Spichrz plebański, Przyszowice
Narodowy Instytut Dziedzictwa en

Zdjęcie panoramiczne tej lokalizacji jest niedostępne.

photo

Budynek jest jednym z najstarszych zachowanych na obszarze Górnego Śląska drewnianych spichrzy. Stanowi przykład ocalałej, niewielkiej już grupy XVIII-wiecznego, świeckiego budownictwa drewnianego. Jest cenny ze względu na nieprzekształconą, zachowaną formę i konstrukcję oraz rozplanowanie wnętrza.

Historia

Spichrz, jako element zespołu zabudowy plebanii usytuowanej w sąsiedztwie kościoła parafialnego, wybudowano w 1784 r., tj. w czasie, kiedy wieś należała jeszcze do rodziny Siemińskich. Według łacińskiego napisu fundacyjnego na belce stropowej we wnętrzu, spichrz powstał z inicjatywy miejscowego proboszcza, księdza Melchiora Opolskiego. Obiekt, zbliżony formą do lamusa i ulokowany we wschodniej części niewielkiego dziedzińca gospodarczego powstałego na użytek plebanii, wybudowany został według typowego dla spichrzów wiejskich i folwarcznych schematu. W chwili obecnej, wobec przeniesienia XVIII-wiecznego kościoła do Borowej Wsi oraz zastąpienia starszego budynku plebanii obiektem murowanym (przypuszczalnie w końcu XIX w.), spichrz pozostaje najstarszym elementem zabudowań związanych z miejscową parafią.

Opis

Spichrz usytuowany jest we wschodniej części wsi Przyszowice, przy obecnej ulicy Powstańców Śląskich, na południe od kościoła parafialnego i na południowy zachód od budynku plebanii. Obiekt dostępny jest od wschodu, tj. od ogrodu na tyłach plebanii. Jest to obiekt wzniesiony w konstrukcji zrębowej z drewna jodłowego, na fundamencie kamiennym. Zachował charakterystyczną, prostopadłościenną, jednokondygnacyjną bryłę na planie prostokąta, krytą dachem półszczytowym z wydatnym okapem. W elewacji wschodniej znajduje się jednoskrzydłowy otwór drzwiowy ujęty niewielkimi otworami okiennymi. W pozostałych elewacjach umieszczono symetrycznie rozlokowane niewielkie otwory okienne. Wewnątrz obiektu mieści się jedno pomieszczenie przekryte stropem belkowym. Na belce środkowej zachowała się inskrypcja fundacyjna.

Dostęp do zabytku ograniczony. Własność prywatna - obiekt dostępny z zewnątrz.

Oprac. Agnieszka Olczyk, OT NID w Katowicach, 11.12.2014 r.

Bibliografia

  • Grodoń K., Raczkowie przyszowiccy. Historia właścicieli Czekanowa i Przyszowic, Katowice 2009.
  • Katalog zabytków sztuki w Polsce, T. VI, z. 11: Powiat gliwicki, I. Rejduch-Samkowa, J. Samek (red.), Warszawa 1964, s. 20.
  • Knie J. G., Alphabetisch-statistisch-topographische Uebersicht der Doerfer, Flecken, Staedte und andern Orte der Koenigl. Preuss. Provinz Schlesien, Breslau 1845.
  • Konieczny A., Badania dendrochronologiczne zabytków architektury drewnianej w województwie śląskim w latach 2010-2011, (w:) Wiadomości konserwatorskie województwa śląskiego nr 4, Katowice 2012, s. 212-213.

Informacje ogólne

  • Rodzaj: budynek gospodarczy
  • Chronologia: 1784 r.
  • Forma ochrony: rejestr zabytków
  • Adres: Powstańców Śląskich 1, Przyszowice
  • Lokalizacja: woj. śląskie, pow. gliwicki, gmina Gierałtowice
  • Źródło: Narodowy Instytut Dziedzictwa

Licencja:

zgłoś problem do konserwatora zabytków

Geoportal

Mapa Google

Zobacz także w najbliższej okolicy