Prawosławna cerkiew par. pw. Narodzenia św. Jana Chrzciciela, Nowa Wola
Narodowy Instytut Dziedzictwa en

Zdjęcie panoramiczne tej lokalizacji jest niedostępne.

Prawosławna cerkiew par. pw. Narodzenia św. Jana Chrzciciela

Nowa Wola

photo

Cerkiew w typie tzw. rosyjsko-bizantyńskim, charakteryzująca się bogatym, misternym zdobnictwem z wycinanych w deskach ażurowych ornamentów oraz trójdzielną bryłą. Typ ten był szeroko rozpowszechniony w 2. poł. XIX w. na terenach obwodu białostockiego.

Historia

Parafia unicka Narodzenia NMP w Nowej Woli została ufundowana w 1743 r. przez Annę Radziwiłłową. Na początku XIX stulecia kolatorem cerkwi był Michał hr. Dziekański, właściciel pobliskiego Hieronimowa. W 1839 r. parafia przyjęła prawosławie. Być może w tym okresie zmieniono wezwanie cerkwi na św. Michała Archanioła. Ze względu na nieduże rozmiary i zły stan zachowania świątyni, w 1906 r. położono kamień węgielny pod budowę nowej cerkwi pw. Narodzenia św. Jana Chrzciciela. W 1908 r. nastąpiła jej konsekracja. Stara cerkiew wraz z plebanią spłonęły w 1915 roku. W latach 1949 i 1960 przeprowadzono remonty świątyni. W 1991 r. miał miejsce kapitalny remont cerkwi w obrębie konstrukcji ścian i dachu, przeprowadzono tez odgrzybianie i malowanie ścian wew. i zewnątrz.

Opis

Cerkiew usytuowana w centrum wsi, przy skrzyżowaniu dróg Michałowo - Suszcza i Hieronimowo - Juszkowy Gród, na cmentarzu ogrodzonym kamiennym murem z trójprzelotową bramą. Prezbiterium skierowana na południowy-wschód. Styl: tzw. rosyjsko-bizantyński.

Trójdzielna, złożona z nawy na rzucie krzyża łacińskiego, trójbocznie zamkniętego prezbiterium oflankowanego dwoma pomieszczeniami pomocniczymi i kruchty na rzucie prostopadle usytuowanego prostokąta zwieńczonej dzwonnicą - czworobocznej w dolnej i ośmiobocznej w górnej kondygnacji. Przed wejściem głównym i wejściami bocznymi w nawie ganki wsparte na kolumienkach. Nad częścią centralną nawy ośmioboczny bęben o ścianach zamkniętych trójkątnymi szczytami zwieńczony latarnią z cebulastą kopułą. Prezbiterium nakryte dachem pięciopołaciowym z kopułką, pomieszczenia pomocnicze dachami pulpitowymi, poszczególne części nawy, ganki i kruchta - dwuspadowymi, hełm dzwonnicy ostrosłupowy z kopułką. Drewniana, w konstrukcji zrębowej, na kamiennej podmurówce. Dachy kryte blachą. Szalowana wew. i zewn. Okna wielokwaterowe. Podłogi i stropy drewniane. Elewacje szalowane do wysokości okien w jodełkę, wyżej poziomo. Szczyty odeskowane pionowo, końce desek zaokrąglone. Węgły odeskowane, gzymsy podokienne listwowe. Wiatrownice wycinane w ząbki. Okna w opaskach, z nadokiennikami wycinanymi w ząbki; w dolnej partii ścian prostokątne, w bębnie i szczytach zakończone trójkątnie. Ganki zdobione ażurowymi dekoracjami. Ścianki najwyższej kondygnacji dzwonnicy ujęte filarkami.

Wnętrze: część centralna nawy wydzielona parawanowymi ściankami na podwójnych kolumienkach, przekryta pozorną ośmiopołaciową kopułą na żaglach, doświetloną latarnią. Pozostałe części cerkwi przekryte stropami płaskimi. Prezbiterium oddzielone ikonostasem. Z kruchty wydzielone dwa pomieszczenia pomocnicze; w jej drugiej kondygnacji chór muzyczny. Wyposażenie z pocz. XX w.: drewniany neobarokowy ikonostas i cztery kiwoty.

Obiekt dostępny dla zwiedzającyh.

Oprac. Grażyna Rogala, OT NID w Białymstoku, 18.12.2014 r.

Bibliografia

  • Keczyńscy E. i A., Drewniane cerkwie Białostocczyzny, Białystok - Białowieża (1998) 1999, nr kat. 47.
  • Nos L., Monografia gminy Michałowo, Białystok 1996, str. 172-173.
  • Nos L., Przewodnik po gminie Michałowo, Białystok 1999, str. 75-76.
  • Sosna G., Troc-Sosna A., Cerkiewna własność ziemska na Białostocczyźnie w XV-XX wieku, Białystok 2004, str. 645-651.
  • http://www.przegladprawoslawny.pl/articles.php?id_n=2364&id=8

Informacje ogólne

  • Rodzaj: cerkiew
  • Chronologia: 1906-1908
  • Forma ochrony: rejestr zabytków
  • Adres: Nowa Wola
  • Lokalizacja: woj. podlaskie, pow. białostocki, gmina Michałowo - obszar wiejski
  • Źródło: Narodowy Instytut Dziedzictwa

Licencja:

zgłoś problem do konserwatora zabytków

Geoportal

Mapa Google

Zobacz także w najbliższej okolicy