Ruiny zamku, Biały Kościół
Narodowy Instytut Dziedzictwa en

Zdjęcie panoramiczne tej lokalizacji jest niedostępne.

photo

Zakonserwowane relikty zamku, pełniącego funkcję obronnej rezydencji możnowładczej.

Historia

Zamek nie jest wzmiankowany w źródłach pisanych. Wieś Biały Kościół pojawia się po raz pierwszy w spisach świętopietrza z lat 1325-1327. W XIV w. wieś należała do Syrokomlów. Zamek pełnił więc funkcję ich obronnej rezydencji. Upadek warownej siedziby należy wiązać z katastrofą budowlaną, w wyniku której uległy obsunięciu zachodnie i północne partie muru obwodowego. Syrokomlowie zbudowali swój kolejny zamek w pobliskiej Korzkwi.

Opis

Relikty średniowiecznego zamku są położone w granicach Wielkiej Wsi, dawniej na gruntach wsi Biały Kościół. Zamek wzniesiono z miejscowego kamienia wapiennego na szczycie wzgórza (342 m n.p.m.), położonego na pochyłym zboczu, opadającym ku zachodowi do doliny Kluczwody. W wyniku badań wykopaliskowych (1993-1995) odsłonięto nieznane dotychczas fragmenty zamku, co pozwala na przeprowadzenie rekonstrukcji jego rozplanowania. Podstawowym elementem zamku był mur obwodowy o grubości 1,2-1,3 m, biegnący po krawędziach wypłaszczenia wierzchołkowego. Otwór wejściowy był usytuowany w środkowej części wschodniego odcinka muru obwodowego. Głównym budynkiem mieszkalnym była wieża o wymiarach wewnętrznych 3,3 x 3,95 m, wzniesiona w północno-wschodnim narożniku zamku. Prawdopodobnie miała dwie lub trzy kondygnacje. W środkowej partii zamku znajdowało się wąskie skrzydło, przylegające do muru obwodowego. Komunikację między niższą, południową częścią zamku a wyżej położoną częścią północną umożliwiały kamienne schody. Niezbyt jasno rysuje się wewnętrzna zabudowa północno-zachodniego rejonu zamku, przylegającego do wieży. Zapewne tworzyły ją drewniane budynki. U stóp skały, od strony wschodniej odsłonięto pozostałości ziemnego wału i przylegającej fosy. W świetle pozyskanych zabytków ruchomych wzniesienie zamku można datować na koniec pierwszego ćwierćwiecza XIV w., a koniec jego użytkowania na początek drugiej połowy tegoż stulecia. W 1996 r. relikty zamku zostały zakonserwowane i przystosowane do zwiedzania.

Zabytek dostępny przez cały rok.

Oprac. Stanisław Kołodziejski, OT NID w Krakowie, 26.10.2014 r.

Bibliografia

  • Kołodziejski S., Zamek w Białym Kościele, „Teki Krakowskie”, t. II, 1995, s. 89-100.
  • Kajzer L., S. Kołodziejski S., Salm J., Leksykon zamków w Polsce, Warszawa 2001, s. 538.

Informacje ogólne

  • Rodzaj: zamek
  • Chronologia: XIV w.
  • Forma ochrony: rejestr zabytków
  • Adres: Biały Kościół
  • Lokalizacja: woj. małopolskie, pow. krakowski, gmina Wielka Wieś
  • Źródło: Narodowy Instytut Dziedzictwa

Licencja:

uzupełnij dane tego obiektu

zgłoś problem do konserwatora zabytków

Geoportal

Mapa Google

Zobacz także w najbliższej okolicy