.

Domy, ul. Tramwajowa 6, 8, 10: trzy jednakowe domy jednorodzinne, przeznaczone dla pracowników umysłowych i ich rodzin, ewentualnie ze służącą. W obrębie sekcji 3 mieszkania po 86 m2.

Domy, ul. Tramwajowa 12, 14, 16: trzy domy jednorodzinne, o identycznej powierzchni, lecz zróżnicowanych rzutach, przeznaczonych dla rodzin 2-4 osobowych bez służącej. W obrębie sekcji 3 mieszkania po 91 m2.

Domy, ul. Tramwajowa 18, 20: dwa domy jednorodzinne, o identycznej powierzchni, lecz zróżnicowanych rzutach, przeznaczonych dla niższej klasy średniej: dom nr 18 dla bezdzietnego małżeństwa ze służącą; dom nr 20 dla pięcioosobowej rodziny bez służącej. W obrębie sekcji 2 mieszkania po 86,07 m2.

Domy, ul. Tramwajowa 22, 24, 26: trzy domy jednorodzinne, o identycznej powierzchni, i podobnych rzutach przeznaczonych dla rodzin bez służącej. W obrębie sekcji 3 mieszkania po 78 m2.

Domy, ul. Tramwajowa 28, 30: sekcja narożna, dwa domy jednorodzinne o zróżnicowanej bryle i rzucie; dom nr 28 przeznaczony był dla licznej rodziny ze służącą. W obrębie sekcji zrealizowano dwa mieszkania o różnej powierzchni: dom nr 28 o powierzchni 148,86 m2 oraz dom nr 30 o pierwotnej powierzchni 94,2 m2. Dom nr 28 zrealizowany został jako dwukondygnacyjny z parterowym atelier; dom nr 30 jako parterowy, na rzucie prostokąta. Po 1945 r. sekcję przebudowano na budynek wielorodzinny, przy niemal całkowitej zmianie bryły, nadbudowując piętro ponad domem nr 30 oraz rozbudowując dom nr 28.

W sekcjach zastosowano różnorodne techniki budowlane:

Domy, ul. Tramwajowa 6, 8, 10: ściany piwnic ceglane, parter i piętro w konstrukcji ze słupów żelbetowych, z wypełnieniem z pustaków z betonu komórkowego. Stropy i dach płaskie, z pustaków "Ackermanna". Pokrycie dachu "Rexitekt".

Domy, ul. Tramwajowa 12, 14, 16: ściany piwnic ceglane, mur parteru z cegły żużlowej, ściany wewnętrzne z płyt żużlobetonowych. Stropy płaskie, z pustaków żużlobetonowych.

Domy, ul. Tramwajowa 18, 20: ściany piwnic ceglane, parter i piętro w żelbetowej konstrukcji szkieletowej z wypełnieniem z pustaków żużlobetonowych. Stropy płaskie, żelbetowe, podwójne w systemie "Brandt".

Domy, ul. Tramwajowa 22, 24, 26: ściany zewnętrzne ceglane, ściany wewnętrzne z płyt gipsowych. Stropy płaskie, "Kleina". Pokrycie dachu z papy.

Domy, ul. Tramwajowa 28, 30 Ściany zewnętrzne wykonane w technice "Kilgus", wyłożone płytami "Kerament", ściany wewnętrzne gipsowe, ściana typu "Prüss", ściana typu "Schugk". Stropy płaskie, "Ackermanna". Dach płaski; drewniany z pustką, pokrycie "Rexitekt".

Dostęp do zabytków ograniczony. Budynki stanowią własność prywatną - brak możliwości zwiedzania. Osiedle dostępne z zewnątrz.

Oprac. Bogna Oszczanowska, OT NID we Wrocławiu, 07.10.2014 r.

Bibliografia

  • Urbanik J., Wrocławska wystawa Werkbundu WUWA 1929-2009, Wrocław 2009, s. 332-354.

Informacje ogólne

  • Rodzaj: układ przestrzenny
  • Chronologia: 1929 r.
  • Forma ochrony: rejestr zabytków
  • Adres: Tramwajowa 6-30, Wrocław
  • Lokalizacja: woj. dolnośląskie, pow. Wrocław, gmina Wrocław
  • Źródło: Narodowy Instytut Dziedzictwa

Licencja:

zgłoś problem do konserwatora zabytków

Geoportal

Mapa Google

Zobacz także w najbliższej okolicy