Zamek biskupów warmińskich, Reszel
Narodowy Instytut Dziedzictwa en

Zdjęcie panoramiczne tej lokalizacji jest niedostępne.

Zamek biskupów warmińskich

Reszel

photo

Przykład fortecy nadgranicznej.

Historia

Budowę obecnie istniejącego murowanego zamku rozpoczęto w 1350 roku, a ukończono około roku 1401. Założenie zamkowe oparto na planie prostokąta o wymiarach 45 x 48 m. Wykorzystując naturalne walory obronne na miejsce budowy warowni wybrano wysokie wzniesienie ze stroma skarpą wąwozu rzeki Sajny. Z inicjatora budowy zamku w Reszlu uważa się biskupa Jana I z Miśni. Ściany warowni zbudowano z cegieł, natomiast partie fundamentowe i część murów piwnicznych wzniesione zostały z kamienia polnego. Ponieważ budowa tak monumentalnego założenia architektonicznego wiązała się z ogromnym nakładem pracy i kosztami, wznoszenie zamku odbywało się etapami. W pierwszej fazie zbudowano dom wschodnio i część murów obwodowych. W latach 1360-1370 zbudowano pełen obwód warowni z niską wieżą narożną. Do roku 1400 zrealizowana została budowa skrzydła południowego i zachodniego oraz murowanych krużganków, powstało również przedbramie i nadbudowa wieży wzniesionej w poprzednim etapie. Na początku XV wieku wybudowano nową wieżę bramną i nadbudowano mury kurtynowe, jak również rozbudowano system obwarowań zewnętrznych, które w latach 1505-1533 zostały gruntownie zmodernizowane. Podczas rządów kardynała Andrzeja Batorego zamek został poddany kompleksowym pracom remontowo-budowlanym. Niewiele wiadomo, co się działo później z zamkiem. Wiadomo jedynie, że w drugiej połowie XVIII zamek utracił swe znaczenie, co przejawiało się min. w użytkowaniu jedynie niektórych pomieszczeń. Pod koniec XVIII w. pojawiła się informacja o przeznaczeniu go na więzienie, co spowodowało znaczne przekształcenia w podziale pomieszczeń zamkowych. Pożary, które wybuchły w roku 1806 i 1807 spowodowały poważne zniszczenia. Podjęta w latach 1822-1823 odbudowa powstrzymała postępującą destrukcje, lecz mimo to bezpowrotnie utracone zostały liczne, ważne elementy dawnej siedziby biskupów warmińskich. Po remoncie zamek stał się siedzibą zboru luterańskiego, co spowodowało kolejne przekształcenia. W okresie międzywojennym przystąpiono do kapitalnego remontu warowni, która znacznie ucierpiała na skutek czynników atmosferycznych, jak tez niewłaściwego użytkowania. Po remoncie na zamku znalazło swoją siedzibę muzeum regionalne. Po drugiej wojnie światowej przystąpiono do kolejnego remontu oraz przeprowadzono na zamku badania archeologiczne. W tym czasie obiekt stał się siedzibą Towarzystwa „Pojezierze”.

Opis

Czworoboczne założenie zamku w Reszlu składało się ze skrzydła wschodniego mieszczącego na piętrze pomieszczenia mieszkalne i kaplicę ze sklepieniem gwiaździstym. W skrzydle południowym mieściły się apartamenty biskupa, mały i duzy refektarz i pomieszczenie komornika. Dwie najwyzszekondygnacje obu skrzydeł pełniły funkcje magazynowe i obronne, na tomiast w przyziemiach znajdowały się pomieszczenia gospodarcze. Skrzydło wschodnie mieściło zbrojownię, kuchnię burgrabiego i pomieszczenia przeznaczone dla urzędników. W skrzydle południowym, na parterze znajdowała się kuchnia, browar i łaźnia. W zachodnim skrzydle zamku znajdowała się brama wjazdowa oraz budynki dwukondygnacyjne mieszczące pomieszczenia administracyjne oraz mieszkalne. Podobne przeznaczenie miały pomieszczenia skrzydła północnego. Zmiany sposobu użytkowania zamku, które miały miejsce w okresie późniejszym spowodowały liczne przekształcenia jego pierwotnej formy, szczególnie jeśli chodzi o wewnętrzne podziały pomieszczeń i ich wystrój. Mimo to warownia w dalszym ciągu imponuje swym monumentalnym charakterem.

Zamek jest siedzibą Oddziału Muzeum Warmii i Mazur. Mieści się tu również hotel i restauracja i galeria.

Oprac. Hanna Mackiewicz, OT NID w Olsztynie, 29.06.2014 r.

 

Bibliografia

  • Kajzer L., Kołodziejski S., Salm J. Leksykon zamków w Polsce, Warszawa 2001, s. 424-428.
  • Czubiel L., Zamki Warmii i Mazur, Olsztyn 1986, s. 73-81.
  • Rzempołuch A., Architektura zamków warmińskich w świetle najnowszych badań [w:] Folia Fromborcensia, 1992 R. 1, nr 1, s. 14-17.
  • Ciborowski M. Zamek w Reszlu, Reszel, 2001

Informacje ogólne

  • Rodzaj: zamek
  • Chronologia: 1350-1401
  • Forma ochrony: rejestr zabytków
  • Adres: Reszel
  • Lokalizacja: woj. warmińsko-mazurskie, pow. kętrzyński, gmina Reszel - miasto
  • Źródło: Narodowy Instytut Dziedzictwa

Licencja:

zgłoś problem do konserwatora zabytków

Geoportal

Mapa Google

Zobacz także w najbliższej okolicy