Cmentarz żydowski, Opole
Narodowy Instytut Dziedzictwa en

Zdjęcie panoramiczne tej lokalizacji jest niedostępne.

photo

Cmentarz jest jednym z nielicznych - obok zmodernizowanych Starej Synagogi i domu kantora - śladów wielowiekowej obecności żydów w Opolu.

Historia

Osadnictwo żydowskie w Opolu sięga XIV w. Właściwe struktury gminy powstały w XIX w. wraz z intensywnym wzrostem demograficznym starozakonnych (ich udział w ogólnej liczbie ludności wynosił od ok. 1,5 do ponad 10% ogółu mieszkańców). Kirkut założono w 1822 r. na płd.-wsch. od miasta, w Nowej Wsi Królewskiej (w 1955 r. włączonej w administracyjne granice Opola). Dotąd pochówki miejscowych żydów odbywały się głównie na cmentarzu w Białej k. Prudnika. Wielkość i sposób zagospodarowania terenu cmentarza kilkakrotnie się zmieniały. W 1866 r. poszerzono go o część wsch. (przy ul. J. Walecki), gdzie w latach 70. XIX w. powstały dom przedpogrzebowy, budynek bractwa pogrzebowego oraz dom dozorcy i ogrodnika (rozebrane w l. 60. XX w.). Nekropolia była sporadycznie użytkowana jeszcze po II wojnie światowej - ostatni pochówek przeprowadzono w 1960 r., a 3 lata później cmentarz został ostatecznie zamknięty i, jeszcze później ograniczony do pierwotnego zakresu.

Opis

Cmentarz znajduje się w południowo-wschodniej części miasta, w otoczeniu zabudowy jednorodzinnej, zajmuje pow. ok. 0,35 ha. Choć jest w dużej mierze zarośnięty, dostrzec można pierwotny podział na 3 kwatery oddzielone szpalerami drzew. Kamienne nagrobki są zróżnicowane pod względem formalnym: od pionowych stel (macew) po obeliski, nagrobki architektoniczne i modernistyczne. Inskrypcje najstarszych nagrobków (w kwaterze północnej) zapisane są po hebrajsku. Zgodnie nurtem asymilacyjnym panującym na Śląsku w XIX w. język hebrajski w epitafiach stopniowo wypierany jest przez niemiecki. Analogicznie do innych cmentarzy na opolskich macewach widnieją symboliczne motywy związane ze sztuką judaistyczną i wanitatywną, m.in. dłonie w geście błogosławieństwa, dzban i misa, złamany kwiat i świeca.

Cmentarz jest nieużytkowany, zamknięty.

Oprac. Joanna Szot, OT NID w Opolu, 1.01.2015 r.

 

Bibliografia

  • Borkowski M., Gmina żydowska w Opolu w latach 1812-1944, Opole 2009.
  • Łabęcka H., Łabęcki Z., Cmentarz żydowski w Opolu. Studium konserwatorskie rozszerzone, mps, 1987, Archiwum WUOZ w Opolu.
  • Wodziński W., Hebrajskie inskrypcje na Śląsku XIII-XVIII wieku, Wrocław 1996.

Informacje ogólne

  • Rodzaj: cmentarz żydowski
  • Chronologia: 1822
  • Forma ochrony: rejestr zabytków
  • Adres: Graniczna , Opole
  • Lokalizacja: woj. opolskie, pow. Opole, gmina Opole
  • Źródło: Narodowy Instytut Dziedzictwa

Licencja:

zgłoś problem do konserwatora zabytków

Geoportal

Mapa Google

Zobacz także w najbliższej okolicy