Ruiny zamku, Sochaczew
Narodowy Instytut Dziedzictwa en

Zdjęcie panoramiczne tej lokalizacji jest niedostępne.

photo

Ruiny zamku prezentują wartość historyczną. Stanowią pozostałość po najstarszym budynku w Sochaczewie. Obiekt związany jest z dziejami Księstwa Mazowieckiego i uchwaleniem „statutów sochaczewskich” w 1377 roku. Ruiny wznosząc się nad miastem na wysokim brzegu Bzury prezentują walory krajobrazowe.

Historia

Osadnictwo na tym terenie miało miejsce już w XII wieku. Pierwszą, drewniano-ziemną warownię wzniósł tu Konrad I Mazowiecki w XIII wieku. Murowany zamek ufundowany został w połowie XIV wieku. prawdopodobnie przez księcia Siemowita III Starszego i był warownią Księstwa Mazowieckiego. Ośrodek ten miał duże znaczenie polityczne, o czym świadczyło zorganizowanie w Sochaczewie zjazdu książąt mazowieckich w 1377 roku i uchwalenie pierwszego pisanego zbioru praw dla całego Mazowsza, tzw. „statutów sochaczewskich". W 1476 roku zamek wraz z miastem przeszedł we władanie Korony Królestwa Polskiego i stał się siedzibą starosty grodowego.

Posadowiona na niestabilnym gruncie twierdza przez lata borykała się z problemem osuwisk. Najpoważniejsza katastrofa budowlana miała miejsce na początku XVII wieku, kiedy oberwał się północny stok wzgórza z fragmentami murów. Wówczas podjęto też decyzję o rozebraniu zamku średniowiecznego do fundamentów i wzniesieniu nowego budynku. Prace przeciągały się jednak i dopiero w połowie XVII wieku wystawiono nowy zamek o charakterze późnorenesansowym lub wczesnobarokowym. Nim jednak całkowicie zakończono prace, budynek stał się celem ataku wojskowego i około 1657 roku został spalony w czasie trwania potopu szwedzkiego. Po tym zniszczeniu, zamek przez ponad wiek pozostawał ruiną. Obiekt wzniesiono na nowo dopiero w latach 1789-1790. Na fundamentach dawnych murów powstał budynek kancelaryjny i archiwum grodzkie. Swoje funkcje pełnił tylko cztery lata, gdyż podczas powstania kościuszkowskiego został zniszczony przez Prusów. Kolejnej próby odbudowy warowni już nie podjęto.

W ostatnim czasie, w 2013 roku przeprowadzono prace rewitalizacyjne polegające na wzmocnieniu i zabezpieczeniu wzgórza zamkowego.

Opis

Ruiny zamku znajdują się na wysokiej skarpie nad prawym brzegiem Bzury. Od północy i wschodu oddzielone są od miasta wyschniętą doliną cieku wodnego, zaś od południa i wschodu dawną fosą. Obecnie całość otacza powojenny park „Podzamcze”, od strony miasta znajduje się współczesna muszla koncertowa.

Pierwotny zamek był budynkiem wzniesionym na planie prostokąta z ceglaną wieżą bramną od wschodu i murem okalającym. Zabudowania w obrębie muru zostały prawdopodobnie w całości wykonane z drewna. Nowożytny zamek z XVII wieku był budynkiem trójskrzydłowym z ramionami od wschodu, południa i zachodu oraz dwiema wieżami, w tym jedną gotycką, stanowiąca pozostałość po zamku średniowiecznym. Mierząca 12 metrów szerokości część zachodnia mieściła w sobie pokoje reprezentacyjne, w tym salą rycerską i wielką sień na parterze. W ośmiobocznej wieży w skrzydle wschodnim ulokowano kaplicę zamkową. Przy wieży znajdował się też wjazd na zamek i poprowadzony był on nad fosą po dębowym moście. Pozostałą przestrzeń dziedzińca od strony północnej i wschodniej zamykał mur.

Z dawnego zamku pozostały jedynie fragmenty. Częściowo zachowały się ściany skrzydła zachodniego z otworami okiennymi zamkniętymi odcinkowo. Skrzydła wschodnie i południowe są mniej czytelne. W szczątkowej postaci znajduje się oktagonalna wieża wschodnia

Obiekt dostępny dla zwiedzających. Wejście jest bezpłatne.

Oprac. Bartłomiej Modrzewski, OT NID w Warszawie, 13.10.2015 r.

Bibliografia

  • J. Bednarek, Sochaczew. Ruina zamku książęcego, http://www.zamkipolskie.com/sochaczew/sochaczew.html, dostęp: 13 października 2015.
  • U. Biernat, Ruiny zamku obronnego [karat ewidencyjna tzw. biała], 1982.
  • Katalog zabytków sztuki w Polsce, t. X: województwo warszawskie, red. I. Galicka, H. Sygietyńska, z. 24: Powiat sochaczewski, oprac. I. Galicka, H. Sygietyńska, inwent. D. Kaczmarzyk, Warszawa 1973.
  • W. Klimczak, Warownia księcia wkoło murowana, http://to-ci-historia.blog.pl/2014/09/26/warownia-ksiecia-wokolo-murowana/, 26 września 2014, dostęp: 13 października 2015.
  • Oficjalny portal miasta Sochaczew, http://www.sochaczew.pl/home/www/1552?title=Zabytki-i-miejsca-pamieci&filterId=1&tabId=1&sochaczew, dostęp: 13 października 2015.
  • Ł. Popowski, Tajemnice zamku w Sochaczewie, http://histmag.org/Tajemnice-zamku-w-Sochaczewie-819, 17 grudnia 2006, dostęp: 13 października 2015.
  • A. G. Turczyk, Zamek w Sochaczewie, http://dawnysochaczew.republika.pl/zamek.htm, dostęp: 13 października 2015.

Informacje ogólne

  • Rodzaj: zamek
  • Chronologia: XIII w.
  • Forma ochrony: rejestr zabytków
  • Adres: Podzamcze , Sochaczew
  • Lokalizacja: woj. mazowieckie, pow. sochaczewski, gmina Sochaczew (gm. miejska)
  • Źródło: Narodowy Instytut Dziedzictwa

Licencja:

zgłoś problem do konserwatora zabytków

Geoportal

Mapa Google

Zobacz także w najbliższej okolicy