Stara Synagoga, ob. redakcja TVP Opole, Opole
Narodowy Instytut Dziedzictwa en

Zdjęcie panoramiczne tej lokalizacji jest niedostępne.

Stara Synagoga, ob. redakcja TVP Opole

Opole

photo

Dawna synagoga reprezentuje nurt historyzujący w architekturze synagogalnej XIX w. Przez pół wieku służyła gminie żydowskiej, a przez następne półwiecze mieściła znaną na Śląsku drukarnię.

Historia

Synagogę zbudowano w 1841 r. przy ówczesnej Hospitalstrasse; do tego czasu nabożeństwa odprawiano w prywatnych domach, a także w Sali należącej do klasztoru minorytów, pod przewodnictwem starszych gminy. Pierwszego rabina gmina opolska zatrudniła w 1847 r., 5 lat po poświęceniu synagogi przez wrocławskiego rabina Abrahama Geigera. Na parterze mieściły się szkoła i administracja gminy, na piętrze sala modlitw. W 1893 r. do budynku od płd.-zach. dostawiono 2 ryzality proj. wrocławskiego architekta Feliksa Henry’ego. Budynek przestał wystarczać coraz liczniejszej społeczności, w 1895 r. rozpoczęto więc budowę Nowej Synagogi wg proj. wspomnianego Henry’ego przy Hafenstrasse (ob. ul. Piastowskiej). Ogromne koszty inwestycji zmusiły gminę do sprzedaży synagogi przy ul. Szpitalnej i tak w styczniu 1897 r. stała się własnością prywatnego właściciela. Ostatnie nabożeństwo w Starej Synagodze, połączone z uroczystym przeniesieniem zwojów Tory i sprzętów liturgicznych do nowej bożnicy miało miejsce 21-06-1897 r. Nowi właściciele, znana na Śląsku drukarska rodzina Raabe, urządzili w budynku d. synagogi swój zakład litograficzny: na parterze znalazły się maszyny drukarskie, a piętro zaadaptowano na introligatornię, zecernię i magazyn. W Muzeum Śląska Opolskiego w Opolu można zobaczyć kamień litograficzny z ok. 1920 r., m.in. z przedstawieniem d. synagogi, jedyny zachowany element wyposażenia zakładu. Po II wojnie światowej znajdowały się tu biura Polskiej Partii Robotniczej, a następnie księgarnia i magazyn. W l. 1970-1972 wnętrze zostało znacznie przekształcone, m.in. przez wprowadzenie dźwigu towarowego. Obecnie jest to siedziba redakcji TVP Opole.

Opis

Synagoga znajduje się w zwartej zabudowie kamienic, tuż nad Młynówką. Zbudowana w konstrukcji murowanej, na planie prostokąta z 2 ryzalitami; dwukondygnacyjna i nakryta dwuspadowym dachem. Otynkowane elewacje utrzymane są w stylu arkadowym, dawniej z niewielkimi hełmami wieńczącymi szczyty. Zachowane są fragmenty witrażowego szklenia okien. Wnętrza mają znacznie przekształcony układ funkcjonalno-przestrzenny.

Wnętrza budynku dostępne za zgodą użytkownika.

Oprac. Joanna Szot, OT NID w Opolu

 

Bibliografia

  • Karta ewidencyjna, Budynek magazynowy, d. synagoga, oprac. Z. Łabęcki, 1986, WUOZ w Opolu
  • Bergman E., Jagielski J., Zachowane synagogi i domy modlitwy w Polsce. Katalog, Warszawa 1996
  • Borkowski M., Gmina żydowska w Opolu w latach 1812-1944, Opole 2009.
  • Steinert A., Geschichte der Juden In Oppeln, Oppeln 1922

Informacje ogólne

  • Rodzaj: synagoga
  • Chronologia: 1841
  • Forma ochrony: rejestr zabytków
  • Adres: Szpitalna 1, Opole
  • Lokalizacja: woj. opolskie, pow. Opole, gmina Opole
  • Źródło: Narodowy Instytut Dziedzictwa

Licencja:

zgłoś problem do konserwatora zabytków

Geoportal

Mapa Google

Zobacz także w najbliższej okolicy