Historia

Istnienie parafii w Tyńcu Małym potwierdzone zostało w 1353 roku. Obecny kościół wzniesiono w latach 1493-1516 w stylu gotyckim (daty na szczycie zachodnim i wnęce sakramentarium). Od około 1585 do 1654 roku był świątynią protestancką, w 1746 roku ponownie podniesiony został do funkcji kościoła parafialnego pw. św. Jadwigi (do 1945 roku). W 1752 roku świątynię zbarokizowano, poprzez nakrycie nawy drewnianym sklepieniem zwierciadlanym, poszerzenie otworów okiennych nawy i zakrystii oraz wystawienie w konstrukcji szachulcowej kruchty zachodniej (niezachowana) i przybudówki przy wieży. Kościół wielokrotnie remontowano w XIX wieku i 1. ćwierci XX wieku; w 1931 roku przeprowadzono regotyzację wnętrza. Strop nawy oraz kolebkowe sklepienie prezbiterium (z XVII wieku lub 1752 roku) zastąpiono sklepieniami krzyżowymi w systemie Rabitza z żelaznymi żebrami. Zmieniono formę łuku tęczowego z półkolistej na ostrołukową, przywrócono też ostrołukowe zamknięcia otworów okiennych ujętych tynkowymi obramieniami. Odnowiono posadzki i tynki wewnętrzne. W 1964 roku Ryszard Bielecki wykonał nową polichromię wnętrza, a w 1995 roku rozebrano barokową kruchtę zachodnią i na jej miejsce wzniesiono nową, murowaną, nawiązującą do wcześniejszej formą, jednakże o większych gabarytach.

Opis

Kościół usytuowany w centrum wsi, otoczony cmentarzem ogrodzonym kamiennym murem, w którym od wschodu furta z około połowy XVIII wieku (?). Kościół orientowany, ceglany, murowany z użyciem zendrówki, oszkarpowany. Założony na planie zbliżonym do kwadratu z węższym, prosto zamkniętym prezbiterium i przylegającą do niego od północy czworoboczną wieżą krytą namiotowym hełmem, z zakrystią w przyziemiu. Przy wieży od zachodu prostokątna przybudówka w konstrukcji szachulcowej (1752 rok); przy nawie kruchta zachodnia (mur z 1995 roku). Nawa i kruchta zachodnia nakryte ceramicznymi dachami dwuspadowymi, prezbiterium trójspadowym; przybudówka przy wieży dachem pulpitowym. Zachodni szczyt nawy tynkowany, dekorowany płyciną z datą 1493. Elewacje zwieńczone gzymsem, ostrołukowe otwory okienne w tynkowych, prostokątnych obramieniach.

Wnętrze świątyni salowe, nawa i prezbiterium nakryte jednoprzęsłowymi sklepieniami krzyżowymi (wykonanymi w 1931 roku). Zakrystia przesklepiona kolebą o obniżonej strzałce. Na wschodniej ścianie prezbiterium późnogotyckie sakramentarium z piaskowca ozdobione herbem i datą 1516. Ołtarz główny z 1931 roku z użyciem barokowych rzeźb i nastawą zastąpioną witrażem przedstawiającym Grupę Ukrzyżowania (sygnatura F. Maner, 1931 rok) oraz rokokowym tabernakulum z 1756 roku; ambona manierystyczna z 2. ćwierci XVII wieku i dekoracją snycerską z około 1756 roku; empora organowa z około 1750 roku. Przed murem cmentarza kościelnego kapliczka słupowa z piaskowca z XV-XVI wieku.

Zabytek dostępny.

Oprac. Beata Sebzda, OT NID we Wrocławiu, 07.10.2014 r.