Kościół filialny pw. św. Michała, Olesno
Narodowy Instytut Dziedzictwa en

Kościół filialny pw. św. Michała

Olesno

photo

Kościół filialny pw. św. Michała stanowi przykład świątyni grodowej o gotyckiej architekturze i wnętrzu przekształconym w stylu barokowym.

Historia

Pierwotny kościół grodowy pw. św. Michała Archanioła w Oleśnie był konsekrowany w 1226 r. przez biskupa wrocławskiego Wawrzyńca. W 1374 r. książę opolski Władysław II przyznał kanonikom regularnym laterańskim reguły św. Augustyna z Wrocławia prawo patronatu nad oleśnicką parafią i kościołem. W tym samym roku została wzniesiona obecna, murowana gotycka świątynia, przy której powstała pierwsza szkoła przyklasztorna.

Po pożarach w l. 1568 i 1642 kościół przebudowano, dodając w 1657 r. nowe sklepienia z dekoracją stiukową oraz przy wschodnim przęśle nawy kaplicę południową (1642) i kaplicę północną (1663). Po rozległych pożarach w 1722 i 1745 r. kościół odbudowano w obecnym kształcie wraz z wysoką wieżą, która ze względu na duże spękania została w 1822 r. rozebrana. Nowa 44-metrowa wieża została wybudowana dopiero w l. 1856-1857 przez miejscowego mistrza murarskiego Franciszka Hanke.

W XVIII wieku uzupełniono zniszczone w pożarach wyposażenie. W 1770 r. nastąpiła likwidacja zadłużonego konwentu Augustianów, a po pruskiej sekularyzacji, od 1810 r. do 1935 r., świątynia stała się kościołem parafialnym Olesna. Następne renowacje świątyni przeprowadzono w latach 1896-1897, 1953-1954, 1997-2002.

Opis

Murowany i otynkowany kościół pw. św. Michała znajduje się przy pn.-zach. narożniku oleskiego rynku. Otoczono go murowanym ogrodzeniem z bramkami od strony południowej i wschodniej.

Prostokątna nawa kościoła jest trójprzęsłowa. Przy przęśle wsch. znajdują się: od pn. kaplica na planie kwadratu; od pd. kaplica o nieregularnym rzucie, podwyższona w stosunku do poziomu kościoła oraz kwadratowa wieża. Od zachodu dobudowano kruchtę. Przy niższym i węższym od nawy, dwuprzęsłowym, zamkniętym trójbocznie prezbiterium, wzniesiono zakrystie: od pn. (stara) z pierwotnym chórem na piętrze i od pd. (nowsza) z lożą. Kościół opięto uskokowymi szkarpami, między którymi na pd. ścianie prezbiterium umiejscowiono wnękę z Ogrójcem.

Korpus i prezbiterium przykryto dachami siodłowymi, wieżyczkę z sygnaturką oraz neoromańską wieżę dachem namiotowym.

Wnętrze kościoła nakryto sklepieniem kolebkowym z lunetami, w nawie - na gurtach. Sklepienie prezbiterium zdobi dekoracja stiukowa. W dawnej zakrystii, emporze, kaplicy pn. i kruchcie zach. znajdują się sklepienia kolebkowe z lunetami, w kaplicy pd. kolebkowo-krzyżowe. Przyziemie wieży nakryto sklepieniem wielopolowym o obniżonym łuku. Ściany nawy rozczłonkowano wydatnymi, zdwojonymi pilastrami dźwigającymi przełamujące się belkowanie. Kaplice, dawna zakrystia i chór zakonny są otwarte do wnętrza półkoliście zamkniętymi arkadami. Otwory okienne w zamknięciu prezbiterium są ostrołukowe, pozostałe zamknięte półkoliście, w nawie ujęte w obramienia z kluczami. W wejściu od pd., pod wieżą, znajduje się częściowo obmurowany portal gotycki z XIV/XV wieku. Bogate, barokowe wyposażenie i wystrój kościoła pochodzą głównie z XVII i XVIII wieku.

Obiekt dostępny dla zwiedzających.

Oprac. Aleksandra Ziółkowska, OT NID w Opolu, 09.12.2015 r.

Bibliografia

  • Cichoń E., Dedyk M., Olesno. Róża wśród lasów, Olesno 2008.
  • Katalog Zabytków Sztuki w Polsce, t. 7: Województwo opolskie, z. 10: Powiat oleski, oprac. R. Linette, E. Linette, Warszawa 1959, s. 17-18.
  • Thullie C., Zabytki architektoniczne województw katowickiego i opolskiego. Przewodnik, Katowice 1969, s. 201.
  • Zabytki Sztuki w Polsce. Śląsk, red. zbiorowa, Warszawa 2006, s. 627-628.

Informacje ogólne

  • Rodzaj: kościół
  • Chronologia: 1375 r.
  • Forma ochrony: rejestr zabytków
  • Adres: Kościelna 1, Olesno
  • Lokalizacja: woj. opolskie, pow. oleski, gmina Olesno - miasto
  • Źródło: Narodowy Instytut Dziedzictwa

Licencja:

zgłoś problem do konserwatora zabytków

Geoportal

Mapa Google

Zobacz także w najbliższej okolicy