Kaplica, ob. kościół rektorski św. Marcina, Wrocław
Narodowy Instytut Dziedzictwa en

Zdjęcie panoramiczne tej lokalizacji jest niedostępne.

Kaplica, ob. kościół rektorski św. Marcina

Wrocław

photo

Wewnątrz jedna z najwybitniejszych na Śląsku kamiennych, gotyckich dekoracji architektonicznych obiegających prezbiterium.

Historia

Kościół pierwotnie powstał jako kaplica, prawdopodobnie na przełomie X/XI wieku. W 1149 roku nadany przez Bolesława IV Kędzierzawego klasztorowi NMP i św. Wincentego. Od roku 1368 w posiadaniu kapituły katedralnej, która dostała go w zamian za kościół Wszystkich Świętych (opactwo ołbińskie). W 1810 r. sekularyzowany, w latach 1921-39 odprawiano tu nabożeństwa w języku polskim. Znacznie zniszczony w 1945 r. Obecna świątynia pochodzi z ok. 1278-85 lub 1285-88 roku, wzniesiona jako kaplica zamkowa Henryka IV Probusa. Ok. 1330 roku przebudowana: zburzono przypory do ówczesnego poziomu terenu oraz poszerzono prezbiterium od pn.-wsch. W 1512 roku wzmiankowano polichromowany strop kasetonowy. W 1945 roku budowla została poważnie zniszczona, zabezpieczona w latach 1947-49 a odbudowywana etapami: 1957-60 wg projektu Tadeusza Kozaczewskiego, nadano nawie obecną formę wieżową, w 1968 r. odsłonięto i wyeksponowano pozostałości przypór oraz elewacje, wg projektu Edmunda Małachowicza, w latach 1983-84 odrestaurowano przyziemie.

Opis

Gotycki, ceglany kościół salowy, z kryptą. Nawa na planie 8-boku, prezbiterium prostokątne, węższe, zamknięte trójbocznie. Budowla opięta wydatnymi przyporami, mającymi wspierać nigdy nie ukończoną trzecią kondygnację, w formie obiegającej wnętrze empory wysuniętej poza linię elewacji, kryta stropem. We wnętrzu kamienna, znamienita gotycka dekoracja architektoniczna, obiegająca prezbiterium. W jej skład wchodzi dziesięć ostrołukowych, ślepych arkad sedilii oraz sakramentarium, z dekoracją maswerkową w przyłączach. Dekoracje z końca XIII wieku zamontowano wtórnie na pocz. XV w., pochodziły prawdopodobnie z rozebranej kaplicy zamkowej.

Dostęp do zabytku ograniczony. Obiekt dostępny z zewnątrz.

oprac. Teresa Przydróżna, OT NID we Wrocławiu, 19-10-2015 r.

Bibliografia

  • Atlas architektury Wrocławia, t. 1. Budowle sakralne. Świeckie budowle publiczne. Wrocław, 1997, nr kat. 4.
  • Encyklopedia Wrocławia, Wrocław 2001, s. 407.
  • Leksykon architektury Wrocławia, Wrocław 2011, s. 440.
  • Zabytki sztuki w Polsce. Śląsk, Warszawa 2006, s. 962.

Informacje ogólne

  • Rodzaj: kościół
  • Chronologia: przełom X/XI w.
  • Forma ochrony: rejestr zabytków
  • Adres: Św. Marcina 7, Wrocław
  • Lokalizacja: woj. dolnośląskie, pow. Wrocław, gmina Wrocław
  • Źródło: Narodowy Instytut Dziedzictwa

Licencja:

zgłoś problem do konserwatora zabytków

Geoportal

Mapa Google

Zobacz także w najbliższej okolicy