Zamek, Poznań
Narodowy Instytut Dziedzictwa en

Zdjęcie panoramiczne tej lokalizacji jest niedostępne.

photo

Zamek w Przedczu stanowił ważny element wielkopolskiej sieci architektury obronnej wzniesionej nakładem króla Kazimierza Wielkiego.

Historia

Przedecz po raz pierwszy wzmiankowany został w 1136 roku. Data uzyskania praw miejskich nie jest znana, po raz pierwszy jako miasto Przedecz był wymieniony w dokumencie wystawionym w 1383 roku. Nowy dokument lokacyjny został wydany po pożarze miasta w 1558 roku przez króla Zygmunta Augusta. W miejscu późniejszego zamku zlokalizowany był pierwotny gród drewniano-ziemny, który w czasie wojny polsko-krzyżackiej w 1329 r. został zdobyty przez oddział komtura Ottona von Lutterberga i zniszczony. W 1343 r. Przedecz powrócił we władanie polskie. Zgodnie z przekazem Janka z Czarnkowa król Kazimierza Wielkiego wzniósł w tym miejscu do 1360 r. nowy, murowany zamek. Na pocz. XV w. kasztelan wiślicki, Florian z Korytnicy objął zamek w dzierżawę. Budowlę, która popadła późniejszych latach w ruinę, odbudował od nowa w poł. XV w. starosta Wojciech Korytnicki. W 1789 r. zamek znajdował się w stanie kompletnej ruiny. Na jego miejscu w latach 1824-1828 wzniesiono kościół ewangelicki, wykorzystując elementy kompleksu obronnego. Kościół po 1945 r. użytkowany był przez Gminna Spółdzielnie „Samopomoc Chłopska” jako magazyn zbożowy. W 1960 roku kościół zaadaptowany został na cele kulturalno-oświatowe, od 1977 r. mieści się w nim dom kultury, izba muzealna oraz restauracja. Przy okazji adaptacji przeprowadzono prace konserwatorskie, które pozwoliły wyeksponować zachowane relikty zamku.

Opis

Lustracja z 1565 r. opisuje zamek jako otoczony murem z blankami, w którym mieściła się wieża bramna, z domem mieszkalnym z dwiema kondygnacjami piwnic i trzema kondygnacjami nadziemia oraz umiejscowiona w narożniku okrągłą, murowana wieża, pełniąca funkcje więzienia. Przy zamku znajdowały się drewniane budynki przygródka. We wzniesionym na miejscu zamku kościele ewangelickim zachowane zostały sklepienia piwnic domu mieszkalnego i okrągłą wieżę przebudowaną na dzwonnicę. Pozostałości piwnic obejmują przestrzeń o wymiarach 11,5 na 24 metry. Cokół dzwonnicy, który stanowią relikty wieży, ma średnicę 7,5 i wysokość 8 metrów.

Zamek dostępny dla zwiedzających z zewnątrz.

Oprac. Tomasz Łuczak, OT NID Poznań, 18-04-2017 r.

Bibliografia

  • Guerquin Bohdan, Zamki w Polsce, Warszawa 1974, s. 242-243.
  • Katalog zabytków sztuki w Polsce, t. 5, Woj. wielkopolskie, red. Ruszczyńska Teresa, Sławska Aniela, z. 17, Pow. kolski, opr. Chrzanowski Tadeusz, Kornecki Marian, Samek Jan, Warszawa 1958, s. 15.
  • Tomala Janusz, Murowana architektura romańska i gotycka w Wielkopolsce, t. 2: Architektura obronna, Kalisz 2011, s. 278-282.
  • Wielkopolska. Słownik krajoznawczy, red. Łęcki Włodzimierz, Poznań 2002, s. 288-289.
  • Maluśkiewicz Piotr, Województwo konińskie. Szkic monograficzny, Warszawa-Poznań 1983, s. 252-255.
  • Maluśkiewicz Piotr, Ziemia konińska. Przewodnik turystyczny, Konin 2002, s. 130-131.
  • Przedecz - baszta, Karta ewidencyjna (zielona), oprac. J. Kowalewski, 1961, Archiwum Wielkopolskiego Wojewódzkiego Konserwatora Zabytków w Poznaniu - Delegatura w Koninie.
  • Przedecz - ruiny zamku (murów obronnych), Karta ewidencyjna (zielona), oprac. Alojzy Chabała, Jerzy Szmyt, 1966, Archiwum Wielkopolskiego Wojewódzkiego Konserwatora Zabytków w Poznaniu - Delegatura w Koninie.

Informacje ogólne

  • Rodzaj: zamek
  • Chronologia: 1360 r.
  • Forma ochrony: rejestr zabytków
  • Adres: Poznań
  • Lokalizacja: woj. wielkopolskie, pow. Poznań, gmina Poznań
  • Źródło: Narodowy Instytut Dziedzictwa

Licencja:

zgłoś problem do konserwatora zabytków

Geoportal

Mapa Google

Zobacz także w najbliższej okolicy