Kościół poewangelicki, ob. par. pw. Niepokalanego Poczęcia Najświętszej Maryi Panny, Orchowo
Narodowy Instytut Dziedzictwa en

Kościół poewangelicki, ob. par. pw. Niepokalanego Poczęcia Najświętszej Maryi Panny

Orchowo

photo

Kościół poewangelicki, ob. katolicki p.w. Niepokalanego Poczęcia Najświętszej Maryi Panny stanowi dominantę dawnej osady Komisji Kolonizacyjnej w Orchowie Górnym. Zbudowany w latach 1898-1900 nawiązuje do stylu gotyku pomorskiego.

Historia

Pierwsze wzmianki o Orchowie datowane są już na lata 1247 - 1369. W 1369 Orchowo znajdowało się w posiadaniu chorążego gnieźnieńskiego Mikołaja z rodu Rogalów i jego żony Katarzyny. W 1506 r. otrzymało prawa miejskie od właściciela Jerzego Krupskiego. Lokacja nie powiodła się. W 1895 r. Komisja Osiedleńcza wykupiła od Ludwika Grave dobro rycerskie Orchowo Górne i przystąpiła do budowy wzorcowego osiedla dla osadników niemieckich. Pozostała po nich architektura i rozplanowanie wzorcowej osady, jaką miała być kolonia niemiecka w Orchowie. Zakupioną ziemię podzielono na regularne parcele różnej wielkości. W centrum osady wytyczono prostokątny plac, a przy nim skrzyżowanie głównych dróg. Przy tym skrzyżowaniu (ob. ulic Kościuszki, Wyzwolenia, Powstańców Wielkopolskich i Lipowej) wybudowano zespół budynków użyteczności publicznej, w skład których weszły: kościół, dom pastora, dom wójta, dom lekarza, gospoda, poczta i szkoła. Kościół poewangelicki wybudowany został w stylu neogotyckim w latach 1895-1900 dla gminy ewangelickiej. Po 1945 świątynię przejęła wspólnota katolicka. Do 2001 służył jako kościół filialny parafii Wszystkich Świętych. Od 2001 jest świątynią parafialną parafii Chrystusa Dobrego Pasterza. W jego kruchcie jest umieszczone epitafium ks. Mariana Lapisa (1906-42), zamęczonego w obozie koncentracyjnym w Dachau. W 2002 r. przeprowadzono remont wieży, w 2007 r. kapitalny remont dachu nad nawą główną świątyni, w 2008 r. remont konstrukcji stropu drewnianego nad nawą główną kościoła i jego pomalowanie, w 2010 r. przeprowadzono odwodnienie świątyni i wyłożono brukiem drogi procesyjnej, postawiono nowy płot i założono zieleń, w 2011 r. położono nową granitową posadzkę w prezbiterium.

Opis

Kościół poewangelicki w Orchowie, położony jest na parceli u zbiegu ulic Kościuszki i Powstańców Wielkopolskich. Kościół zbudowano w latach 1898-1900 dla gminy ewangelickiej Orchowa. Jest to budynek murowany z cegły na kamiennym cokole, jednonawowy, z węższym i niższym prezbiterium zamkniętym prosto od strony północnej oraz z masywną wieżą w osi fasady po stronie południowej. Od strony zachodniej do prezbiterium przylega zakrystia. Kościół nakryty dachem dwuspadowym, kwadratowa wieża nakryta dachem o formie ostrosłupa. Elewacje boczne zdobią ostrołukowe okna, w elewacjach wieży dodatkowo w części środkowej ostrołukowe otynkowane płyciny. Elewacja północna z oknem ostrołukowym o formie stylizowanego triforium ze sterczynami w trójkątnym zamknięciu szczytu. Wewnątrz empora wsparta na dwóch prostokątnych słupach. Wyposażenie kościoła pochodzi z czasów powojennych. Na północ od kościoła znajduje się dawna pastorówka, wzniesiona wraz z budową kościoła w 1898 r., obecnie dom parafialny. Zbudowana z cegły na podmurówce z ciosanego kamienia polnego, na rzucie litery L. Podpiwniczona, ściany częściowo otynkowane. Nakryta dachem wielopołaciowym. Główne wejście od strony kościoła poprzedzone drewnianą werandą zdobioną snycersko, nakrytą dachem naczółkowym. Od strony ul. Powstańców Wielkopolskich otwarta loggia. Wokół kościoła i pastorówki zachowane częściowo murowano-metalowe i metalowe ogrodzenie z pocz. XX w.

Zabytek dostępny. Porządek Mszy św.: niedziele: 8.30, 11.45, 18.00.

oprac. Beata Marzęta, OT NID w Poznaniu, 18-11-2015 r.

Bibliografia

  • Kasprzak K., Raszka B., Powidzki Park Krajobrazowy, Poznań 2010, s. 157-162
  • Maluśkiewicz P., Województwo konińskie, Warszawa-Poznań, 1983, s. 241-242
  • Maluśkiewicz P., Ziemia konińska. Przewodnik turystyczny, Konin 2002, s. 124
  • Wielkopolska Słownik Krajoznawczy, Poznań 2002, s. 238

Informacje ogólne

  • Rodzaj: kościół
  • Chronologia: 1898 - 1900
  • Forma ochrony: rejestr zabytków
  • Adres: Kościuszki/Powstańców Wlkp. , Orchowo
  • Lokalizacja: woj. wielkopolskie, pow. słupecki, gmina Orchowo
  • Właściciel praw do opisu: Narodowy Instytut Dziedzictwa

Licencja:

zgłoś problem do konserwatora zabytków

Geoportal

Mapa Google

Zobacz także w najbliższej okolicy