Narodowy Instytut Dziedzictwa en
photo

Wielofazowy pałac, wyrosły z renesansowego dworu, którego czytelne relikty zachował w bryle i elementach wystroju. Obiekt związany z arystokratycznymi rodami von Schaffgotsch oraz von Reuss. Stanowi dobry przykład ewolucji śląskiej siedziby szlacheckiej na przestrzeni wieków.

Historia

Obiekt wzniesiony w 1570 r. przez Caspara Schaffgotscha jako dwór. Od 1611 r. był siedzibą dóbr kowarskich, gdzie rezydował zarządca (burgrabia). W 1634 r., mocno uszkodzony podczas wojny trzydziestoletniej, został odebrany Hansowi Ulrichowi von Schaffgotsch, a w roku 1639 stał się własnością Hermanna von Czernin (Prokopa z Chudenic), pozostając w rękach rodu przez ponad 100 lat. Spłonął w 1670 r. W 1 poł. XVIII w. dobudowano skrzydło i budynek bramny obok wieży. W latach 1826-1945 własność książąt von Reuss. W 1861 r. dwór rozbudowano, a po kolejnym pożarze - z 1870 r. - dokonano następnych zmian w wyglądzie. W 1878 r. obiekt powiększono przekształcając w pałac poprzez dobudowę nowych pomieszczeń w stylu angielskiego neogotyku. W roku 1913 rozbudowa o drugie skrzydło mieszkalne, utrwalająca znaną obecnie postać budowli. Pałac remontowano w latach sześćdziesiątych, siedemdziesiątych oraz pod koniec XX w. Od 1996 r. jest własnością prywatną i stanowi mieszkanie właściciela.

Opis

Pałac zlokalizowany peryferyjnie w północnej części miasta, w oddaleniu od jego zabudowy, od której oddziela go park ze stawem. Utrzymany w stylu neogotyckim i neorenesansowym, z czytelnymi reliktami renesansowymi. Rezydencja złożona z dwóch skrzydeł, dwu- i trzykondygnacyjnego z użytkowo-mieszkalnymi poddaszami oraz nieco wyższej, czterokondygnacyjnej wieży z budynkiem bramnym, a także oficyn, m.in. wozowni. Bryła mocno rozczłonkowana, komponowana addycyjnie, kryta odrębnymi dachami, głównie dwuspadowymi. Elewacje tynkowane, z dekoracyjnymi szczytami o wolutowych spływach, artykułowane za pomocą lizen. Zachowane prostokątne okna w obramieniach fasciowych z nadprożami. Na parterze jednego ze skrzydeł fragment zamurowanej, dwuarkadowej loggii z pilastrami o korynckich kapitelach. W jednej z arkad tarcza herbowa rodziny von Zedlitz. W przyziemiu wieży profilowany portal kamienny, wyżej niewielkie okna w fasciowych oprawach. W dwukondygnacyjnym budynku bramnym szeroki przejazd ujęty portalem z łukiem Tudorów, nad którym duże trójdzielne okno w profilowanym obramieniu kamiennym. Wnętrza o nieregularnym układzie. W części pomieszczeń parteru zachowane sklepienia krzyżowe oraz kolebkowe z lunetami, a w skrzydle północnym także sklepienia żaglaste na gurtach. W pomieszczeniach pięter stropy. Zachowane boazerie z 1 poł. XIX w.

Przy pałacu park krajobrazowy z ostatniej ćwierci XIX w. o powierzchni 4,71 ha, z rzadkimi gatunkami drzew i krzewów. Po wschodniej stronie obiektu pawilon dla orkiestry utrzymany w stylu tyrolskim.

Budynek jest własnością prywatną. Dostępny jedynie z zewnątrz.

Oprac. Piotr Roczek, 02.06.2015 r.

Bibliografia

  • Słownik Geografii Turystycznej Sudetów. T. 5 Rudawy Janowickie, red. M. Staffa, Wrocław 1998, s. 237-239,
  • Wojciech Kapałczyński, Piotr Napierała, Zamki, pałace i dwory Kotliny Jeleniogórskiej, Jelenia Góra-Wrocław 2005, s. 84-88,
  • Romuald Łuczyński, Zamki, dwory i pałace w Sudetach, Legnica 2008, s. 270-275
  • Zabytki sztuki w Polsce. Śląsk, Warszawa 2006, s. 440,
  • Zamki i dwory obronne w Sudetach, T. II Księstwo jaworskie, Wrocław 2009, s. 292-293.
 

Informacje ogólne

  • Rodzaj: pałac
  • Chronologia: 2. poł. XVI w.
  • Forma ochrony: rejestr zabytków
  • Adres: Zamkowa 1, Kowary
  • Lokalizacja: woj. dolnośląskie, pow. jeleniogórski, gmina Kowary
  • Właściciel praw autorskich do opisu: Narodowy Instytut Dziedzictwa

Licencja:

Mapa Google

Geoportal

Zobacz także w najbliższej okolicy