Budynek d. loży masońskiej, ob. Prokuratura Okręgowa, Radom
Narodowy Instytut Dziedzictwa en

Zdjęcie panoramiczne tej lokalizacji jest niedostępne.

Budynek d. loży masońskiej, ob. Prokuratura Okręgowa

Radom

photo

Budynek loży masońskiej „Jutrzenka Wschodząca” stanowi przykład architektury klasycystycznej z 1. poł. XIX w. na Mazowszu. Stanowi dzieło uznanego architekta Jakuba Kubickiego.

Historia

Stowarzyszenia wolnomularskie działały w ukryciu, dlatego formalnie loża nie była właścicielem nieruchomości. W dokumentach zapisano, że budynek należał do bogatego kupca radomskiego Jana Pusznika, prawdopodobnie członka „Jutrzenki”. Loża prowadziła szeroką działalność społeczną, charytatywną, a także patriotyczną wśród mieszkańców Radomia. Nie działa jednak długo, gdyż w 1821 r. wprowadzono carski zakaz tajnych zgromadzeń i w skutek tego nastąpiło rozwiązanie lóż w całym Królestwie Polskim. Od 1822 r. gmach zamieniono na lazaret wojskowy, następnie od 1863 r. mieściło się tu biuro urzędu powiatowego. W czasach II Rzeczpospolitej w budynku znajdował się sąd pokoju, a w latach 1939-1973 ponownie szpital. Od 1975 r. budynkiem zarządza prokuratura.

Opis

Dawny budynek loży znajduje się w centrum Radomia, frontem do dawnego traktu warszawskiego (ob. ul. Jacka Malczewskiego), obok zabytkowej poczty.

Obiekt wzniesiony jest na planie prostokąta z dostawioną od strony podwórka klatką schodową. Budynek dwukondygnacyjny z czterospadowym dachem krytym blachą. Fasada symetryczna, siedmioosiowa, z centralnie umieszczonym nad wejściem balkonem wspartym na kolumnach jońskich. Fasada przedzielona jest gzymsami, w części parteru boniowana. Okna ozdobione są opaskami i gzymsami nadokiennymi, na piętrze szczególnie okazałe z dekoracjami przedstawiającymi symbole wolnomularstwa (młotki w kartuszach herbowych). Od strony południowej do fasady przylega arkadowy wjazd na teren posesji za budynkiem.

Obiekt ogólnodostępny z zewnątrz.

oprac. Bartłomiej Modrzewski, NID OTW, 13-11-2015 r.

Bibliografia

  • R. Metzger, Masoni w Radomiu, http://radom.wyborcza.pl/radom/1,78404,838187.html?disableRedirects=true, dostęp: 13 listopada 2015.
  • Radom. Dzieje miasta w XIX i XX wieku, red. S. Witkowski, Warszawa 1985.
  • J. Szałygin, Dom - d. Loża Masońska - ob. Prokuratura Wojewódzka [karta ewidencyjna], Radom 1999.

Informacje ogólne

  • Rodzaj: budynek użyteczności publicznej
  • Chronologia: 1818 r.
  • Forma ochrony: rejestr zabytków
  • Adres: Jacka Malczewskiego 7, Radom
  • Lokalizacja: woj. mazowieckie, pow. Radom, gmina Radom
  • Źródło: Narodowy Instytut Dziedzictwa

Licencja:

zgłoś problem do konserwatora zabytków

Geoportal

Mapa Google

Zobacz także w najbliższej okolicy