Kościół Wniebowzięcia Najświętszej Marii Panny, Wola Radziszowska
Narodowy Instytut Dziedzictwa en

Zdjęcie panoramiczne tej lokalizacji jest niedostępne.

Kościół Wniebowzięcia Najświętszej Marii Panny

Wola Radziszowska

photo

Kościół pw. Wniebowzięcia Najświętszej Marii Panny należy do czołowych zabytków drewnianego budownictwa gotyckiego i jest najstarszym drewnianym kościołem na Pogórzu Wielickim.

Historia

Wola Radziszowska została założona przez Benedyktynów z Tyńca po roku 1286, kiedy to otrzymali od księcia Leszka Czarnego pozwolenie na lokowanie nowych osad. Niewiele później (prawdopodobnie ok 1300roku) Powstała tutaj parafia o której pierwsze wzmianki pisane pochodzą z 1325r. W źródłach z XIV-XVI wieku Wola określana jest nie tylko jako Radziszowska. Występuje też jako Wola Nowa, Radziszów Nowy, Wola Brunawska względnie Brunaczowska. Wieś w okresie rozbicia dzielnicowego położona była na pograniczu dzielnicy krakowskiej i śląskiej, później (od 1445) w jej pobliżu przebiegała granica Królestwa Polskiego i księstwa Zatorskiego (powstałe po podziale księstwa Oświęcimskiego) W 1494 Król Jan Olbracht wykupuje księstwo zatorskie wraz z Wolą Radziszowską od syna księcia Wacława, Janusza. Pomimo częstych zmian granic osada pozostawała własnością Benedyktynów i przez setki lat pracowała na rzecz klasztoru w Tyńcu. (jako jedna z 95miejscowości) Zmieniło się to dopiero w 1782 kiedy to dobra tynieckiego opata komendatoryjnego zagarnęli Austriacy (na rzecz tzw. funduszu Religijnego), którzy to przekazali te dobra rodzinie Dzieduszyckich. Kościół zbudowano pod koniec XVw w miejscu dawnego związanego z lokacją wsi a wieżę dobudowano prawdopodobnie na przełomie XVI i XVII. Najstarsze wzmianki na jego temat znajdują się w aktach z 9 biskupich wizytacji parafii w latach 1598-1748.

Opis

Wieś Wola Radziszowska w której to centralnym miejscu znajduje się kościół leży w dolinie Cedronu mniej więcej w połowie drogi kolejowej pomiędzy Skawiną a Kalwarią Zebrzydowską. Kościół orientowany, konstrukcji zrębowej, złożony z trójbocznie zamkniętego prezbiterium i szerszego korpusu, nakryty jest dachem o wspólnej kalenicy oraz stropem z zaskrzynieniami w korpusie. Z czasu budowy pochodzą profilowane portale, ostrołukowa arkada tęczowa i umieszczony w niej krucyfiks. W gotyckiej tradycji utrzymana jest wieża dobudowana od zachodu w XVIw., o konstrukcji słupowej, z izbicą i ostrosłupowym hełmem, flankowanym wieżyczkami. Wyposażenie jest głównie barokowe z XVII i XVIII w. Na uwagę zasługują obraz Matki Bożej z Dzieciątkiem z 1460r (data odkryta podczas konserwacji w 1987) odkryty niedawno obraz św. Anny Samotrzeciej oraz widniejące na ścianach i stropach figuralne polichromie z 1893r.

Kościół dostępny dla zwiedzających. Otwarty latem 01.05-30.09. Msze św. w Niedzielę i święta 8.00,11:00,16:00 (możliwe, że godziny dotyczą nowego kościoła).

Oprac. Grzegorz Młynarczyk, OT NID w Krakowie, 01-05-2015 r.

Bibliografia

  • Ks. Kracik J. Wola Radziszowska -parafia z czasów piastowskich, Kalwaria Zebrzydowska 2000
  • Archiwum Kurii Metropolitalnej w Krakowie - Akta wizytacji z lat 1598, 1610, 1617, 1644, 1663, 1704, 1727, 174; Acta officialia, XV-XVIII wiek; teczka parafii Wola Radziszowska.
  • Kornecki M., Kościoły drewniane w Małopolsce: zagadnienia uwarunkowań oraz systematyki typów i form architektury, Regionalny Ośrodek Dokumentacji zabytków; Kraków 1999
  • Mirowski R., Kościoły drewniane najbardziej polskie, Warszawa: Krajowy Ośrodek Badań i Dokumentacji Zabytków, 2005, s.198-199
  • Pytel Z., Drewniane świątynie Archidiecezji Krakowskiej, kraków, 1999, s.150-151
  • Kutrzebianka K., Powiat myślenicki; Biuro Inwentaryzacji Zabytków. Warszawa: ministerstwo Kultury i Sztuki, 1951, (Katalog zabytków sztuki w Polsce pod red. J. Szablowskiego; t1) Województwo krakowskie; z.9 str29.

Informacje ogólne

  • Rodzaj: kościół
  • Chronologia: XV w.
  • Forma ochrony: rejestr zabytków
  • Adres: Wola Radziszowska
  • Lokalizacja: woj. małopolskie, pow. krakowski, gmina Skawina - obszar wiejski
  • Źródło: Narodowy Instytut Dziedzictwa

Licencja:

zgłoś problem do konserwatora zabytków

Geoportal

Mapa Google

Zobacz także w najbliższej okolicy