Hala Stulecia we Wrocławiu, Wrocław
Narodowy Instytut Dziedzictwa en

Zdjęcie panoramiczne tej lokalizacji jest niedostępne.

photo

Wrocławska Hala Stulecia jest wybitnym dziełem wczesnego modernizmu, które pod wieloma względami uchodzi za pionierskie. Zbudowany w latach 1911-1913 według projektu Maxa Berga budynek, został założony na rzucie czteroliścia, a jego centralne pomieszczenie nakryto żebrową kopułą o rozpiętości 65 m, która w momencie powstania była największą na świecie tego typu konstrukcją wykonaną z żelbetu. Innowacyjna technologicznie kopuła, odznaczała się dużymi walorami estetycznymi, dzięki czemu stała się nie tylko wzorem dla nowoczesnych rozwiązań inżynieryjnych, ale również inspiracją dla architektów projektujących budynki użyteczności publicznej. Obiekt, który wyglądem odwoływał się do dzieł minionych epok, był jednocześnie realizacją przełomową, wychodzącą naprzeciw oczekiwaniom społecznym. Jego ogromne wnętrze, w którym jednorazowo przebywać mogło do 10 000 osób, przystosowano do organizacji różnych imprez masowych: zgromadzeń, wydarzeń sportowych, widowisk czy wystaw.

Oprócz Hali Stulecia wpis na Listę światowego dziedzictwa obejmuje najbliższe otoczenie obiektu, czyli centralną część Terenów Wystawowych - zaprojektowanego wspólnie przez Maxa Berga i Hansa Poelziga założenia, powstałego w związku ze zorganizowaną w 1913 r. Wystawą Stulecia. Obiekty wystawowe zostały rozplanowane wzdłuż dwóch osi kompozycyjnych, na przecięciu których zbudowano Halę. Część struktur miała charakter czasowy i została usunięta tuż po wystawie, jednak w obrębie zespołu zachowały się jego najistotniejsze komponenty, którymi obok Hali były Pawilon Wystawy Historyczno-Artystycznej z lat 1912-1913 autorstwa Hansa Poelziga (tzw. Pawilon Czterech Kopuł) oraz wykonana z betonu pergola otaczająca staw. Interesującym zabiegiem było włączenie w obręb przestrzeni wystawowej południowej części pobliskiego XIX-wiecznego Parku Szczytnickiego. Na jego terenie podziwiać można Ogród Japoński, który powstał w ramach tematycznych ekspozycji ogrodowych oraz XVIII-wieczny drewniany kościół przeniesiony z Górnego Śląska (pozostały po czasowej Wystawie Sztuki Cmentarnej). W latach późniejszych Tereny Wystawowe uzupełniono o nowe elementy, które stały się integralną częścią założenia, m.in. kolumnadę wejścia głównego z 1925 r. oraz stalową iglicę z 1948 r., zaprojektowaną przez Stanisława Hempla.

Warto podkreślić, że Hala Stulecia zachowała oryginalną formę architektoniczną i odznacza się autentyzmem konstrukcji oraz materiałów. Tereny Wystawowe są wykorzystywane zgodnie z pierwotnym przeznaczeniem: Hala pełni funkcję centrum wystawienniczo-konferencyjnego, a jej otoczenie jest ogólnodostępną przestrzenią wypoczynkową.

Hala Stulecia we Wrocławiu została wpisana na Listę światowego dziedzictwa w 2006 r., podczas 30 sesji Komitetu Światowego Dziedzictwa w Wilnie (dec. 30 COM 8B.47).

Wpisu dokonano na podstawie kryterium I, II i IV:

Kryterium I:

Hala Stulecia we Wrocławiu to przykład kreatywności i innowacji w zakresie rozwoju technologii budowy wielkoprzestrzennych konstrukcji żelbetowych. Hala Stulecia zajmuje kluczową pozycję w ewolucji metod wzmacniających w architekturze i stanowi jeden z punktów kulminacyjnych w historii zastosowania metalu we wzmacnianiu konstrukcji.

Kryterium II:

Hala Stulecia to pionierskie dzieło inżynierii i architektury modernistycznej, odzwierciedlające istotną wymianę wpływów na początku XX w., stanowiące kluczowy punkt odniesienia w późniejszym rozwoju konstrukcji żelbetowych.

Kryterium IV:

Stanowiąca część wrocławskich Terenów Wystawowych Hala Stulecia to wyjątkowy przykład modernistycznej architektury rekreacyjnej, która służyła wielu celom, od organizacji konferencji i wystaw, poprzez koncerty, po spektakle teatralne i operowe.

Tereny Wystawowe są dostępne dla zwiedzających. Istnieje możliwość zwiedzania wnętrza Hali Stulecia.

Oprac. na podstawie materiałów NID, 30-11-2015 r.

Informacje ogólne

  • Rodzaj: kulturowy
  • Chronologia: 1911 - 1913 r.
  • Forma ochrony: UNESCO
  • Adres: Wystawowa 1, Wrocław
  • Lokalizacja: woj. dolnośląskie, pow. Wrocław, gmina Wrocław
  • Źródło: Narodowy Instytut Dziedzictwa

Licencja:

zgłoś problem do konserwatora zabytków

Geoportal

Mapa Google

Zobacz także w najbliższej okolicy