Kościół par. pw. Narodzenia Najświętszej Panny Marii, Piaseczno
Narodowy Instytut Dziedzictwa en

Zdjęcie panoramiczne tej lokalizacji jest niedostępne.

Kościół par. pw. Narodzenia Najświętszej Panny Marii

Piaseczno

photo

Kościół należy do najcenniejszych zabytków architektury na Pomorzu. Poprzez swą gotycką architekturę związany jest z fundacją krzyżacką, w XVII w. - dzięki patronatowi starosty gniewskiego, późniejszego króla Jana III Sobieskiego - odzyskał świetność po zniszczeniach wojennych. Od wieków kościół słynie jako sanktuarium maryjne - kult figury Matki Boskiej z Dzieciątkiem oficjalnie zatwierdzony w 1649 r.

Historia

Parafia w Piasecznie należy do najstarszych na Pomorzu Gdańskim, jej erygowanie w 1220 r. związane jest z działalnością hiszpańskiego zakonu kalatrawensów. Z fundacji wielkiego mistrza Heinricha Dusemera, w 1348 r. rozpoczęto budowę kościoła (prezbiterium). W 2 poł. XIV w. wzniesiono przesklepiony, trójnawowy korpus, w początkach XV w. powstała zakrystia i wieża. W okresie drugiej wojny szwedzkiej (lata 20. XVII w.) kościół zostały uszkodzony. W 1676 r. król Jan III Sobieski, jako starosta gniewski, sfinansował jego odbudowę (budowniczy Bartel Ranisch wykonał nowe sklepienia i kryptę grzebalną pod prezbiterium). W 2 ćw. XVIII w. nadbudowana została wieża (nowy hełm i mechanizm zegarowy), w latach 1755-59 dobudowano dwie boczne kaplice i kompletnie wyposażono wnętrze.

Opis

Kościół usytuowany w centrum wsi, na wzgórzu, przy głównej drodze wiejskiej. Orientowany, otoczony cmentarzem przykościelnym z murem ogrodzeniowym i starodrzewem. Kościół gotycki z barokowymi kaplicami i górnymi kondygnacjami wieży. Kościół halowy, trójnawowy, czteroprzęsłowy z węższym, dwuprzęsłowym prezbiterium zamkniętym wielobocznie. Od zachodu kwadratowa wieża, od północy przy prezbiterium prostokątna zakrystia. Barokowe kaplice św. Józefa i MB Szkaplerznej (na nieregularnych rzutach zbliżonych do czworoboku) usytuowane po obu stronach naw. Bryła rozczłonkowana złożona z wysokiej, trzykondygnacyjnej wieży z hełmem, korpusu nawowego nakrytego wysokim dwuspadowym dachem, prezbiterium o niższym od korpusu, dwuspadowym dachu wielobocznie zamkniętym od wschodu i dwóch wysokich kaplic z dachami prostopadłymi do kalenicy nawy. Świątynia wzniesiona z cegły na kamiennej podmurówce, elewacje licowane cegłą (wątek gotycki), w obrębie kaplic elewacje tynkowane. W nawie głównej i w prezbiterium sklepienie gwiaździste, w nawach bocznych sklepienia krzyżowo-żebrowe, w zakrystii kolebkowe, w kruchcie pod wieżą kryształowe. Dachy o konstrukcji drewnianej, kryte dachówką ceramiczną, hełm kryty blachą. Ceglane elewacje korpusu i prezbiterium z wyodrębnioną częścią cokołową, rzędem wysokich ostrołukowych okien w tynkowanych, rozglifionych ościeżach i płaskim fryzem pod gzymsem wieńczącym. W obrębie prezbiterium fryz ceramiczny z inskrypcją (gotycka minuskuła). Szczyty korpusu nawowego schodkowe, z ostrołukowymi blendami, lizenami przechodzącymi w sterczyny i ażurowymi wimpergami. Gotycki partie wieży dekorowane gzymsami i blendami, w elewacji zachodniej ostrołukowy portal. W elewacjach kaplic naroża podkreślone płaskimi lizenami, szczyty - spływami wolutowymi. Wnętrze korpusu nawowego dzielone dwoma rzędami ośmiobocznych, tynkowanych filarów wspierających ostrołukowe arkady; sklepienia naw dekorowane barokowymi sztukateriami (B. Ranisch). Wyposażenie ruchome z 2 poł. XVIII w. wyróżnia się swym bogactwem i jednorodnością stylową. Najstarszym obiektem jest otoczona kultem drewniana, czternastowieczna figura MB z Dzieciątkiem.

Zabytek dostępny. Zwiedzanie wnętrza przed i po nabożeństwach.

Oprac. Krystyna Babnis, OT NID w Gdańsku, 31.10.2014 r.

Bibliografia

  • Sanktuarium Maryjne w Piasecznie na kartach historii, red. B. Murawska i B. Badziong, Gniew 2009.
  • Wiśniewski J., Parafia i sanktuarium maryjne w Piaseczne w okresie nowożytnym (XVI-XVIII w.), Gniew 2008.

Informacje ogólne

  • Rodzaj: kościół
  • Chronologia: 2 ćw. XIV - początek XV w.
  • Forma ochrony: rejestr zabytków
  • Adres: Piaseczno
  • Lokalizacja: woj. pomorskie, pow. tczewski, gmina Gniew - obszar wiejski
  • Źródło: Narodowy Instytut Dziedzictwa

Licencja:

zgłoś problem do konserwatora zabytków

Geoportal

Mapa Google

Zobacz także w najbliższej okolicy