Zespół kościoła par. pw. Świętego Krzyża, Rzeczyca Księża
Narodowy Instytut Dziedzictwa en

Zespół kościoła par. pw. Świętego Krzyża

Rzeczyca Księża

photo

Istotny dla architektury regionu przykład budownictwa sakralnego z XVIII w., z kościołem należącym do tzw. grupy „kraśnickiej” kościołów drewnianych.

Historia

Wieś Rzeczyca Księża (d. Plebania) wzmiankowana w źródłach od XIV wieku. Znajdował się tu folwark Kanoników Regularnych z Kraśnika, którzy ufundowali w 1742 r. obecny kościół (zapewne na miejscu wcześniejszego z 1611 roku). Po kasacie zakonu w 1864 r. opiekę sprawowali księża diecezjalni, w 1971 r. utworzono tu samodzielny ośrodek duszpasterski, a w 1985 r. samodzielną parafię. Kościół gruntownie restaurowany w 1872 roku. W 1874 r. wnętrze pokryto polichromią wykonaną przez Jana Rucińskiego. Kilkakrotnie remontowany w XX w., m.in.: gruntownie w 1931, w 1972 i 2010 - wymiana pokrycia dachu, 1985- wymiana szalunku (również na dzwonnicy), 1998 - konserwacja więźby dachowej, wymiana posadzki i belki tęczowej, 2009 - renowacja szalunku. Dzwonnica wybudowana zapewne w końcu XIX w. na miejscu wcześniejszej, początkowo o otwartej konstrukcji szkieletowej, następnie oszalowana.

Opis

Zespół kościelny złożony się z kościoła i dzwonnicy znajduje się w środkowej części wsi, w odległości ok. 100 m na północ od zabudowań wiejskich. Kościół zaliczany do tzw. grupy „kraśnickiej” kościołów drewnianych, których główną cechą jest bezwieżowa fasada. Świątynia orientowana, wzniesiona na planie składającym się z prostokątnego, jednonawowego korpusu, równego mu wysokością lecz węższego, zamkniętego trójbocznie prezbiterium oraz zakrystii przylegającej od północy do prezbiterium i nawy. Wejście główne poprzedza niewielka, niska kruchta. Kościół drewniany, zbudowany w konstrukcji wieńcowej, oszalowany, wzmocniony lisicami. Wnętrze nakryte płaskim stropem w nawie wspartym na dwu słupach. Więźba dachowa drewniana, stolcowa. Dachy pokryte blachą. Nad korpusem i prezbiterium dach dwuspadowy o wspólnej kalenicy, od wschodu zamknięty trójpołaciowo, nad kruchtą daszek dwuspadowy, nad zakrystią pulpitowy. Na kalenicy wielokondygnacyjna wieżyczka na sygnaturkę z latarnią. Elewacje oszalowane pionowo deskami z listwowaniem, pod okapami dekoracyjne listwy w formie lambrekinów; podwalina osłonięta daszkiem okapnikowym. Otwory okienne prostokątne, ośmiokwaterowe, w drewnianych opaskach. Wnętrze ozdobione XIX-wieczną polichromią figuralną. Ołtarze i pozostałe wyposażenie z XVII - XIX wieku. Dzwonnica wolno stojąca, wzniesiona na planie kwadratu, dwukondygnacjowa. Drewniana, konstrukcji słupowo-ramowej, oszalowana pionowo deskami z listwowaniem; nakryta rodzajem spłaszczonego, czteropołaciowego hełmu. Otwory dzwonowe prostokątne z żaluzjami, dzwon z 1776 roku.

Zabytek dostępny.

Oprac. Bożena Stanek-Lebioda, OT NID w Lublinie, 16.12.2014 r.

 

Bibliografia

  • Karta ewidencyjna. Kościół parafialny, p.w. Św. Krzyża. Rzeczyca Księża, oprac. Kiełboń Cz., 1991, Archiwum Wojewódzkiego Urzędu Ochrony Zabytków w Lublinie i Archiwum Narodowego Instytutu Dziedzictwa w Warszawie.
  • Karta ewidencyjna. Dzwonnica. Rzeczyca Księża, oprac. Kiełboń Cz., 1991, Archiwum WUOZ w Lublinie i Archiwum NID w Warszawie.
  • Górak J., Typy i formy drewnianej architektury sakralnej Lubelszczyzny, „Kwartalnik Architektury i Urbanistyki”, 1987, nr 3-4, s. 240-242.
  • Katalog Zabytków Sztuki w Polsce, t. VIII: Województwo lubelskie , z. 9: Powiat kraśnicki, oprac. Galicka I., Rowińska E., Warszawa 1961, s. 39-30.

Informacje ogólne

  • Rodzaj: kościół
  • Chronologia: 1742
  • Forma ochrony: rejestr zabytków
  • Adres: Rzeczyca Księża
  • Lokalizacja: woj. lubelskie, pow. kraśnicki, gmina Trzydnik Duży
  • Źródło: Narodowy Instytut Dziedzictwa

Licencja:

zgłoś problem do konserwatora zabytków

Geoportal

Mapa Google

Zobacz także w najbliższej okolicy