Pałac, d. zamek, Polska Cerekiew
Narodowy Instytut Dziedzictwa en

Zdjęcie panoramiczne tej lokalizacji jest niedostępne.

photo

Pałac w Polskiej Cerekwi zbudowany został na początku XVII wieku przez Jerzego v. Oppersdorf, a od ok. połowy XVII wieku stał się jedną z siedzib rodu von Gaschin, których majątek obejmował również Żyrową, Turawę, Kietrz, Olesno, Kożuchów, Woźniki i Bażanowice.

Historia

Pałac w Polskiej Cerekwii zbudowany został w 1617 roku przez Fryderyka v. Oppersdorfa w miejscu, gdzie pierwotnie znajdowała się gotycka siedziba rycerska. Swoją późnorenesansową sylwetkę zachował aż do końca XIX wieku, kiedy to za sprawą Eberharda Matuszki gruntownie go odnowiono i przebudowano. W 1945 roku został spalony i od tego czasu, aż do początku XXI wieku pozostał nieużytkowany. Od ok 2010 trwają przy nim prace badawcze, konserwatorskie i budowlane mające na celu przywrócenie mu pierwotnego wyglądu. W 2014 roku zakończony został pierwszy etap prac budowlanych

Opis

Pałac zbudowany został w centrum miejscowości tuż przy drodze z Reńskiej Wsi do Raciborza. Położony jest na terenie parku, który od wschodu i południa pierwotnie miał charakter krajobrazowy. Otoczony był fosą, której zarys zachował się do dnia dzisiejszego. Na wschód od pałacu znajduje się staw, po stronie zachodniej znajdują się kolejno: budynek bramny w wieżą i narożnymi basztami, oraz kościół parafialny. Pałac wybudowany został na planie prostokąta z dłuższym bokiem na osi wschód-zachód. Pierwotnie była to budowla trójskrzydłowa z murem kurtynowym rozpiętym pomiędzy dwoma narożnymi, ośmiobocznymi wieżami (do zachodu) i wewnętrznym dziedzińcem. W XVIII wieku pałac został przykryty dachem mansardowym, zaś dziedziniec zamieniony został na centralną salę reprezentacyjną. Trójkondygnacyjne skrzydła pałacu są podpiwniczone i zachowały się w nich gotyckie cegły, które pozostały prawdopodobnie po wcześniejszej siedzibie. Wieże są o kondygnację wyższe od korpusu. Nakryte są odtworzonymi hełmami. Elewacje północna i południowa są 7-osiowe o nieregularnym rytmie otworów okiennych. Elewacja frontowa jest 5-osiowa (1:3:1) z dekoracyjnym portalem na osi, natomiast elewacja wschodnia, poprzedzona nowszym tarasem i schodami, jest 6-osiowa Pałac zwieńczony są gzymsem koronującym, powyżej którego, za wyjątkiem elewacji północnej, znajdują się trójkątne szczyty o podziałach gzymsami i pilastrami (odtworzone). Na elewacjach zachowały się również fragmenty pierwotnej dekoracji sgraffitowej z ok 1617 r. Podczas ostatnich prac budowlanych częściowo zostały odtworzone sklepienia kolebkowe z lunetami, lecz w większości pomieszczeń położone zostały współczesne stropy. Zmieniona też została pierwotna organizacja pomieszczeń np. zlikwidowano klatki schodowe w wieżach, a główną klatkę schodową, znajdującą się w skrzydle południowym, rozpięto wokół szybu windy.

Zabytek dostępny.

Oprac. Aleksandra Ziółkowska, OT NID w Opolu, 28.07.2015 r.

 

Bibliografia

  • Katalog zabytków sztuki w Polsce, t. VII: Województwo opolskie, z. 5: Powiat kozielski, red. T. Chrzanowski, M. Kornecki, Warszawa 1965, s. 50-52.
  • Zapomniane zabytki. Dwory i pałace wiejskie południowej Polski. Śląsk Opolski, t.2 , E. Molak, I. Racławicki, Opole 2011, 231-240
  • Karta ewidencyjna zabytku architektury - Pałac, d. zamek, Polska Cerekiew, oprac. D. Stoces, 2004, Arch. WUOZ w Opolu

Informacje ogólne

  • Rodzaj: pałac
  • Chronologia: 1617
  • Forma ochrony: rejestr zabytków
  • Adres: Polska Cerekiew
  • Lokalizacja: woj. opolskie, pow. kędzierzyńsko-kozielski, gmina Polska Cerekiew
  • Źródło: Narodowy Instytut Dziedzictwa

Licencja:

zgłoś problem do konserwatora zabytków

Geoportal

Mapa Google

Zobacz także w najbliższej okolicy