Kościół filialny pw. św. Jadwigi, Sadków
Narodowy Instytut Dziedzictwa en

Kościół filialny pw. św. Jadwigi

Sadków

photo

Kościół filialny pw. św. Jadwigi w Sadkowie stanowi połączenie dawnej XVII-wiecznej, ewangelickiej świątyni o konstrukcji szkieletowej, z dobudowaną od zachodu w latach 1996-97 częścią współczesną, która zastąpiła wolnostojącą, drewnianą XVII-wieczną dzwonnicę, spaloną w 1995 roku.

Historia

Istnienie kościoła, a następnie parafii w Sadkowie potwierdzone zostało po raz pierwszy w 1318 i 1353 r. W 1520 r. świątynię przejęli ewangelicy.

Obecny kościół wzniesiony został jako ewangelicki na początku XVII wieku w konstrukcji szkieletowej, z wolnostojącą, drewnianą dzwonnicą o konstrukcji słupowej. Jednoprzestrzenne wnętrze świątyni nakryto polichromowanym, deskowym stropem, wspartym pośrodku na drewnianym słupie. W 1615 r. wykonano empory i stalle. W 1653 r. kościół rekatolicyzowano. Znacznie zniszczony, poddany został gruntownemu remontowi na pocz. XVIII w. Odnowiono wówczas wnętrze, pokryto nowymi malowidłami strop i empory oraz prawdopodobnie otynkowano elewacje, które ponownie remontowano w 1838 roku. W 1855 r. przełożono pokrycie dachowe, w 1894 r. zastąpiono starą, drewnianą podwalinę murów, granitowym i ceglanym cokołem. W 1897 r. spłonęła zakrystia usytuowana od północy; nową wystawiono od południa. W 1902 r. naprawiono dzwonnicę i dach świątyni, w 1965 r. przeprowadzono ogólny remont kościoła, w 1978 r. zastąpiono blachą cynkową gont pokrywający jego dach.

W nocy z 3 na 4 listopada 1995 r. wybuchł pożar, który całkowicie strawił wolnostojącą XVII-wieczną dzwonnicę, a także więźbę i pokrycie dachowe nawy oraz prezbiterium. Częściowo spłonął też polichromowany strop, którego malatura uległa w znacznym stopniu wypłukaniu w czasie akcji ratowniczej. W l. 1996-1997 kościół odbudowano z zachowaniem murów obwodowych, po ich usztywnieniu i wzmocnieniu żelbetową konstrukcją ramową. Wydłużono nawę o 5,54 m w kierunku zachodnim w miejscu spalonej dzwonnicy, którą zastąpiono nową, wzniesioną nad dobudowaną częścią nawy.

Obecnie świątynia pełni rangę kościoła filialnego parafii pw. Wniebowstąpienia PJ w Jaszkotlu.

Opis

Kościół usytuowany w centrum wsi, otoczony cmentarzem, na którym znajduje się klasycystyczna kaplica grobowa Christopha Carla Sigismunda von Rothkircha z 1792 r.

Świątynia orientowana, jednonawowa, z trójbocznie zamkniętym, wyodrębnionym, niższym prezbiterium oraz nawą na planie kwadratu, powiększoną w latach 1996-1997 o przybudówkę wystawioną w miejscu XVII-wiecznej, wolnostojącej dzwonnicy, spalonej w 1995 r. Ponad przybudówką drewniana wieża nawiązująca formą do wcześniejszej dzwonnicy. Przy prezbiterium od południa posadowiona jest prostokątna zakrystia; przy nawie trójbocznie zamknięta kruchta. Korpus nawowy nakrywa dach dwuspadowy; prezbiterium, kruchtę pd. i współczesną, zachodnią partię świątyni dachy wielospadowe; zakrystię dach pulpitowy; wieżę czterospadowy; wszystkie o pokryciu z blachy. Cokół kamienno-ceglany; współczesna, zachodnia partia budowli murowana z cegły; prezbiterium i korpus nawowy w konstrukcji szkieletowej z wypełnieniem z gliny i cegły; wszystkie partie budowli (poza cokołem i wieżą) tynkowane.

Wnętrze kościoła salowe, nakryte deskowymi stropami. Strop nawy wsparty na sosrębie, który opiera się na centralnie usytuowanym, drewnianym słupie. Nawa poprzez duży prostokątny otwór otwarta do zachodniej współczesnej partii świątyni, dobudowanej w latach 1996-1997. Z wystroju zachowany: ołtarz główny z ok. 1730 r.; manierystyczna ambona z ok. 1615 r.; chrzcielnica renesansowa z 1580 r. i barokowa z 1735 r. oraz prospekt organowy z 1735 roku.

Zabytek dostępny.

Oprac. Beata Sebzda, OT NID we Wrocławiu, 27.07.2015 r.

Bibliografia

  • Degen K., Die Bau- und Kunstdenkmäler des Landkreis Breslau, Frankfurt am Main 1965, s. 84-87.
  • Katalog zabytków sztuki w Polsce. Seria Nowa, t. IV, z. 2, Województwo wrocławskie, Sobótka, Kąty Wrocławskie i okolice, pod red. J. Pokory i M. Zlata, Warszawa 1991, s. 86-88.
  • Pilch J., Leksykon zabytków architektury Dolnego Śląska. Warszawa 2005, s. 299.
  • Prace konserwatorskie na terenie województwa dolnośląskiego w l. 1979-1999, Wrocław 2005, s. 303-304.
  • Zabytki sztuki w Polsce. Śląsk, Warszawa 2006, s. 763.

Informacje ogólne

  • Rodzaj: kościół
  • Chronologia: pocz. XVII w.
  • Forma ochrony: rejestr zabytków
  • Adres: Sadków
  • Lokalizacja: woj. dolnośląskie, pow. wrocławski, gmina Kąty Wrocławskie - obszar wiejski
  • Źródło: Narodowy Instytut Dziedzictwa

Licencja:

zgłoś problem do konserwatora zabytków

Geoportal

Mapa Google

Zobacz także w najbliższej okolicy