Kościół parafialny pw. św. Katarzyny Aleksandryjskiej, Opatówko
Narodowy Instytut Dziedzictwa en

Zdjęcie panoramiczne tej lokalizacji jest niedostępne.

Kościół parafialny pw. św. Katarzyny Aleksandryjskiej

Opatówko

photo

Kościół jest interesującym przykładem osiemnastowiecznego sakralnego budownictwa drewnianego w Wielkopolsce. W jego wnętrzu zachowało się rokokowe wyposażenie z 2 poł. XVIII w. - ołtarz gł., dwa ołtarze boczne, ambona i chrzcielnica. W ołtarzu gł. W polu środkowym umieszczono obraz Wniebowzięcia NMP z XVIII w., po bokach - rzeźby świętych Na uwagę zasługuje też umieszczony na belce tęczowej szesnastowieczny krucyfiks.

Historia

Opatówko, niegdyś zwane Osiekiem, pierwotnie stanowiło własność możnego rodu Awdańców. W XI w. ród ten ufundował klasztor benedyktynów w Lubiniu, przekazując mu część swych włości, m. in. Chociczę, Osiek, zwany odtąd Opatowem, później - Opatówkiem i Psakowo (dzisiejsze Psary). W 1257 r. zakonnicy z powodu oddalenia od klasztoru pozbyli się wymienionych wsi. Drogą zamiany Opatowo stało się własnością kapituły gnieźnieńskiej, która przeznaczyła je na uposażenie archidiakona gnieźnieńskiego. Parafia św. Katarzyny została erygowana zapewne w XII lub XIII w. W r. 1364 parafię przyznano diecezji poznańskiej. Kościół fundowany przez kustoszy katedralnych poznańskich wzmiankowany był w 1510 r. W Aktach wizytacji w 1725 r. stwierdzono, iż świątynia jest w złym stanie. Nowy, zachowany do dziś kościół zbudowany został w latach 1752-54 staraniem Leona Morawskiego, archidiakona gnieźnieńskiego i poznańskiego, w miejscu wcześniejszego budynku. W l. 2001-03 świątynia została gruntownie odrestaurowana.

Opis

Kościół wraz z dawnym cmentarzem usytuowany jest we wsch. części Opatówka, przy lokalnej drodze wiejskiej. Otacza go drewniany parkan z ujętą murowanymi słupkami bramą i furtką. Na cmentarzu przykościelnym znajdują się murowane kaplice grobowe, m. in. rodziny Węsierskich.

Świątynia jest budowlą jednonawową, wzniesioną na planie prostokąta. z nieco węższym, zamkniętym wielobocznie prezbiterium od wsch. Przy prezbiterium po stronie pn. znajduje się prostokątna zakrystia. Do nawy od pd. przylega niewielka kruchta, od zach. - kwadratowa wieża z kruchtą w przyziemiu. Nawa i nieco niższe prezbiterium nakryte są wysokimi dachami dwuspadowymi. Zakrystię nakryto dachem pulpitowym, kruchtę pd. - dachem dwuspadowym. Nad całością dominuje wysoka, dwukondygnacyjna wieża, nakryta dachem namiotowym, zwieńczonym kulą z krzyżem i chorągiewką z datą rozpoczęcia budowy (1752), herbem Nałęcz i inicjałami fundatora (LM CG).

Kościół jest budynkiem drewnianym, konstrukcji zrębowej, wzmocnionej lisicami. Jego ściany zostały oszalowane. Wieżę wzniesiono w konstrukcji słupowej. Dachy pokryte zostały gontem, dach wieży wykonano z blachy. Wnętrze nakryte jest drewniany stropem.

Ściany kościoła od zewnątrz oszalowane zostały pionowo pobijanymi deskami. Wejście jest prostokątne, okna - zamknięte segmentowo, ujęte profilowanymi opaskami. Elewacje wieży podzielone obdaszkiem. Na ścianie południowej umieszczono drewnianą tablicę upamiętniającą księży i parafian poległych podczas II wojny światowej.

Wnętrze świątyni ozdobione zostało polichromią (ornament roślinny, medaliony z popiersiami św.św. Jadwigi Śląskiej, Stanisława i Walentego, po przeciwnej stronie - Wawrzyńca, Jacka, Floriana. Między prezbiterium i nawą znajduje się belka tęczowa o sfazowanych narożach, na której umieszczono napis „W krzyżu cierpienie - w krzyżu zbawienie” oraz szesnastowieczny krucyfiks. W zach. partii nawy wbudowano emporę muzyczną wspartą na dwóch słupach, o parapecie ozdobionym polichromią (muzykujące anioły). Wyposażenie kościoła z 2 poł. XVIII w. obejmuje m. in. ołtarz gł. zestawiony z elementów rokokowych, dwa rokokowe ołtarze boczne, ambonę oraz chrzcielnicę. W polu środkowym ołtarza gł. umieszczono obraz Wniebowzięcia NMP, w zwieńczeniu - wizerunek św. Katarzyny, po bokach - cztery rzeźby świętych. W ołtarzach bocznych znajdują się obrazy św. Kazimierza Królewicza i św. Barbary oraz Komunia św. Onufrego i św. Jana Nepomucena.

Kościół dostępny. Bliższe informacje na temat parafii oraz godziny Mszy Św. są podane na stronie internetowej parafii: www.opatowko.pl

Oprac. Krzysztof Jodłowski, OT NID w Poznaniu, 06.08.2015 r.

Bibliografia

  • Drewniane kościoły w Wielkopolsce, koncepcja, teksty i wybór fotografii P. Maluśkiewicz, Poznań 2004, s. 182-83.
  • Katalog zabytków sztuki w Polsce, t. V, z. 29: powiat wrzesiński, Warszawa 1960, s. 12-13.
  • Kozierowski S., Szematyzm historyczny ustrojów parafialnych dzisiejszej Archidiecezji Poznańskiej, Poznań 1935, s. 269-70.
  • Łukaszewicz J., Krótki opis historyczny kościołów parochialnych…, t. I, Poznań 1858, s. 387.

Informacje ogólne

  • Rodzaj: kościół
  • Chronologia: 1752-1754
  • Forma ochrony: rejestr zabytków
  • Adres: Opatówko 30
  • Lokalizacja: woj. wielkopolskie, pow. wrzesiński, gmina Nekla - obszar wiejski
  • Źródło: Narodowy Instytut Dziedzictwa

Licencja:

zgłoś problem do konserwatora zabytków

Geoportal

Mapa Google

Zobacz także w najbliższej okolicy