Kościół parafialny pw. Narodzenia Najświętszej Marii Panny, Racławice
Narodowy Instytut Dziedzictwa en

Zdjęcie panoramiczne tej lokalizacji jest niedostępne.

Kościół parafialny pw. Narodzenia Najświętszej Marii Panny

Racławice

photo

Kościół parafialny pw. Narodzenia Najświętszej Marii Panny w Racławicach stanowi wybitny przykład późnogotyckiego, małopolskiego budownictwa drewnianego, który przetrwał do naszych czasów w prawie niezmienionej postaci. W świątyni zachowały się późnogotyckie detale ciesielskie - ostrołukowa, profilowana arkada tęczowa, kroksztyny wspierające okap dachu, profilowane portale i obramienia okienne o nadprożach wyciętych głównie w tzw. „ośli grzbiet”.

Historia

Według tradycji, w 1325 r. plebanem kościoła w Racławicach był Jan. W 1473 r. Iohanes Zak de Zawada sprawił tryptyk do racławickiego kościoła. Wiadomo również, że w XVI w. wieku wieś stanowiła własność króla, który był kolatorem kościoła, czy był również fundatorem Kościoła pw. Narodzenia Najświętszej Marii Panny zbudowanego w 1511 r. na miejscu starszego, nie wiadomo. Niską wieżę o konstrukcji słupowo-ramowej dobudowano do kościoła od zach. w końcu XVI w., zakrystię dostawiono od północy, a w XIX w. kruchtę od południa. W połowie XIX w. rozebrano soboty.

Opis

Racławicki kościół stoi zboczu niewielkiego wzniesienia, pośrodku wsi przy drodze, otaczający go cmentarzyk ogrodzony jest płotem z drewnianych bali. Widok na kościół od południowego-zachodu przysłania dzwonnica z 1930 r. oszalowana pionowymi deskami. Kościół pw. Narodzenia Najświętszej Marii Panny jest drewniany, zbudowany z drewna modrzewiowego, jednonawowy, wzniesiony według systemu więźbowo-zaskrzynieniowego, orientowany, z prezbiterium węższym od nawy, zamkniętym trójbocznie i niską wieżą od zachodu, o konstrukcji słupowo-ramowej. Wieża ma ściany zwężające się ku górze i kruchtę w przyziemiu. Świątynia jest kryta stromym dachem dwuspadowym, jednokalenicowym, pobitym gontem i zwieńczonym barokowym hełmem blaszanym z latarnią. Wieżę, także pobitą gontem, pokrywa trójspadowy daszek. Od północy do prezbiterium przylega zakrystia, od południa do nawy przylega późniejsza kruchta z szerokim okapem wspartym na kroksztynach. Szczególną cechą racławickiego kościoła jest zewnętrzny system zaczepów o charakterze sfazowanych kroksztynów, zespalających krokwie z tramami, co sporadycznie występuje przy najstarszych znanych nam budowlach. Modrzewiowy zrąb wsparty jest na kamiennej podmurówce i okryty szalunkiem z pionowo mocowanych desek. Wewnątrz zastosowano stropy płaskie z zaskrzynieniami w nawie. Najstarsze detale ciesielskie to półkoliście zamknięta arkada tęczowa (na belce tęczowej znajduje się grupa Ukrzyżowania pochodząca z czasu budowy kościoła), późnogotyckie portale z nadprożami wyciętymi w ośli grzbiet, drzwi do zakrystii okute skośną kratą, nadokienniki od wnętrza wykrojone w ośli grzbiet. Wnętrze pokrywa manierystyczna polichromia o układzie wielokwaterowym z cyklami pasyjnymi i maryjnymi oraz postaciami świętych z 1. połowy XVII w. Ołtarz główny i trzy boczne są późnobarokowe z połowy XVIII w. Ambona, chrzcielnica z czarnego dębnickiego marmuru i nagrobek niezidentyfikowanego rycerza są późnorenesansowe z XVII w. Na ścianach nawy zawieszone są fragmenty gotyckich ołtarzy, m.in. skrzydła z przedstawieniami czterech świętych dziewic i sceną zwiastowania z 1473 r. oraz gotycko-renesansowy tryptyk Świętej Rodziny ze scenami maryjnymi z 1520 r.

Obiekt dostępny z zewnątrz. W okresie wakacji obiekt dostępny od czwartku do soboty w godzinach od 9.00 do 18.00 z przerwą między 13.00 i 13.30. W niedzielę dostępny od 12.00 do 17.00.

Oprac. Tomasz Woźniak, OT NID w Krakowie, 01.08.2014 r.

Bibliografia

  • Chrzanowski T., Kornecki M., Sztuka Ziemi Krakowskiej, Kraków 1982.
  • Dyba O., Majka M., Zabytki architektury i budownictwa w Polsce. T. 18, cz. 2, Województwo krakowskie, Warszawa 1995.
  • Katalog Zabytków Sztuki w Polsce, T. 1, Województwo krakowskie, z. 6, Powiat krakowski, Warszawa 1953.
  • Kornecki M., Kościoły drewniane w Małopolsce, Kraków 1999.
  • Krasnowolski B., Leksykon zabytków architektury Małopolski, Warszawa 2013.
  • Kutaś P., Szlak architektury drewnianej w Małopolsce, Zakrzów 2014.
  • Tomczyk K., Dzieje wsi i parafii Racławice, Kraków 2000.

Informacje ogólne

  • Rodzaj: kościół
  • Chronologia: 1511 r.
  • Forma ochrony: rejestr zabytków
  • Adres: Racławice 54
  • Lokalizacja: woj. małopolskie, pow. krakowski, gmina Jerzmanowice-Przeginia
  • Źródło: Narodowy Instytut Dziedzictwa

Licencja:

zgłoś problem do konserwatora zabytków

Geoportal

Mapa Google

Zobacz także w najbliższej okolicy